نشانه‌های حمله اتمی آمریکا؛ ۷ نوامبر روز تصمیم بزرگ ترامپ درباره ایران است؟
آیا نتانیاهو می‌تواند ترامپ را به جنگ دیگری با ایران بکشاند؟
احتمال حمله آمریکا به ایران در روزهای پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، به یکی از مهم‌ترین موضوعات امنیتی منطقه تبدیل شده است؛ در حالی‌که بنیامین نتانیاهو برای ازسرگیری عملیات نظامی علیه تهران فشار می‌آورد دونالد ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را اعلام نکرده و هم‌زمان مسیر مذاکره با میانجیگری قطر را نیز باز نگه داشته است.
چرا احتمال حمله آمریکا به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای افزایش یافته است؟
انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در سوم نوامبر ۲۰۲۶ به نقطه‌ای حساس در محاسبات دولت دونالد ترامپ تبدیل شده است. واشنگتن پیش‌تر اعلام کرده بود که پیش از این انتخابات حمله جدیدی به ایران انجام نخواهد داد؛ اما این موضع به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی در روزهای بعد از انتخابات نیست.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارش تازه خود به نقل از دو مقام منطقه‌ای و یک فرد مطلع نوشته است که بنیامین نتانیاهو برای متقاعد کردن ترامپ به آغاز موج جدید حملات علیه ایران تلاش می‌کند.
طبق این گزارش، نخست‌وزیر اسرائیل در تماس تلفنی آخر هفته با رئیس‌جمهور آمریکا نیز موضوع حمله مجدد به ایران را مطرح کرده اما ترامپ برای انجام عملیات نظامی تعهدی نداده است.
یک مقام مطلع به آسوشیتدپرس گفته است که نتانیاهو خواهان یک عملیات هوایی سریع اما گسترده علیه ایران است. در مقابل، برخی متحدان آمریکا در منطقه درباره پیامدهای چنین اقدامی هشدار داده‌اند.
موضوع فقط احتمال حمله آمریکا به چند هدف نظامی یا هسته‌ای نیست. کشورهای منطقه نگران‌اند که عملیات جدید به درگیری گسترده‌تری تبدیل شود و پای گروه‌های مسلح همسو با ایران در عراق و یمن را نیز به بحران باز کند.
آسوشیتدپرس همچنین گزارش داده است که از نگاه برخی مقام‌های منطقه‌ای، بازگشت به جنگ می‌تواند به نتانیاهو برای تشکیل یک دولت اضطراری در اسرائیل کمک کند؛ موضوعی که پس از از دست رفتن اکثریت پارلمانی او و متحدان راست‌گرایش اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
سه تصمیم متفاوت روی میز ترامپ؛ جنگ، توافق یا فشار اقتصادی؟
یکی از مهم‌ترین جزئیات گزارش جدید آکسیوس، اختلاف نظر در داخل دولت آمریکا درباره نحوه مواجهه با ایران است.
دونالد ترامپ در گفت‌وگو با آکسیوس در دوم نوامبر اعلام کرده که برای تصمیم‌گیری درباره ازسرگیری جنگ با ایران عجله‌ای ندارد. او در عین حال تأکید کرده که واشنگتن به هر حال باید درباره وضعیت کنونی تصمیم بگیرد.
این رسانه آمریکایی از وجود سه رویکرد متفاوت در اطراف رئیس‌جمهور آمریکا خبر داده است:
نخست؛ مسیر دیپلماسی و توافق: جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، معتقدند ازسرگیری جنگ با ایران لزوماً وضعیت را بهتر نمی‌کند و باید فرصت بیشتری به توافق داده شود. شماری از کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز از این رویکرد حمایت می‌کنند.
دوم؛ ازسرگیری عملیات نظامی: بنیامین نتانیاهو و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، خواهان بازگشت به عملیات نظامی هستند. استدلال این گروه آن است که ایران را نمی‌توان به تعهدات بلندمدت دیپلماتیک متعهد دانست و باید اهداف نظامی از طریق فشار مستقیم محقق شوند.
سوم؛ ادامه فشار اقتصادی: اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، مارکو روبیو، وزیر خارجه، و جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، از ادامه سیاست فشار اقتصادی بدون ورود به جنگ جدید یا دستیابی فوری به توافق حمایت می‌کنند.
این اختلاف‌ها نشان می‌دهد که در واشنگتن هنوز درباره آینده تقابل با ایران اجماع وجود ندارد.
جی‌دی ونس اعلام کرده که خودش و ترامپ نسبت به امکان دستیابی به توافق با ایران احساس مثبتی دارند؛ هرچند واشنگتن همچنان خواهان تعهدی محکم و قابل راستی‌آزمایی درباره بازسازی نشدن برنامه هسته‌ای ایران است.
تاکر کارلسون از احتمال حمله اتمی به ایران چه می‌داند؟
در میان اخبار مربوط به احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا، اظهارات تاکر کارلسون توجه زیادی را به خود جلب کرده است.
این روزنامه‌نگار و مجری سرشناس آمریکایی در پیامی در شبکه اجتماعی اکس مدعی شده که دولت ترامپ تحت فشار بنیامین نتانیاهو ممکن است تا هفتم نوامبر درباره استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران تصمیم بگیرد.
کارلسون محل احتمالی این حمله را مجموعه زیرزمینی موسوم به «کوه کلنگ گزلا» یا پیک‌اکس معرفی کرده است؛ تأسیساتی که به ادعای او در عمق زیادی از لایه‌های سنگی قرار گرفته‌اند و تخریب آنها با تسلیحات متعارف آمریکا دشوار است.
او مدعی شده است که هیچ سلاح متعارفی در زرادخانه آمریکا توان نفوذ به عمق این مجموعه را ندارد و به همین دلیل تنها گزینه نظامی برای نابودی آن، استفاده از سلاح هسته‌ای خواهد بود.
کارلسون همچنین ادعا کرده است که نتانیاهو به‌صورت مستمر ترامپ را برای چنین اقدامی تحت فشار قرار می‌دهد؛ در حالی‌که جی‌دی ونس و استیو ویتکاف خواهان دستیابی به توافق با تهران هستند.
او درباره پیامدهای احتمالی استفاده از سلاح هسته‌ای هشدار داده و مدعی شده است که آلودگی رادیواکتیو می‌تواند منابع آب منطقه خلیج فارس را تهدید کند و زندگی حدود ۱۰۰ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، باید میان هشدار کارلسون و اطلاعات تأییدشده تفاوت قائل شد. تاکنون مدرک مستقلی درباره تصمیم ترامپ برای استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران منتشر نشده و ادعای او درباره اجتناب‌ناپذیر بودن چنین حمله‌ای نیز تأیید نشده است.
نکته قابل توجه اینکه کارلسون در پیام خود از هفتم نوامبر به‌عنوان زمان احتمالی تصمیم ترامپ نام برده است؛ اما این تاریخ، پیش‌بینی و ادعای شخصی اوست، نه یک ضرب‌الاجل اعلام‌شده از سوی کاخ سفید.
کوه کلنگ گزلا چرا به یکی از نقاط حساس تقابل ایران و آمریکا تبدیل شده است؟
نام کوه کلنگ گزلا یا پیک‌اکس در روزهای اخیر در کنار بحث احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران مطرح شده است.
اهمیت این موضوع به مسئله تأسیسات زیرزمینی و دشواری هدف قرار دادن مراکز هسته‌ای محافظت‌شده بازمی‌گردد. هرچه عمق و استحکامات یک مجموعه بیشتر باشد، گزینه‌های نظامی برای تخریب آن محدودتر و پیچیده‌تر می‌شود.
با این حال، ادعای کارلسون مبنی بر اینکه تنها راه تخریب این مجموعه استفاده از سلاح هسته‌ای است، یک نتیجه‌گیری قطعی و اثبات‌شده نیست.
دونالد ترامپ نیز پیش‌تر در اظهاراتی درباره این تأسیسات استفاده از سلاح هسته‌ای را رد کرده و گفته بود برای دستیابی به اهداف نظامی نیازی به چنین سلاحی وجود ندارد.
بنابراین، مطرح شدن نام این مجموعه در اظهارات کارلسون را باید در چارچوب بحث درباره اهداف احتمالی عملیات نظامی و نه به‌عنوان تأیید برنامه حمله اتمی بررسی کرد.
هشدار روسیه درباره حمله آمریکا به ایران؛ مسکو چه پیامی به واشنگتن داد؟
هم‌زمان با افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا، روسیه نیز موضع‌گیری تازه‌ای انجام داده است.
ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، روز دوشنبه ۱۱ آبان با ابراز نگرانی از نشانه‌های برنامه‌ریزی برای اقدام نظامی جدید علیه ایران گفت که تجربه ماه‌های گذشته نشان داده است عملیات نظامی نمی‌تواند اراده ایرانیان برای دفاع از حاکمیت و استقلال کشورشان را از بین ببرد.
او هشدار داد کسانی که تهدید به حملات جدید می‌کنند باید در تصمیم خود تجدیدنظر کنند.
زاخارووا همچنین بر ضرورت تقویت تلاش‌های دیپلماتیک و حل‌وفصل بحران از مسیر گفت‌وگو تأکید کرد.
موضع روسیه از دو جهت اهمیت دارد؛ نخست آنکه مسکو با افزایش احتمال درگیری نظامی در منطقه مخالف است و دوم اینکه هم‌زمان تلاش می‌کند در روند دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن نقش داشته باشد.
آکسیوس نیز گزارش داده است که ولادیمیر پوتین روز دوشنبه با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، درباره تلاش‌ها برای دستیابی به توافق گفت‌وگو کرده است. روسیه همچنین پیشنهاد داده در صورت شکل‌گیری توافق هسته‌ای، در این روند مشارکت و حتی بخشی از ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران را دریافت کند.
این تحولات نشان می‌دهد که بحران ایران و آمریکا دیگر صرفاً یک تقابل دوجانبه نیست و قدرت‌های دیگری نیز برای تأثیرگذاری بر نتیجه آن وارد میدان شده‌اند.
عراقچی: ایران برای جنگ جدید آماده‌تر از گذشته است
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در گفت‌وگو با الجزیره تأکید کرده است که نیروهای مسلح برای مواجهه با هر سناریویی آمادگی دارند.
او گفته است ایران از تجربه‌های قبلی درس گرفته، تسلیحات خود را به‌روزرسانی کرده، نقاط ضعف را برطرف کرده و تجهیزات جدیدی را نیز مورد آزمایش قرار داده است.
عراقچی همچنین هشدار داده که در صورت وقوع درگیری، آمریکا به اهداف خود نخواهد رسید و تهران در هدف قرار دادن پایگاه‌ها و اهداف آمریکایی هیچ ملاحظه‌ای نخواهد داشت.
وزیر خارجه در عین حال کشورهای همسایه را به جلوگیری از شکل‌گیری جنگ جدید دعوت کرده و تأکید داشته است که پیامدهای چنین درگیری‌ای به مرزهای ایران محدود نخواهد ماند.
این موضع‌گیری دو پیام هم‌زمان دارد: تهران قصد ندارد تهدید نظامی را بدون پاسخ بگذارد، اما همچنان از نقش دیپلماسی و میانجیگری کشورهای منطقه برای جلوگیری از جنگ استقبال می‌کند.
شرط هفت‌بندی ایران برای مذاکره با آمریکا چیست؟
در داخل ایران نیز نشانه‌هایی از احتیاط جدی نسبت به ازسرگیری مذاکرات با آمریکا دیده می‌شود.
اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا اعلام کرده است که ایران تا زمان عملیاتی شدن هفت بند اعلام‌شده از سوی دبیر شورای عالی امنیت ملی وارد مذاکره با آمریکا نخواهد شد.
او روز یکشنبه ۱۰ آبان تأکید کرده است که در شرایط فعلی پذیرش مذاکره با آمریکا امکان‌پذیر نیست و ابتدا باید شروط تعیین‌شده به مرحله اجرا برسند.
این نماینده مجلس همچنین تأکید کرده که بی‌اعتمادی به آمریکا و نمایندگان آن در مذاکرات، یکی از موانع اصلی ازسرگیری گفت‌وگوهاست.
البته در اظهارات منتشرشده از کوثری، جزئیات کامل هفت بند مورد اشاره تشریح نشده است؛ بنابراین نمی‌توان فهرست مشخصی از این شروط را به او نسبت داد.
در سوی دیگر، عباس عراقچی اعلام کرده است که ایران شرایط و پیشنهادهای خود را از طریق میانجیگران به طرف آمریکایی منتقل کرده است. به گفته او، قطر و پاکستان در حال پیگیری این مسیر هستند.
مذاکرات ایران و آمریکا در قطر؛ آخرین فرصت جلوگیری از جنگ؟
در حالی‌که تهدیدهای نظامی ادامه دارد، مسیر دیپلماسی نیز متوقف نشده است.
الجزیره در گزارش اول نوامبر خود از دو روز رایزنی با میانجیگری قطر خبر داده و نوشته است که تهران در صورت اجرای مطالباتش، همچنان امکان دستیابی به توافق را منتفی نمی‌داند.
یکی از محورهای مهم این رایزنی‌ها، وضعیت تنگه هرمز و محاصره بنادر ایران است.
طبق توضیحات عراقچی به الجزیره، پیشنهادهایی برای کوتاه کردن زمان اجرای طرح ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز مطرح شده است. او گفته است دوره اجرای این پیشنهاد که ابتدا طولانی‌تر بود، در مذاکرات به دو روز کاهش یافته است.
آکسیوس نیز در گزارش دوم نوامبر از تهیه پیش‌نویس توافقی با میانجیگری قطر خبر داده که شامل یک برنامه سه‌روزه برای ایجاد اعتماد و فراهم کردن زمینه ازسرگیری مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا است.
در این میان، ترامپ اعلام کرده که مذاکرات در حال پیشرفت است و در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال مدعی شده کاهش قیمت نفت نشان می‌دهد بازارها احتمال جنگ را کمتر ارزیابی می‌کنند.
با وجود این، اختلاف اصلی همچنان بر سر شروط دو طرف، آینده برنامه هسته‌ای ایران، تحریم‌ها و تضمین‌های لازم برای جلوگیری از تکرار درگیری باقی مانده است.
آیا جنگ مجدد ایران و آمریکا اجتناب‌ناپذیر است؟
آنچه از تحولات اخیر می‌توان برداشت کرد، قرار گرفتن پرونده ایران در یک نقطه تصمیم‌گیری حساس است؛ اما هنوز نمی‌توان از قطعی بودن حمله مجدد آمریکا به ایران سخن گفت.
چند عامل در تعیین مسیر آینده نقش اساسی دارند:
۱. فشار نتانیاهو برای تغییر معادله نظامی
نتانیاهو به دنبال آن است که واشنگتن از فشار اقتصادی و مذاکرات فراتر برود و بار دیگر گزینه نظامی را در دستور کار قرار دهد. از دست رفتن اکثریت پارلمانی ائتلاف او نیز می‌تواند انگیزه‌های سیاسی داخلی برای نمایش قدرت نظامی را افزایش دهد. با این حال، این تحلیل به معنای اثبات انگیزه شخصی او برای آغاز جنگ نیست.
۲. اختلاف در کاخ سفید، مانع تصمیم سریع است
گزارش آکسیوس نشان می‌دهد که اطرافیان ترامپ درباره سه مسیر متفاوت اختلاف نظر دارند. همین اختلاف می‌تواند تصمیم‌گیری را به تأخیر بیندازد و به میانجیگران فرصت بیشتری بدهد.
۳. تنگه هرمز فراتر از یک موضوع سیاسی است
هرگونه تشدید درگیری در اطراف تنگه هرمز می‌تواند امنیت انتقال انرژی، هزینه حمل‌ونقل دریایی و قیمت نفت را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل کشورهای منطقه حتی اگر مستقیماً در جنگ ایران و آمریکا مشارکت نکنند، از پیامدهای اقتصادی آن مصون نخواهند بود.
۴. تهدیدهای نظامی ایران هزینه عملیات جدید را افزایش می‌دهد
تهران اعلام کرده در صورت حمله آمریکا به ایران، پایگاه‌ها و اهداف آمریکایی را هدف قرار خواهد داد. هشدار درباره گسترش دامنه پاسخ نیز باعث می‌شود تصمیم به عملیات نظامی صرفاً به محاسبه خسارت واردشده به اهداف اولیه محدود نباشد.
۵. ادعای حمله هسته‌ای نباید با برنامه قطعی آمریکا اشتباه گرفته شود
اظهارات تاکر کارلسون از نظر رسانه‌ای بسیار جنجالی است اما هنوز سند مستقلی برای تأیید آن وجود ندارد. در مقابل، گزارش‌های آسوشیتدپرس و آکسیوس درباره فشار اسرائیل برای ازسرگیری حملات متعارف و اختلاف نظر در دولت آمریکا، جزئیات مشخص‌تری از فضای تصمیم‌گیری واشنگتن ارائه می‌کنند.
سرنوشت جنگ ایران و آمریکا در روزهای آینده مشخص می‌شود؟
در شرایط فعلی، حمله آمریکا به ایران یکی از گزینه‌های جدی روی میز دولت ترامپ است اما تنها گزینه نیست. فشار نتانیاهو، هشدار کشورهای منطقه، آمادگی نظامی ایران و تلاش میانجیگران برای دستیابی به توافق، چهار عامل اصلی تعیین‌کننده در روزهای پیش رو هستند.
هفتم نوامبر که تاکر کارلسون به‌عنوان زمان احتمالی تصمیم درباره حمله هسته‌ای مطرح کرده هنوز هیچ اعتبار رسمی ندارد. آنچه از گزارش‌های معتبرتر می‌توان نتیجه گرفت این است که ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای با انتخابی دشوار روبه‌رو خواهد بود: پذیرش یک مسیر دیپلماتیک، بازگشت به عملیات نظامی یا ادامه فشار اقتصادی.
بنابراین، پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که آیا جنگ مجدد ایران و آمریکا آغاز می‌شود؛ بلکه این است که آیا دو طرف می‌توانند پیش از آنکه محاسبات نظامی بر تصمیم‌های سیاسی غلبه کند، به توافقی قابل اجرا برسند؟
ارسال نظر