نقشه خطرناک ایران قبل از انتخابات آمریکا؛ حمله به نفت و نیروهای ترامپ روی میز است؟
هشدار درباره حملهای که میتواند قیمت بنزین را منفجر کند؛ ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا غافلگیر میشود؟
همزمان با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای آمریکا، هشدارها درباره احتمال یک اقدام غافلگیرکننده از سوی ایران افزایش یافته است؛ سناریویی که به نوشته تحلیلگران آمریکایی میتواند با هدف قرار دادن نیروهای آمریکا یا زیرساختهای انرژی منطقه، قیمت نفت و بنزین را بالا ببرد و هزینه سیاسی جنگ برای دونالد ترامپ را درست در آستانه انتخابات افزایش دهد.
انتخابات میاندورهای آمریکا در حالی به یکی از نقاط حساس محاسبات تهران و واشینگتن تبدیل شده که جنگ ایران و آمریکا علاوه بر ابعاد نظامی، اکنون مستقیماً با اقتصاد، قیمت انرژی و آینده سیاسی دونالد ترامپ گره خورده است.
مارک تیسن، ستوننویس واشینگتنپست، در یادداشتی با طرح احتمال «غافلگیری اکتبر» هشدار داده که ایران ممکن است پیش از برگزاری انتخابات میاندورهای آمریکا دست به اقدامی بزند که هزینه سیاسی ادامه جنگ برای دولت ترامپ را افزایش دهد. این تحلیل پیشتر نیز در واشینگتنپست منتشر شده بود.
موضوعی که این هشدار را جدیتر میکند، صرفاً احتمال یک حمله نظامی نیست؛ بلکه اثر زنجیرهای چنین حملهای بر نفت، بنزین، تورم و رأیدهندگان آمریکایی است.
سناریوی خطرناک برای انتخابات میاندورهای آمریکا چیست؟
تیسن سه مسیر اصلی را برای اقدام احتمالی ایران مطرح کرده است: حمله به زیرساختهای انرژی کشورهای منطقه برای ایجاد شوک در بازار نفت، هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی با هدف وادار کردن ترامپ به واکنش نظامی، یا تلاش برای انجام یک حمله در آمریکا یا یکی از کشورهای متحد واشینگتن.
در سناریوی نخست، حساسترین نقطه اقتصاد جهانی یعنی بازار انرژی هدف قرار میگیرد. هرگونه اختلال جدی در تأسیسات نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس یا عبور نفتکشها از تنگه هرمز میتواند عرضه جهانی نفت را تحت فشار قرار دهد.
اهمیت این موضوع در شرایط کنونی بیشتر است، زیرا بازار انرژی همین حالا نیز نسبت به تشدید جنگ ایران و آمریکا حساس شده است. رویترز در گزارشهای اخیر خود از عبور قیمت نفت برنت از ۱۰۰ دلار در هر بشکه در پی تشدید درگیری و نگرانی درباره اختلال عرضه خبر داده است.
بنابراین، احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا تنها یک مسئله نظامی نیست؛ یک حمله محدود نیز در صورت هدف گرفتن انرژی میتواند به یک بحران اقتصادی تبدیل شود.
چرا قیمت بنزین میتواند به نقطه ضعف ترامپ تبدیل شود؟
دونالد ترامپ خود نیز میداند که قیمت بنزین یکی از حساسترین متغیرهای سیاسی در آمریکا است.
ترامپ در گفتوگویی با فاکسنیوز، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال تشدید رفتار ایران پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا، ضمن تأکید بر آمادگی واشینگتن برای پاسخ نظامی مدعی شد: «اگر آنها ضربهای بزنند، ۱۰۰ برابر محکمتر پاسخ خواهیم داد.»
او در عین حال درباره نزدیکی چنین درگیری احتمالی به انتخابات گفت که رأیدهندگان به قیمت بنزین توجه دارند، اما از جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای نیز استقبال میکنند.
این اظهارات نشان میدهد کاخ سفید همزمان با نمایش قدرت نظامی، نگران یک متغیر بسیار ملموس برای رأیدهنده آمریکایی است: هزینهای که جنگ در پمپبنزین ایجاد میکند.
این نگرانی صرفاً فرضی نیست. در ماههای اخیر، افزایش قیمت سوخت به یکی از چالشهای سیاسی جمهوریخواهان تبدیل شده است. رویترز نیز گزارش داده بود افزایش قیمت بنزین ناشی از جنگ ایران، فشار سیاسی قابل توجهی بر ترامپ و جمهوریخواهان پیش از انتخابات میاندورهای وارد کرده است.
حتی در روزهای اخیر، قیمت نفت برنت بار دیگر از ۱۰۰ دلار عبور کرده و افزایش قیمت سوخت به یکی از نگرانیهای اصلی اقتصادی در آمریکا تبدیل شده است.
مارک دوبوویتز: هدف ممکن است همزمان ایران، اسرائیل و آمریکا باشد
مارک دوبوویتز، مدیرعامل بنیاد دفاع از دموکراسیها، در یادداشتی در نیویورکپست، سناریوی دیگری را مطرح کرده است.
او هشدار داده که ایران ممکن است در آستانه انتخابات اسرائیل و انتخابات میاندورهای آمریکا، با ایجاد یک بحران نظامی تلاش کند بر محاسبات سیاسی آمریکا و اسرائیل اثر بگذارد. به نوشته دوبوویتز، این اقدام میتواند مستقیماً علیه اسرائیل یا از طریق یکی از نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی انجام شود.
در این سناریو، یک حمله موشکی یا اقدام نیابتی که تلفات گستردهای در اسرائیل ایجاد کند، میتواند بنیامین نتانیاهو را در فاصله کوتاهی از انتخابات اسرائیل تحت فشار قرار دهد تا واکنش شدیدی نشان دهد.
نتیجه احتمالی چنین زنجیرهای، از نگاه دوبوویتز، افزایش دامنه جنگ، جهش قیمت نفت و بنزین و انتقال تبعات اقتصادی و سیاسی آن به داخل آمریکا است.
به این ترتیب، حمله مجدد اسرائیل به ایران نیز میتواند در همین محاسبه جای بگیرد؛ زیرا یک حمله متقابل میتواند به سرعت از یک درگیری محدود به جنگی گستردهتر تبدیل شود.
«غافلگیری اکتبر» دقیقاً به چه معناست؟
اصطلاح «غافلگیری اکتبر» به رخدادی غیرمنتظره در هفتههای نزدیک به انتخابات میاندورهای آمریکا گفته میشود که بتواند فضای سیاسی و رفتار رأیدهندگان را تغییر دهد.
واشینگتنپست در تحلیل تیسن، احتمال داده است که تهران بتواند از همین پنجره زمانی استفاده کند؛ نه لزوماً برای پیروزی نظامی، بلکه برای افزایش هزینه سیاسی جنگ برای دولت ترامپ.
منطق این تحلیل روشن است: اگر یک حمله موجب افزایش قیمت نفت شود، افزایش قیمت بنزین نیز میتواند به دنبال آن بیاید؛ اگر آمریکا در پاسخ وارد مرحله تازهای از عملیات نظامی شود، هزینه و مدت جنگ افزایش پیدا میکند و اگر نیروهای آمریکایی تلفات بدهند، فشار سیاسی بر دولت ترامپ بیشتر خواهد شد.
در چنین شرایطی، احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا از یک مسئله صرفاً امنیتی به یک مسئله انتخاباتی تبدیل میشود.
البته هیچ یک از این تحلیلها به معنای آن نیست که جمهوری اسلامی تصمیم قطعی برای چنین اقدامی گرفته است. منابع مورد بررسی، این موضوع را در قالب سناریو و احتمال مطرح کردهاند و شواهد مستقلی که نشان دهد تهران چنین تصمیمی گرفته، در این گزارشها ارائه نشده است.
اختلاف روایتها کجاست؟
در این میان یک تفاوت مهم میان روایتهای مطرحشده وجود دارد.
مارک تیسن بیشتر بر این احتمال تمرکز دارد که تهران میتواند با هدف قرار دادن انرژی یا نیروهای آمریکایی، هزینه سیاسی جنگ را برای ترامپ بالا ببرد. در مقابل، مارک دوبوویتز سناریویی چندلایهتر ترسیم میکند که در آن اقدام علیه اسرائیل میتواند واکنش اسرائیل و سپس تشدید منطقهای را به دنبال داشته باشد.
وجه مشترک هر دو تحلیل، اما یک نقطه است: قیمت انرژی میتواند حلقه اتصال میدان جنگ به صندوق رأی آمریکا باشد.
این بخش از تحلیل با دادههای اقتصادی اخیر نیز سازگارتر است؛ زیرا افزایش قیمت نفت و سوخت هماکنون به یک فشار سیاسی برای دولت ترامپ تبدیل شده است. آسوشیتدپرس گزارش داده که قیمت نفت در پی تشدید جنگ از ۱۰۰ دلار عبور کرده و میانگین قیمت بنزین آمریکا نیز افزایش قابلتوجهی داشته است.
آیا این سناریو میتواند به مذاکرات ایران و آمریکا ضربه بزند؟
یکی از پیامدهای کمتر دیده شده این وضعیت، دشوارتر شدن مسیر توافق ایران و آمریکا است.
اگر هر دو طرف تصور کنند که انتخابات میاندورهای آمریکا بر محاسبات امنیتی طرف مقابل اثر گذاشته، انگیزه برای استفاده سیاسی از زمانبندی درگیری افزایش مییابد. در چنین فضایی، حتی مذاکرات ایران و آمریکا نیز ممکن است تحت تأثیر این محاسبه قرار بگیرد که کدام طرف میتواند بحران را تا زمان مناسب سیاسی مدیریت کند.
از سوی دیگر، اگر حملهای رخ دهد و ترامپ آن را تهدیدی علیه امنیت آمریکا تلقی کند، فشار برای پاسخ نظامی میتواند افزایش یابد و مسیر دیپلماتیک را دشوارتر کند.
به همین دلیل، احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران در این تحلیل تنها به تصمیم نظامی واشینگتن وابسته نیست؛ بلکه به نوع اقدام ایران، محل هدف، میزان تلفات و واکنش بازار انرژی نیز بستگی خواهد داشت.
نقطه حساس ماجرا: نفت، بنزین و رأی مردم آمریکا
در نهایت، اهمیت انتخابات میاندورهای آمریکا برای پرونده ایران در این است که جنگ اکنون با یکی از ملموسترین دغدغههای رأیدهندگان آمریکایی پیوند خورده است.
نظرسنجی اخیر ایپسوس نشان میدهد ۷۹ درصد آمریکاییها معتقدند قیمت بنزین نسبت به سال گذشته افزایش یافته است؛ موضوعی که نشان میدهد هزینه انرژی برای افکار عمومی آمریکا کاملاً قابل مشاهده است.
ترامپ تلاش میکند افزایش احتمالی قیمت انرژی را هزینه جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای معرفی کند، اما برای رأیدهندهای که افزایش قیمت بنزین را مستقیماً در هزینههای روزمره خود احساس میکند، ادامه جنگ میتواند به یک مسئله انتخاباتی تبدیل شود.
تحلیل و بررسی؛ غافلگیری اکتبر و شوک دوباره به قیمت نفت
سناریوی «غافلگیری اکتبر» را نباید بهعنوان پیشبینی قطعی یک حمله در نظر گرفت. اهمیت آن در جای دیگری است: هر دو طرف اکنون میدانند که زمانبندی درگیری میتواند به اندازه خود درگیری اهمیت داشته باشد.
برای ایران، اقدام نظامی موفق آن هم پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا میتواند در ایجاد شوک نفتی یا تحمیل هزینه نظامی به آمریکا، فشار سیاسی بر ترامپ را افزایش دهد؛ اما همزمان خطر پاسخ بسیار شدید واشنگتن را نیز بالا میبرد.
برای ترامپ، مسئله پیچیدهتر است. اگر از پاسخ نظامی خودداری کند، ممکن است به ضعف متهم شود؛ اگر پاسخ گسترده بدهد، احتمال افزایش قیمت نفت و بنزین و طولانیتر شدن جنگ وجود دارد.
به همین دلیل، هشدار تیسن و دوبوویتز را میتوان بیش از آنکه صرفاً پیشبینی یک حمله دانست، هشدار درباره تبدیل شدن جنگ ایران و آمریکا به یک بحران انتخاباتی ـ اقتصادی تلقی کرد.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا کرده که نفت در روزهای اخیر بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده و بازار انرژی نسبت به هرگونه اختلال جدید در خلیج فارس آسیبپذیر است.
جمعبندی؛ هشدار درباره «غافلگیری اکتبر» ایران
انتخابات میاندورهای آمریکا اکنون به یکی از متغیرهای مهم در محاسبات مربوط به جنگ ایران و آمریکا تبدیل شده است. هشدارهای مطرح شده در واشینگتنپست و نیویورکپست از احتمال «غافلگیری اکتبر» سخن میگویند؛ سناریویی که در آن حمله به نیروهای آمریکایی، اسرائیل یا زیرساختهای انرژی منطقه میتواند زنجیرهای از واکنشهای نظامی و اقتصادی ایجاد کند.
با این حال، شواهد موجود اثبات نمیکند که ایران چنین حملهای را در دستور کار قطعی قرار داده است. آنچه مستندتر است، آسیبپذیری سیاسی دولت ترامپ در برابر افزایش قیمت انرژی و حساسیت فزاینده انتخابات میاندورهای آمریکا نسبت به سرنوشت جنگ است.
ارسال نظر