تنشها بالا گرفت؛ ترامپ: ماندن یا محو شدن؟ مسئله این است! / ایران: برای جنگ جدید آمادهایم!
جزئیات تهدید ترامپ و مذاکرات نیویورک؛ احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا شدت گرفت؟
مذاکرات ایران و آمریکا در نیویورک در حالی به پایان رسیده که دونالد ترامپ آن را «بسیار خوب» و «سازنده» توصیف کرده، اما همزمان تهران شروط مشخصی برای ادامه مسیر مطرح کرده و ستاد کل نیروهای مسلح نسبت به هرگونه اقدام نظامی هشدار داده است؛ ترکیبی که پرسش درباره احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران و سرنوشت مذاکرات را بار دیگر به صدر اخبار آورده است.
مذاکرات ایران و آمریکا در نیویورک؛ یک جلسه یا مذاکره غیرمستقیم؟
دونالد ترامپ پس از سخنرانی در هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل اعلام کرد نمایندگان دولت او حدود سه ساعت با هیات ایرانی گفتوگو کردهاند. او استیو ویتکاف و جرد کوشنر را نمایندگان آمریکا در این رایزنیها معرفی کرد و گفت این نشست حدود یک ساعت پیش از اظهاراتش پایان یافته است.
ترامپ این جلسه را «بسیار خوب» توصیف کرد و گفت دور دیگری از گفتوگوها در «آینده بسیار نزدیک» برگزار خواهد شد. او همچنین از ایجاد «تحرک» برای رسیدن به توافق با ایران سخن گفت.
اما روایت استیو ویتکاف جزئیات متفاوتی دارد. فرستاده ویژه ترامپ اعلام کرد گفتوگوها از طریق میانجیها انجام شده و میانجیها در طول روز میان دو طرف در رفتوآمد بودهاند. ویتکاف از پایان یک دور گفتوگو با هدف دستیابی به نتیجهای «سازنده و نویدبخش» خبر داد، بدون آنکه جزئیات توافق یا نتیجه مشخصی اعلام کند.
از سوی ایران نیز اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، گفت تعامل با طرف آمریکایی از طریق میانجی قطری انجام شده است. به گفته او، هدف این تماس انتقال شرایط ایران برای ادامه روند بود.
بنابراین، مهمترین نکته درباره این جلسه آن است که تماس دیپلماتیک انجام شده، اما هنوز توافقی اعلام نشده است.
شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز چه بود؟
همزمان با انتشار خبر مذاکرات، رسانههای داخلی جزئیات بیشتری از موضع تهران منتشر کردند.
صداوسیما گزارش داد دیدار عباس عراقچی و استیو ویتکاف با هدف انتقال شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز انجام شده است. بر اساس این روایت، تهران رفع فوری محاصره دریایی، آزادسازی فوری داراییهای مسدودشده ایران و پایان جنگ در همه جبههها را از شروط خود اعلام کرده است.
اسماعیل بقایی نیز در اظهاراتی که ایرنا منتشر کرده، از توقف عملیات نظامی آمریکا، پایان محاصره دریایی و جنگ اقتصادی و آزادی داراییهای ایران بهعنوان محورهای مطرحشده از سوی تهران نام برده است.
این شروط نشان میدهد مذاکرات ایران و آمریکا فقط حول پرونده هستهای نمیچرخد و موضوعاتی مانند تنگه هرمز، محاصره دریایی، داراییهای مسدودشده و توقف عملیات نظامی نیز به بخش مهمی از معادله تبدیل شدهاند.
پاسخ آمریکا؛ یک تناقض مهم در روایت مذاکرات
در حالی که ترامپ از پیشرفت و «تحرک زیاد» برای دستیابی به توافق سخن گفته، العربیه به نقل از یک منبع آمریکایی حاضر در مذاکرات گزارش داده که واشینگتن درخواست تهران برای رفع محاصره را نپذیرفته و همچنان اختلافهای عمدهای میان دو طرف وجود دارد.
این منبع که نامش منتشر نشده شانس دستیابی به توافق را محدود توصیف کرده است. این ادعا بهطور مستقل تأیید نشده، اما با این واقعیت همخوان است که هنوز هیچ توافق نهایی درباره شروط اصلی تهران اعلام نشده است.
در نتیجه، عبارتهایی مانند «جلسه بسیار خوب» یا «تحرک زیاد» را نباید معادل دستیابی به توافق ایران و آمریکا دانست. آنچه فعلاً قطعیتر است، باز شدن دوباره یک کانال مذاکره و ادامه تلاش میانجیهاست.
ترامپ همزمان با مذاکره، تهدید به حمله کرد
وجه مهم دیگر ماجرا، همزمانی پیام دیپلماتیک ترامپ با تهدید نظامی است.
رئیسجمهوری آمریکا در نشست با رهبران شورای همکاری خلیج فارس بار دیگر درباره مجموعه زیرزمینی موسوم به کوه «کلنگگزلا» هشدار داد و گفت اگر فعالیتی در این محل مشاهده شود، واشینگتن ممکن است آن را هدف قرار دهد. ترامپ همچنین تأکید کرد که آمریکا اجازه دستیابی ایران به سلاح هستهای را نخواهد داد.
در سخنرانی ترامپ در سازمان ملل نیز پرونده ایران در مرکز بخش مهمی از اظهارات او قرار داشت و کاخ سفید تأکید کرد که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای همچنان از اهداف اصلی دولت آمریکاست.
این وضعیت باعث شده احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا همچنان یکی از محورهای اصلی تحلیل تحولات باشد؛ زیرا از یک سو مسیر مذاکره باز است و از سوی دیگر، تهدید نظامی کنار گذاشته نشده است.
واکنش تهران به احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران
در تهران نیز پیام امنیتی متفاوتی منتشر شد.
یک منبع ارشد امنیتی که اظهاراتش را خبرگزاری فارس منتشر کرده، اعلام کرد ایران برای سناریوهای مختلف آماده است و در صورت آغاز جنگ جدید، از گسترش دامنه درگیری هراسی ندارد. این منبع همچنین گفت ایران در جریان جنگ اخیر مدلهای مختلفی از موشکهای ضدناو و زمینبهزمین را آزمایش کرده و روند تحقیق و توسعه تسلیحاتی در زیرزمین ادامه دارد.
در سطح رسمیتر، ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا نیز در واکنش به سخنان ترامپ اعلام کردند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی برای پاسخ به هرگونه تجاوز آمادگی دارند و از امکان وارد کردن «ضرباتی شدیدتر، خردکنندهتر و غیرقابلپیشبینی» سخن گفتند.
آیا احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران افزایش یافته است؟
مجموع تحولات فعلی یک تصویر دوگانه ایجاد میکند.
از یک طرف، تماسهای دیپلماتیک در نیویورک پس از وقفه ادامه پیدا کرده، ویتکاف از پایان یک دور مذاکرات سخن گفته و ترامپ نیز از احتمال برگزاری دور بعدی در آینده نزدیک خبر داده است.
از طرف دیگر، هنوز اختلاف بر سر شروط اصلی پابرجاست. بهویژه موضوع رفع محاصره دریایی، داراییهای مسدودشده، پایان عملیات نظامی و آینده تنگه هرمز همچنان حل نشده باقی مانده است. گزارش العربیه نیز از مخالفت واشینگتن با یکی از شروط تهران و محدود بودن شانس توافق خبر داده است.
از این منظر، وضعیت فعلی را نمیتوان صرفاً «حرکت به سمت توافق» یا «حرکت قطعی به سمت جنگ» توصیف کرد. دو مسیر همزمان فعال هستند: مذاکره برای رسیدن به توافق و حفظ گزینه فشار نظامی.
تحلیل و بررسی؛ نشانه قطعی از توافق ایران و آمریکا وجود ندارد
نکته مهم در مذاکرات جدید ایران و آمریکا این است که اختلاف اصلی فقط درباره یک موضوع فنی نیست. تهران در حال پیوند دادن مسائل امنیتی و اقتصادی به یکدیگر است؛ یعنی بازگشایی تنگه هرمز، رفع محاصره، آزادسازی داراییها و توقف عملیات نظامی را به یک بسته واحد تبدیل کرده است.
در مقابل، واشینگتن همچنان مسئله هستهای را در مرکز موضع خود قرار میدهد و ترامپ همزمان از مذاکره و تهدید نظامی استفاده میکند. این ترکیب میتواند نشان دهد که کاخ سفید تلاش دارد در زمان مذاکره، اهرم فشار خود را نیز حفظ کند؛ این بخش یک برداشت تحلیلی از مواضع علنی دو طرف است، نه اعلام رسمی هدف مذاکرهکنندگان.
از سوی دیگر، اختلاف در نحوه توصیف جلسه نیز قابل توجه است. ترامپ از یک «جلسه سهساعته» میان نمایندگان آمریکا و ایران سخن گفته در حالی که ویتکاف صراحتاً از مذاکره از طریق میانجیها صحبت کرده است. الجزیره نیز با اشاره به همین تفاوت گزارش داده که درباره مستقیم یا غیرمستقیم بودن تماسها ابهام ایجاد شده است.
بنابراین، نشانه قطعی از توافق ایران و آمریکا هنوز وجود ندارد؛ اما ادامه تماسها نشان میدهد کانال دیپلماتیک کاملاً بسته نشده است. در مقابل، تهدیدهای نظامی و پاسخهای متقابل تهران نیز نشان میدهد احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران همچنان بخشی از معادله امنیتی دو طرف است.
جمعبندی؛ توافق یا جنگ مجدد ایران و آمریکا؟
در حال حاضر، مهمترین خبر این نیست که ایران و آمریکا به توافق رسیدهاند؛ بلکه این است که پس از یک دوره تنش، یک دور تازه از مذاکرات غیرمستقیم در نیویورک انجام شده و قرار است تلاشهای میانجیها ادامه پیدا کند.
در همان زمان، شروط تهران برای ادامه مسیر مطرح شده، واشینگتن دستکم درباره رفع محاصره موضع منفی نشان داده و ترامپ نیز تهدید نظامی خود را کنار نگذاشته است.
به همین دلیل، حمله مجدد آمریکا به ایران در شرایط فعلی نه یک رویداد قطعی، بلکه یکی از سناریوهای موجود در کنار مسیر مذاکره است. تعیینکنندهترین متغیر در روزهای آینده نحوه پاسخ دو طرف به شروط مطرحشده و مشخصاً سرنوشت محاصره دریایی، تنگه هرمز، داراییهای ایران و پرونده هستهای خواهد بود.
ارسال نظر