اسرائیل از ترس جنگ با ایران پناهگاه‌ها را باز کرد!
اسرائیل پناهگاه‌ها را باز کرد، ناو هسته‌ای آمریکا به خاورمیانه رسید!
هم‌زمان با افزایش تحرکات نظامی آمریکا در خاورمیانه نشانه‌های تازه‌ای از نگرانی اسرائیل نسبت به احتمال ازسرگیری درگیری‌ها با ایران آشکار شده است. از بازگشایی پناهگاه‌های عمومی در شمال اسرائیل و آماده‌سازی بخش‌های درمانی زیرزمینی گرفته تا حرکت ناو هواپیمابر هسته‌ای تئودور روزولت به سمت منطقه و هشدار مقام‌های ایرانی درباره هدف قرار گرفتن پایگاه‌های آمریکا در اروپا؛ مجموعه این تحولات پرسش مهمی را مطرح کرده است: آیا خاورمیانه خود را برای حمله مجدد آمریکا به ایران آماده می‌کند یا این آرایش نظامی بخشی از فشار واشینگتن برای گرفتن امتیاز در مذاکرات است؟
اسرائیل برای جنگ احتمالی با ایران چه اقداماتی انجام داده است؟
اسکای‌نیوز عربی در گزارشی اعلام کرد چند شهرداری در شمال اسرائیل تصمیم گرفته‌اند پناهگاه‌های عمومی را برای مواجهه با احتمال درگیری نظامی با ایران و حزب‌الله لبنان بازگشایی کنند.
این شبکه همچنین به نقل از خبرنگار خود از تخلیه پارکینگ‌های بیشتر بیمارستان‌های بزرگ اسرائیل و آماده‌سازی این فضاها برای تبدیل شدن به بخش‌های اورژانس خبر داد. اهمیت این اقدام در آن است که بیمارستان‌ها در صورت افزایش حملات موشکی بتوانند خدمات درمانی را در فضاهای زیرزمینی و محافظت‌شده ادامه دهند.
در چنین شرایطی، پارکینگ‌های زیرزمینی بیمارستان‌ها می‌توانند به محل انتقال بیماران، استقرار تجهیزات پزشکی و ارائه خدمات فوری تبدیل شوند. تجربه جنگ‌های قبلی نیز نشان داده است که بیمارستان‌های اسرائیل برای حفظ ظرفیت درمانی خود در زمان حملات موشکی از همین فضاها استفاده می‌کنند.
با این حال، یک نکته مهم نباید نادیده گرفته شود: آماده‌سازی پناهگاه‌ها لزوماً به معنای صدور دستور سراسری برای ورود اسرائیل به وضعیت اضطراری نیست.
خبرگزاری آناتولی در ۴ نوامبر گزارش داد شهرداری کرمیئل دستور بازرسی و آماده‌سازی پناهگاه‌های عمومی را صادر کرده، اما تأکید کرده است که دستورالعمل‌های فرماندهی جبهه داخلی ارتش اسرائیل تغییری نکرده‌اند. بنابراین باید میان تصمیم‌های پیشگیرانه شهرداری‌ها و اعلام رسمی وضعیت اضطراری از سوی ارتش اسرائیل تفاوت قائل شد.
ناو تئودور روزولت حلقه تازه آرایش نظامی؛ حمله آمریکا به ایران نزدیک است؟
در سوی دیگر تحولات، حرکت ناو هواپیمابر هسته‌ای «یواس‌اس تئودور روزولت» (USS Theodore Roosevelt) به سمت خاورمیانه توجه رسانه‌های نظامی را جلب کرده است.
نشریه تخصصی نیروی دریایی آمریکا، USNI News، در ۶ نوامبر گزارش داد که ناوگروه تئودور روزولت برای توقفی کوتاه وارد سنگاپور شده و پس از این توقف مقصد بعدی آن خاورمیانه خواهد بود.
این ناوگروه علاوه بر ناو هواپیمابر تئودور روزولت، شامل رزم‌ناو موشک‌انداز «یواس‌اس چوزین» و دو ناوشکن «یواس‌اس پال همیلتون» و «یواس‌اس دیکیتور» است. حضور این شناورها در کنار ناو هواپیمابر، مجموعه‌ای از توانایی‌های رزمی، پدافندی و تهاجمی را در اختیار نیروی دریایی آمریکا قرار می‌دهد.
نشریه «ماریتایم اگزکیوتیو» نیز در ۹ نوامبر گزارش داد که ناوگروه روزولت سنگاپور را ترک کرده و پس از عبور از تنگه مالاکا وارد مسیر اقیانوس هند شده است. این ناو در جریان عبور از این مسیر سامانه شناسایی خودکار یا AIS را خاموش کرده است؛ اقدامی که در مأموریت‌های نظامی می‌تواند با ملاحظات امنیت عملیاتی ارتباط داشته باشد.
برآوردهای منتشرشده درباره زمان رسیدن این ناوگروه به منطقه حوالی نیمه نوامبر را نشان می‌دهد.
آیا آمریکا واقعاً سه ناو هواپیمابر را مقابل ایران مستقر می‌کند؟
در حال حاضر دو ناو هواپیمابر آمریکایی «جورج اچ. دبلیو. بوش» و «جورج واشینگتن» در حوزه خاورمیانه حضور دارند و تئودور روزولت نیز در مسیر منطقه است.
اما نکته تعیین‌کننده در این میان، مأموریت ناو سوم است. USNI News گزارش داده که ناو روزولت قرار است جایگزین ناو جورج واشینگتن شود. به همین دلیل ورود آن به منطقه را نمی‌توان به‌طور قطعی به معنای افزایش تعداد ناوهای هواپیمابر مستقر در خاورمیانه به سه فروند دانست.
مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) نیز در ارزیابی تحرکات نظامی آمریکا در هفته نخست نوامبر تأکید کرده است که دو ناو هواپیمابر در منطقه حضور دارند و ناو روزولت احتمالاً در ادامه ماه به حوزه مسئولیت سنتکام وارد خواهد شد. این مؤسسه با استناد به گزارش USNI، احتمال جایگزینی جورج واشینگتن با نام روزولت را مطرح کرده است.
بنابراین، سناریوی حضور هم‌زمان سه ناو هواپیمابر در منطقه مطرح است اما تحقق آن به تصمیم واشینگتن درباره تمدید مأموریت ناوهای فعلی و نحوه جایگزینی آنها بستگی دارد.
این تفاوت از نظر نظامی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اعزام یک ناو برای جایگزینی ناو دیگر الزاماً به معنای افزایش ظرفیت عملیاتی آمریکا نیست. در مقابل، حفظ هر سه ناو می‌تواند قدرت هوایی و دریایی واشینگتن را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
هشدار تهران: دامنه پاسخ ایران ممکن است به اروپا برسد
در تهران نیز هم‌زمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران، اظهارات برخی نمایندگان مجلس درباره گسترش دامنه پاسخ نظامی جمهوری اسلامی مورد توجه قرار گرفته است.
محمدصالح جوکار، رئیس کمیسیون شوراهای مجلس، در گفت‌وگو با سایت جماران اعلام کرده است که موشک‌های جدید آزمایش‌شده از برد بیشتری برخوردارند و قابلیت هدف قرار دادن اهداف متحرک را دارند.
او همچنین درباره احتمال استفاده آمریکا از خاک کشورهای اروپایی برای عملیات علیه ایران هشدار داده و گفته است: «اگر از خاک کشورهای اروپایی شلیکی صورت بگیرد یا هواپیمایی بلند شود جزو اهداف ما قرار می‌گیرند.»
این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که در صورت گسترش درگیری، پایگاه‌های نظامی آمریکا در خارج از خاورمیانه نیز ممکن است در محاسبات نظامی تهران قرار بگیرند.
محمد سراج، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، نیز از وجود برنامه برای پاسخ نظامی به پایگاه‌های آمریکا در اروپا سخن گفته است. او اظهار داشته است: «مجوز پاسخ نظامی بدون محدودیت جغرافیایی صادر شده و در صورت وقوع جنگ ایران و آمریکا، درگیری‌ها می‌تواند به خارج از منطقه گسترش یابد.»
البته اظهارات نمایندگان مجلس را نباید به‌تنهایی معادل اعلام رسمی جزئیات یک تصمیم عملیاتی یا تأیید توانایی هدف‌گیری مشخص در اروپا دانست. با این حال، این مواضع نشان می‌دهد که تهران در حال برجسته کردن هزینه‌های احتمالی گسترش جنگ برای واشینگتن و متحدانش است.
حمله آمریکا به ایران؛ چرا اعزام ناو روزولت و آماده‌باش اسرائیل به معنای آغاز قطعی جنگ نیست؟
کنار هم قرار گرفتن آماده‌باش برخی شهرداری‌های اسرائیل، تغییر وضعیت فضاهای بیمارستانی و حرکت ناو تئودور روزولت، تصویری از افزایش آمادگی برای سناریوی تشدید درگیری ارائه می‌دهد؛ اما برای نتیجه‌گیری درباره قریب‌الوقوع بودن حمله آمریکا به ایران باید تحولات دیپلماتیک را نیز در نظر گرفت.
رویترز در ۹ نوامبر گزارش داد که دونالد ترامپ پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر اعلام کرده است فعلاً عجله‌ای برای ازسرگیری جنگ با ایران ندارد، هرچند آمریکا برای اقدام نظامی در صورت لزوم آمادگی دارد.
ترامپ در گفت‌وگو با رویترز تأکید کرده است که واشینگتن آماده است در صورت نیاز حملات را از سر بگیرد، اما در شرایط فعلی محاصره دریایی ایران را ادامه می‌دهد.
آکسیوس نیز در گزارشی در ۹ نوامبر از تلاش قطر برای میانجی‌گری میان تهران و واشینگتن خبر داد. محور پیشنهادهای مطرح‌شده کاهش مرحله‌ای تنش، رسیدگی به موضوع محاصره دریایی و دارایی‌های مسدودشده ایران و سپس ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای است.
رویترز پیش‌تر در ۶ نوامبر گزارش داده بود که ایران پیشنهاد هسته‌ای خود را از طریق قطر به آمریکا منتقل کرده است؛ پیشنهادی که به گفته یک مقام ایرانی، بررسی آن به پذیرش مطالبات هفت‌گانه تهران از سوی واشینگتن وابسته است.
با وجود این تحرکات، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات، تحریم‌ها، محاصره دریایی و پرونده هسته‌ای همچنان پابرجاست. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز درباره احتمال دستیابی سریع به توافق ابراز تردید کرده است.
در نتیجه، مذاکرات ایران و آمریکا هنوز به مرحله‌ای نرسیده که بتوان از توافق قریب‌الوقوع سخن گفت؛ همان‌طور که تحرکات نظامی نیز به‌تنهایی آغاز قریب‌الوقوع یک عملیات گسترده را ثابت نمی‌کنند.
آیا آمریکا به‌جای حمله، به دنبال تشدید فشار اقتصادی بر ایران است؟
یکی از ابعاد کمتر مورد توجه تحولات اخیر، احتمال استفاده واشینگتن از آرایش نظامی برای تثبیت فشار اقتصادی و دریایی بر ایران است.
آکسیوس در گزارش ۱۰ نوامبر خود درباره رویکرد دولت ترامپ نوشت که رئیس‌جمهور آمریکا پس از بررسی گزینه‌های نظامی و دیپلماتیک، به سمت تشدید فشار اقتصادی حرکت کرده است. در این راهبرد حفظ محاصره دریایی و محدود کردن توان اقتصادی ایران می‌تواند جایگزین حملات گسترده در کوتاه‌مدت شود.
این رویکرد به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی نیست؛ بلکه می‌تواند نشان‌دهنده ترجیح واشینگتن برای حفظ تهدید نظامی در کنار فشار اقتصادی باشد.
از نگاه آمریکا، حضور ناوهای هواپیمابر و ناوشکن‌های موشک‌انداز در منطقه علاوه بر ایجاد امکان عملیات نظامی، پیام بازدارنده‌ای به تهران و ابزاری برای افزایش قدرت چانه‌زنی در مذاکرات محسوب می‌شود.
برای اسرائیل نیز آمادگی بیمارستان‌ها و پناهگاه‌ها به معنای کاهش آسیب‌پذیری در صورت وقوع حملات احتمالی است. این رژیم می‌داند که هرگونه حمله جدید به ایران ممکن است با پاسخ موشکی و گسترش درگیری در جبهه لبنان همراه شود.
تحلیل؛ منطقه در فاصله میان جنگ و توافق قرار گرفته است
مهم‌ترین ویژگی شرایط کنونی هم‌زمانی دو مسیر متضاد است: از یک طرف، افزایش آمادگی نظامی و ادامه فشار دریایی آمریکا و از طرف دیگر، تلاش قطر برای زنده نگه داشتن مسیر مذاکره میان ایران و آمریکا.
این وضعیت را نمی‌توان صرفاً با عنوان آماده‌سازی برای جنگ یا نزدیک شدن به توافق توضیح داد. به نظر می‌رسد واشینگتن می‌خواهد در حالی که امکان حمله را حفظ می‌کند هزینه مقاومت ایران در برابر شروط خود را نیز افزایش دهد.
در این میان، سه عامل می‌تواند مسیر تحولات را تعیین کند:
نخست؛ سرنوشت ناوهای هواپیمابر آمریکا: اگر ناو تئودور روزولت صرفاً جایگزین ناو جورج واشینگتن شود بیشتر با یک جابه‌جایی و استمرار ظرفیت نظامی روبه‌رو هستیم. اما اگر هر سه ناو برای مدتی در منطقه باقی بمانند این اقدام می‌تواند نشانه افزایش واقعی ظرفیت عملیاتی آمریکا باشد.
دوم؛ سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا: اگر میانجی‌گری قطر به توافقی درباره محاصره دریایی، تحریم‌ها و پرونده هسته‌ای منجر شود، احتمال حمله گسترده در کوتاه‌مدت کاهش خواهد یافت. اما شکست این مسیر می‌تواند فشار برای استفاده از گزینه نظامی را افزایش دهد.
سوم؛ واکنش اسرائیل و دامنه احتمالی جنگ: آماده‌سازی پناهگاه‌ها و مراکز درمانی نشان می‌دهد که مقام‌های محلی اسرائیل احتمال گسترش درگیری را جدی گرفته‌اند. در صورت آغاز حمله جدید، پاسخ ایران و احتمال ورود حزب‌الله می‌تواند دامنه بحران را از یک رویارویی محدود فراتر ببرد.
از سوی دیگر، تهدید به هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در اروپا، در صورت تبدیل شدن به یک سناریوی عملیاتی، می‌تواند کشورهای بیشتری را در معرض پیامدهای جنگ ایران و آمریکا قرار دهد و هزینه سیاسی و امنیتی حمایت از عملیات واشینگتن را افزایش دهد.
جمع‌بندی؛ آماده‌باش اسرائیل و اعزام ناو روزولت؛ احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا چقدر است؟
مجموع تحولات اخیر نشان می‌دهد که احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا همچنان یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های امنیتی منطقه است؛ اما هنوز شواهد کافی برای نتیجه‌گیری درباره قطعی بودن حمله آمریکا به ایران وجود ندارد.
حرکت ناو تئودور روزولت، آماده‌باش محلی در اسرائیل و هشدارهای تهران، همگی از بالا رفتن سطح آمادگی برای سناریوی تشدید تنش حکایت دارند. در مقابل، تلاش قطر برای میانجی‌گری و تمایل اعلام‌شده ترامپ به ادامه فشار دریایی به‌جای ازسرگیری فوری حملات نشان می‌دهد که گزینه دیپلماسی هنوز از روی میز کنار نرفته است.
به همین دلیل، آنچه در روزهای آینده اهمیت بیشتری خواهد داشت نه صرفاً تعداد ناوهای آمریکایی، بلکه تصمیم واشینگتن درباره مأموریت آنها، سرنوشت محاصره دریایی و نتیجه مذاکرات پشت پرده با تهران است. آینده احتمال حمله آمریکا به ایران تا حد زیادی به همین سه متغیر وابسته خواهد بود.
ارسال نظر