ایران منتظر پاسخ ترامپ است؛ ۳ شرط حساس برای پایان جنگ فاش شد!
۳ شرط تهران روی میز ترامپ؛ پاسخ آمریکا میتواند معادلات جنگ را تغییر دهد.
در حالی که بحث درباره حمله مجدد آمریکا به ایران همچنان یکی از محورهای اصلی تحولات منطقه است، محسن رضایی از انتقال شروط تهران به واشنگتن از طریق میانجیهای قطر و پاکستان خبر داده است؛ همزمان مایک جانسون میگوید درگیری کنونی به مرحله پایانی رسیده، اما در اسرائیل همچنان بر آمادگی برای ازسرگیری عملیات علیه ایران تأکید میشود.
شروط تهران روی میز ترامپ؛ اسرائیل آماده دور تازه درگیری
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در گفتوگو با شبکه الجزیره اعلام کرد ارتباط تهران و واشنگتن از طریق میانجیهای قطری و پاکستانی ادامه دارد و شروط ایران برای پایان جنگ به طرف آمریکایی منتقل شده است. او گفت تهران اکنون منتظر پاسخ دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، است. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که همزمان گمانهزنیها درباره احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران و آینده مذاکرات افزایش یافته است.
رضایی سه شرط اصلی ایران را پایان جنگ در همه جبههها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران و پایان محاصره دریایی اعلام کرد. بنابراین، از نگاه تهران مسیر دیپلماتیک صرفاً به توافقی محدود میان ایران و آمریکا خلاصه نمیشود و تحولات نظامی و امنیتی منطقه نیز بخشی از معادله مذاکرات است.
حمله مجدد آمریکا به ایران؛ مذاکره یا بازگشت به گزینه نظامی؟
در واشنگتن نشانههایی متناقض درباره مرحله بعدی درگیری دیده میشود. مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا، در برنامه «دیس ویک آن کپیتول هیل» گفت دولت دونالد ترامپ درگیری کنونی را یک «جنگ ادامهدار» تلقی نمیکند و در حال طی کردن روند پایان دادن به عملیات است. او همچنین گفت یکی از محورهای مذاکرات، باز ماندن تنگه هرمز برای کشتیرانی تجاری است.
جانسون همچنین مدعی شد دستکم ۲۵ کشور، از جمله شماری از متحدان آمریکا در ناتو و کشورهای عرب منطقه، میتوانند در باز نگه داشتن تنگه هرمز مشارکت کنند. این موضوع نشان میدهد که تنگه هرمز فقط یک موضوع نظامی میان تهران و واشنگتن نیست و به یکی از مسائل اصلی مذاکرات و امنیت تجارت جهانی تبدیل شده است.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ در گفتوگویی با آکسیوس در ۱۷ سپتامبر از قرار داشتن در یک نقطه تصمیمگیری مهم درباره جنگ ایران خبر داده و احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گسترده را باز گذاشته بود. آکسیوس همچنین گزارش داده بود که نیروهای آمریکایی در منطقه برای حفظ آمادگی رزمی در سطح فعلی نگه داشته شدهاند.
این دو موضع الزاماً به معنای تصمیم قطعی برای حمله مجدد آمریکا به ایران نیستند؛ بلکه نشان میدهند مسیر دیپلماسی و گزینه نظامی همزمان در محاسبات واشنگتن باقی ماندهاند.
تنگه هرمز؛ گره اصلی مذاکرات ایران و آمریکا
تنگه هرمز در مواضع محسن رضایی نیز جایگاه ویژهای دارد. دبیر شورای عالی امنیت ملی پیشتر اعلام کرده بود بازگشایی تنگه به اجرای شروط ایران از سوی آمریکا وابسته است و از پایان جنگ و محاصره، آزادسازی داراییهای ایران و پایان درگیریهای منطقهای بهعنوان محورهای این شروط نام برده بود.
در موضع تازه رضایی نیز پایان محاصره دریایی در کنار پایان جنگ و آزادسازی داراییهای بلوکهشده قرار گرفته است. این تکرار نشان میدهد موضوع تنگه هرمز برای تهران صرفاً یک مسئله تاکتیکی نیست و به بخشی از چارچوب مذاکره تبدیل شده است.
از سوی دیگر، اظهارات مایک جانسون نشان میدهد واشنگتن نیز باز بودن این آبراه را از موضوعات اصلی مرحله بعدی میداند. بنابراین، مذاکرات ایران و آمریکا در صورت ادامه احتمالاً با مسئله امنیت کشتیرانی، نفت و تجارت جهانی گره خواهد خورد.
اسرائیل هنوز احتمال دور تازه جنگ را کنار نگذاشته است
در طرف دیگر ماجرا، مواضع اسرائیل تصویر متفاوتی ارائه میکند. ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، در جریان اظهاراتی در خردادماه ادعا کرده بود حمله انجام شده علیه ایران مقدمهای برای ضربهای بزرگتر و سنگینتر بوده و نیروهای اسرائیلی برای ازسرگیری عملیات آمادهاند.
این اظهارات مربوط به مقطع قبلی درگیری است و نمیتوان آن را بهعنوان تصمیم جدید اسرائیل در ۲۸ شهریور تلقی کرد؛ اما در تحلیل روند جنگ ایران و اسرائیل اهمیت دارد، زیرا نشان میدهد گزینه ادامه عملیات در محاسبات نظامی اسرائیل پیشتر بهصراحت مطرح شده بود.
همچنین بنیامین نتانیاهو پیشتر گفته بود رویارویی با ایران پایانیافته تلقی نمیشود. در نتیجه، حتی اگر کانال مذاکره ایران و آمریکا فعال بماند، پرونده اسرائیل و ایران همچنان میتواند بر مسیر کاهش یا افزایش تنش اثر بگذارد.
چرا موضع راجر ویکر مهم است؟
راجر ویکر، رئیس کمیته نیروهای مسلح سنای آمریکا، در موضعی که مربوط به ماههای قبل است با توافق با جمهوری اسلامی مخالفت کرده و خواستار ازسرگیری عملیات نظامی شده بود. او همچنین خواستار تکمیل عملیات علیه توان نظامی ایران و بازگشایی تنگه هرمز شده بود.
اهمیت این موضع در این است که در داخل آمریکا درباره نحوه پایان دادن به درگیری دیدگاه واحدی وجود ندارد. در یک سو، مقامهایی مانند مایک جانسون از روند پایان دادن به عملیات سخن میگویند و در سوی دیگر، برخی چهرههای جمهوریخواه خواستار ادامه فشار نظامی هستند.
بنابراین، اختلاف اصلی فقط میان تهران و واشنگتن نیست؛ نحوه پایان دادن به جنگ و شکل توافق احتمالی در داخل ساختار سیاسی آمریکا نیز محل اختلاف است.
شرط هستهای ایران چه پیامی دارد؟
محسن رضایی در گفتوگوی خود با الجزیره تأکید کرده جمهوری اسلامی همچنان به فتوای رهبر انقلاب درباره سلاح هستهای پایبند است و دکترین هستهای خود را تغییر نداده، هرچند گفت «نمیدانیم در آینده چه پیش خواهد آمد».
این بخش از اظهارات رضایی از نظر دیپلماتیک اهمیت دارد؛ زیرا همزمان با بحث درباره احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا، موضوع برنامه هستهای همچنان یکی از عوامل اصلی محاسبات امنیتی واشنگتن و اسرائیل است.
آیا احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا افزایش یافته است؟
آنچه که در حال حاضر با اتکا به مواضع منتشرشده میتوان گفت، وجود همزمان دو مسیر است: مسیر مذاکره و مسیر آمادگی نظامی.
از یک سو، تهران شروط خود را از طریق میانجیها منتقل کرده و منتظر پاسخ ترامپ است. از سوی دیگر، واشنگتن درباره پایان دادن به عملیات صحبت میکند، اما ترامپ در اظهارات اخیر خود امکان بازگشت به عملیات نظامی را منتفی نکرده است.
در اسرائیل نیز مواضع پیشین فرماندهان نظامی نشان میدهد که گزینه ازسرگیری عملیات علیه ایران در سطح نظامی مطرح بوده است. بنابراین، نمیتوان صرفاً از روی فعال بودن مذاکرات نتیجه گرفت که احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران منتفی شده است؛ همانطور که از ادامه آمادهباش نظامی نیز نمیتوان وقوع حمله جدید را قطعی دانست.
تحلیل و بررسی؛ ترامپ چه پاسخی به شروط ایران میدهد؟
نقطه کلیدی تحولات کنونی، فاصله میان «پایان جنگ» و «توافق برای پایان جنگ» است. تهران میگوید برای پایان درگیری شروط مشخصی دارد؛ واشنگتن از تلاش برای پایان دادن به عملیات سخن میگوید و در عین حال گزینه نظامی را کاملاً کنار نگذاشته است.
تنگه هرمز نیز در این میان به یک اهرم مهم تبدیل شده است. مواضع پیشین رضایی نشان میدهد تهران بازگشایی کامل این آبراه را به اجرای شروط خود مرتبط کرده است. در مقابل، مقامهای آمریکایی باز بودن تنگه را برای تجارت و قیمت انرژی مهم میدانند.
به همین دلیل، هر توافق احتمالی میان ایران و آمریکا فقط درباره توقف حملات نخواهد بود؛ نحوه عبور کشتیها، وضعیت محاصره دریایی، داراییهای ایران، تحولات غزه و لبنان و مسئله هستهای نیز میتوانند بر سرنوشت آن اثر بگذارند.
از طرف دیگر، اختلاف مواضع مقامهای آمریکایی نشان میدهد حتی در صورت ادامه مذاکرات، فشار سیاسی برای حفظ گزینه نظامی وجود دارد. بنابراین، وضعیت فعلی را باید یک مرحله مذاکره همراه با حفظ آمادگی نظامی دانست، نه پایان قطعی بحران.
جمعبندی؛ ایران شروط پایان جنگ را به ترامپ رساند
در شرایطی که پرسش درباره حمله مجدد آمریکا به ایران بار دیگر به یکی از محورهای اصلی جستوجوها و تحلیلهای منطقهای تبدیل شده، تهران از انتقال شروط خود به واشنگتن خبر داده و منتظر پاسخ دونالد ترامپ است. در مقابل، مایک جانسون از تلاش برای پایان دادن به درگیری سخن گفته، اما اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد گزینه نظامی همچنان در محاسبات واشنگتن قرار دارد.
در نتیجه، احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا را نمیتوان از روی اظهارات موجود قطعی یا منتفی دانست. آنچه اکنون روشن است، فعال بودن کانالهای میانجیگری، اختلاف بر سر شروط پایان جنگ و تبدیل شدن تنگه هرمز به یکی از مهمترین نقاط مذاکرات است.
ارسال نظر