روایت تازه از مذاکرات پشت پرده
بازگشایی تنگه هرمز با پول اروپا؛ جزئیات طرحی که همه را غافلگیر کرد!
عوارض تنگه هرمز روی میز اروپا؛ پیشنهادی که میتواند همهچیز را تغییر دهد.
بازگشایی تنگه هرمز وارد مرحلهای تازه شده است. همزمان با انتشار گزارشهایی درباره بررسی ایجاد یک صندوق بینالمللی برای تأمین هزینههای ایمنی دریانوردی و همچنین احتمال مشارکت کشورهای اروپایی در مینروبی تنگه هرمز، منابع نزدیک به مذاکرات تأکید میکنند که تهران همچنان بازگشت کامل کشتیرانی را به تحقق شروط امنیتی خود گره زده و هرگونه مذاکرات ایران و آمریکا درباره مدیریت این آبراه را رد میکند.
بازگشایی تنگه هرمز؛ سه روایت از آینده مهمترین گذرگاه انرژی جهان
در حالی که جنگ ایران و آمریکا باعث توقف عبور عادی کشتیها از تنگه هرمز شده، اکنون مجموعهای از پیشنهادهای سیاسی و فنی برای باز شدن تنگه هرمز در حال بررسی است.
روزنامه دیلیتلگراف گزارش داده است که ایران طرحی را بررسی میکند که بر اساس آن، کشورهای اروپایی و کشورهای حوزه خلیج فارس از طریق تشکیل یک صندوق داوطلبانه زیر نظر سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO)، بخشی از هزینههای ایمنی، هدایت کشتیها، امداد و نجات و حفاظت زیستمحیطی را تأمین کنند.
طبق این گزارش، الگوی پیشنهادی از مدل مدیریت مالی تنگه مالاکا الهام گرفته شده است؛ مدلی که در آن استفادهکنندگان از مسیر دریایی، بهصورت داوطلبانه در تأمین امنیت و نگهداری مسیر مشارکت میکنند. به نوشته دیلیتلگراف، برخی کشورهای اروپایی که وابستگی بالایی به نفت و گاز خلیج فارس دارند، ممکن است برای تضمین امنیت زنجیره انرژی خود با این سازوکار همراه شوند.
موضع جمهوری اسلامی درباره مذاکرات ایران و آمریکا و مدیریت تنگه
در مقابل، یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده در گفتوگو با خبرگزاری فارس تأکید کرده است که تهران درباره ترتیبات آینده مدیریت تنگه تنها با عمان گفتوگو میکند و هیچ مذاکره مستقیمی با آمریکا انجام نشده است.
این منبع گفته است: «ایران تنها با عمان درباره ترتیبات آتی مدیریت تنگه مذاکره میکند و هیچ مذاکرهای با آمریکا انجام نداده است.»
به گفته این مقام، مسیر جنوبی ایجادشده پس از تشدید تنشها، از نگاه ایران غیرقانونی و مغایر حقوق حاکمیتی کشور است و تهران با دائمی شدن آن مخالفت کرده است.
وی همچنین افزوده است: «حتی توافق دوجانبه با عمان نیز به تنهایی نمیتواند شرایط امنیت تنگه را فراهم کند، زیرا بدون توقف حملات آمریکا و تحقق کامل شروط ایران، شرایط به روال سابق بازنخواهد گشت.»
مینروبی تنگه هرمز؛ آیا موضع تهران تغییر کرده است؟
شبکه بلومبرگ نیز در گزارشی از احتمال تغییر نسبی موضع تهران درباره مینروبی تنگه هرمز خبر داده است.
به نوشته این رسانه، مقامهای ایرانی در دیدارهای خصوصی هفتههای اخیر احتمال مشارکت کشورهای اروپایی در عملیات پاکسازی مینها را مورد بررسی قرار دادهاند؛ موضوعی که پیشتر از سوی تهران رد شده بود.
دیپلماتهای مطلع به بلومبرگ گفتهاند این تغییر میتواند بخشی از روندی باشد که هدف آن ازسرگیری کشتیرانی، کاهش تنشها و تسهیل مسیر توافق ایران و آمریکا در مذاکرات آینده است؛ هرچند هنوز هیچ تصمیم نهایی در این زمینه اعلام نشده است.
نقاط اشتراک و اختلاف روایتها در مورد بازگشایی تنگه هرمز
سه روایت منتشرشده در یک نکته مشترک هستند؛ همه آنها از تلاش برای ایجاد سازوکاری جهت بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری عبور کشتیها حکایت دارند.
اما اختلافها نیز قابل توجه است:
دیلیتلگراف بر راهکار مالی و تشکیل صندوق بینالمللی تمرکز دارد.
بلومبرگ از احتمال نرمتر شدن موضع ایران درباره مینروبی سخن میگوید.
فارس هرگونه مذاکرات ایران و آمریکا درباره مدیریت تنگه را رد کرده و تأکید دارد که مذاکرات صرفاً با عمان انجام میشود و تحقق شروط امنیتی ایران پیششرط باز شدن کامل مسیر است.
از نظر میزان استناد، گزارش فارس بر نقلقول مستقیم از یک منبع نزدیک به مذاکرات استوار است، در حالی که گزارش بلومبرگ و دیلیتلگراف عمدتاً به دیپلماتها و منابع آگاه استناد میکنند و هنوز هیچیک از این ادعاها بهطور رسمی از سوی مقامهای ایرانی تأیید نشده است.
بازگشایی تنگه هرمز چه پیامدهایی خواهد داشت؟
اگر بازگشایی تنگه هرمز با هر سازوکاری عملی شود، پیامدهای آن فراتر از بازگشت کشتیها خواهد بود.
از منظر اقتصادی، کاهش ریسک عبور نفتکشها میتواند هزینه بیمه و حملونقل دریایی را کاهش داده و بخشی از فشار بر بازار جهانی انرژی را کم کند.
از منظر سیاسی، پذیرش یک سازوکار مشترک برای تأمین امنیت دریانوردی میتواند نشانهای از کاهش تنش میان بازیگران منطقهای باشد، هرچند اختلافات درباره نقش آمریکا، نحوه مدیریت آبراه و ترتیبات امنیتی همچنان پابرجاست.
از منظر امنیتی نیز حتی در صورت آغاز مینروبی تنگه هرمز، بازگشت کامل شرایط عادی مستلزم توافق بر سر تضمینهای امنیتی، تعیین مسیرهای عبور کشتیها و جلوگیری از تکرار درگیریهای نظامی خواهد بود.
تحولات اخیر نشان میدهد بازگشایی تنگه هرمز از مرحله گمانهزنی صرف عبور کرده و اکنون چند سناریوی عملی شامل صندوق بینالمللی، مینروبی تنگه هرمز و رایزنیهای سیاسی در حال بررسی است. با این حال، تا زمانی که اختلافهای امنیتی و سیاسی میان طرفهای درگیر برطرف نشود، باز شدن تنگه هرمز همچنان به تحقق شروط اعلامشده از سوی تهران و توافق بر سر ترتیبات جدید امنیت دریانوردی وابسته خواهد بود.
ارسال نظر