آماده‌سازی نظامی آمریکا برای احتمال حمله مجدد به ایران
ترامپ: به‌زودی از خجالت ایران درمی‌آییم / نقدی: آمریکا پرچم تسلیم را بالا خواهد برد!
از هشدار ترامپ تا انتقاد از انتقام ایران؛ نشانه‌های تازه از آینده جنگ چه می‌گویند؟
اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره وارد کردن ضربه‌ای سنگین به ایران هم‌زمان با تأکید احمد نادری بر کافی نبودن واکنش‌های تلافی‌جویانه و صحبت‌های محمدرضا نقدی درباره ناتوانی آمریکا در حمله زمینی، بار دیگر احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران را به یکی از محورهای مهم تحولات سیاسی و امنیتی تبدیل کرده است. اما آیا این مواضع به معنای تصمیم قطعی واشینگتن برای آغاز دور تازه جنگ است یا همچنان با تهدیدهای سیاسی و تلاش برای افزایش فشار بر تهران روبه‌رو هستیم؟
حمله مجدد آمریکا به ایران جدی شد؟ تهدید تازه ترامپ و هشدار مقام‌های ایرانی درباره ادامه جنگ
دونالد ترامپ در سخنرانی خود در آلاسکا بار دیگر ایران را به حمله‌ای سنگین تهدید کرد و گفت صبر آمریکا به پایان رسیده است. هم‌زمان احمد نادری، عضو هیئت‌رئیسه مجلس، واکنش‌های تلافی‌جویانه ایران را ناکافی دانست و محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه، از ناتوانی آمریکا در اجرای عملیات زمینی سخن گفت. این مواضع در شرایطی مطرح شده‌اند که گزارش‌های رسانه‌های خارجی از بررسی گزینه‌های نظامی تازه علیه ایران حکایت دارند؛ بااین‌حال هنوز نمی‌توان از تصمیم قطعی واشینگتن برای آغاز دور جدید حملات سخن گفت.
ترامپ در آلاسکا چه گفت؟ تهدید به وارد کردن ضربه سنگین به ایران
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در سخنرانی خود در آلاسکا لحن تهدیدآمیزی علیه ایران به کار گرفت و از احتمال اقدام نظامی شدیدتر سخن گفت.
او ادعا کرد: «صبر کنید و ببینید با ایران چه خواهیم کرد. ما حسابی از خجالت‌شان درمی‌آییم و آنها فقط نشسته‌اند و منتظرند، چرا که دیگر واقعا کاسه صبرمان لبریز شده و تحملمان تمام شده است.»
ترامپ همچنین مدعی شد آمریکا پس از دوره‌ای که به گفته او با بی‌احترامی دیگر کشورها مواجه بود، جایگاه مقتدرانه خود را بازیافته است. او بار دیگر بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تأکید کرد و مدعی شد: «نکته اساسی و مهم این است که آنها قرار نبود سلاح هسته‌ای داشته باشند و هرگز هم نخواهند داشت؛ برنامه‌ای که اکنون زیر هزاران تن سنگ و صخره مدفون شده است.»
این اظهارات به‌تنهایی به معنای صدور دستور حمله نیست؛ اما در کنار گزارش‌های مربوط به آماده‌سازی نظامی آمریکا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. رسانه روداو در گزارش ۱۴ اکتبر خود نوشت ترامپ در آلاسکا ایران را به وارد شدن ضربه‌ای سنگین تهدید کرده و پیش‌تر نیز گفته بود تصمیم خود درباره ایران را به‌زودی اعلام می‌کند.
آیا احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران افزایش یافته است؟
بحث درباره احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران تنها به سخنان تازه ترامپ محدود نمی‌شود. گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌های آمریکایی نشان می‌دهد گزینه نظامی همچنان در محاسبات واشینگتن قرار دارد.
وب‌سایت آمریکایی آکسیوس در ۷ اکتبر گزارش داد پنتاگون از فرماندهی مرکزی آمریکا خواسته است آمادگی‌ها برای احتمال ازسرگیری عملیات نظامی گسترده علیه ایران تکمیل شود. به نوشته این رسانه دستور یاد شده زمان مشخصی برای آغاز حملات آمریکا به ایران تعیین نکرده و ترامپ نیز در آن مقطع تصمیم نهایی خود را نگرفته بود. زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات نظامی و اهداف مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران از جمله اهداف احتمالی عملیات عنوان شده بودند.
آکسیوس در گزارشی دیگر در ۱۳ اکتبر نوشت ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، درباره امکان آغاز عملیات نظامی تازه علیه ایران پیش از انتخابات آمریکا و اسرائیل گفت‌وگو کرده‌اند. طبق این گزارش نگرانی اسرائیل درباره بازسازی توان هسته‌ای ایران از موضوعات مطرح شده بوده است. بااین‌حال کاخ سفید گزارش مربوط به گفت‌وگو درباره ازسرگیری جنگ را رد کرد و بر موضع اعلام شده ترامپ مبنی بر حمله نکردن پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا تأکید داشت.
این تفاوت روایت‌ها مهم است: آماده‌سازی نظامی، بررسی گزینه‌های عملیاتی و تصمیم نهایی برای حمله سه مرحله متفاوت‌اند و نباید آنها را یکسان تلقی کرد.
تناقض در مواضع ترامپ؛ از وعده حمله نکردن تا تهدید تازه
یکی از نکات مهم در ارزیابی احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا تغییر لحن و پیام‌های متناقض رئیس‌جمهور آمریکاست.
ترامپ در ۸ اکتبر اعلام کرده بود آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر به ایران حمله نخواهد کرد. این موضع در حالی مطرح شد که آکسیوس از آماده‌سازی ارتش آمریکا برای احتمال ازسرگیری عملیات نظامی خبر داده بود.
بااین‌حال روداو در ۱۰ اکتبر گزارش داد ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره احتمال حمله پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، این امکان را رد نکرده است. سپس اظهارات تهدیدآمیز او در آلاسکا بار دیگر توجه‌ها را به احتمال تغییر تصمیم واشینگتن جلب کرد.
بنابراین، مواضع اخیر ترامپ را باید در کنار تعهد قبلی او به حمله نکردن پیش از انتخابات بررسی کرد. این اظهارات نشان می‌دهد گزینه نظامی از ادبیات رئیس‌جمهور آمریکا حذف نشده است؛ اما برای نتیجه‌گیری درباره زمان یا قطعیت حمله شواهد بیشتری لازم است.
احمد نادری: واکنش ایران به اندازه کافی بازدارنده نبوده است
در داخل کشور نیز اظهارات احمد نادری، عضو هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی، از ادامه بحث درباره نحوه پاسخ‌گویی به حملات و ایجاد بازدارندگی حکایت دارد.
به گزارش مهر، نادری در نشست «بایسته‌های سیاستی انتقام و خون‌خواهی» با اشاره به پاسخ‌های تلافی‌جویانه جمهوری اسلامی گفت: «واکنش ما در بحث انتقام کافی و درخور نبوده است.»
او تأکید کرد که اقدام بازدارنده هنوز به مرحله قطعی نرسیده و افزود: «ما نه در موقعیت استیصال هستیم و نه تسویه‌حساب نهایی کرده‌ایم. بلکه درگیر یک جنگ ادامه‌دار و نبردی فرایندی هستیم و معتقدم نه ما و نه طرف‌های مقابل به این زودی‌ها این نبرد را تمام نخواهیم کرد».
اهمیت سخنان نادری در این است که او میان انجام حملات تلافی‌جویانه و تحقق بازدارندگی پایدار تفاوت قائل می‌شود. از نگاه او صرف پاسخ دادن به حمله طرف مقابل به معنای پایان یافتن تقابل نیست و ارزیابی نهایی به این بستگی دارد که آیا اقدامات انجام‌شده می‌توانند مانع تکرار حملات شوند یا خیر؟
این موضع را نباید به منزله اعلام زمان یا جزئیات یک عملیات نظامی جدید تفسیر کرد. نادری در اظهارات نقل شده از ناکافی بودن پاسخ‌های قبلی و ادامه‌دار بودن تقابل سخن گفته است، نه از اعلام رسمی یک حمله مشخص.
محمدرضا نقدی درباره احتمال حمله زمینی آمریکا چه گفت؟
محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، در واکنش به احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران، بر دشواری اجرای حمله زمینی تأکید کرد.
او گفت فرماندهان آمریکایی حتی بحث مقدماتی حمله زمینی به ایران را نیز مطرح نکرده‌اند، زیرا به اعتقاد او توان اجرای چنین عملیاتی را ندارند.
نقدی درباره پیامدهای احتمالی این اقدام اظهار کرد: «اگر آمریکا حمله زمینی کند می‌داند چه اتفاقی برایشان خواهد افتاد. آن‌قدر اسیر خواهند داد که خودشان بیایند و پرچم تسلیم را بالا ببرند.»
او همچنین گفت ناوگان آمریکا هفت ماه است سرگردان مانده و از آغاز جنگ عقب‌نشینی کرده است.
جنگ مجدد ایران و آمریکا؛ حمله هوایی محتمل‌تر از عملیات زمینی؟
در بررسی سناریوهای احتمالی جنگ مجدد ایران و آمریکا، باید نوع عملیات نظامی را از یکدیگر تفکیک کرد.
گزارش آکسیوس درباره آماده‌سازی فرماندهی مرکزی آمریکا بر احتمال حملات گسترده به اهداف انرژی، زیرساختی و هسته‌ای متمرکز بود. چنین سناریویی با اعزام نیروهای زمینی برای اشغال یا کنترل مناطق داخل ایران تفاوت اساسی دارد.
عملیات زمینی به نیروی انسانی، پشتیبانی لجستیکی، خطوط تدارکاتی و آمادگی برای مواجهه طولانی مدت نیاز دارد. در مقابل، حملات هوایی و موشکی می‌توانند بدون ورود گسترده نیروهای زمینی اجرا شوند؛ هرچند این نوع حملات نیز با خطر پاسخ متقابل، خسارت به نیروهای مهاجم و گسترش دامنه جنگ همراه‌اند.
به همین دلیل اظهارات نقدی درباره حمله زمینی آمریکا به ایران پاسخ مستقیمی به تمام پرسش‌های مربوط به احتمال جنگ مجدد نیست. برای ارزیابی خطر باید تحرکات نظامی، تصمیم‌های رسمی، اهداف احتمالی و وضعیت مذاکرات را هم‌زمان بررسی کرد.
توافق ایران و آمریکا چه نقشی در جلوگیری از حمله دوباره دارد؟
یکی از متغیرهای مهم در تعیین مسیر بحران، سرنوشت مذاکرات ایران و آمریکا است.
آکسیوس در گزارش ۸ اکتبر خود نوشت ترامپ از ادامه گفت‌وگوهای سازنده با ایران سخن گفته بود؛ بااین‌حال نشانه روشنی از کاهش اختلاف‌های اساسی دو طرف دیده نمی‌شد. گزارش ۱۳ اکتبر همین رسانه نیز حاکی از آن بود که میانجی‌گران قطری همچنان منتظر پاسخ ایران به پیشنهاد جدید آمریکا برای پایان دادن به جنگ هستند؛ پیشنهادی که شامل مطالبات هسته‌ای از تهران می‌شد.
این وضعیت نشان می‌دهد مسیر دیپلماسی و فشار نظامی لزوماً دو گزینه کاملاً جدا از یکدیگر نیستند. واشینگتن ممکن است هم‌زمان با ادامه گفت‌وگوها، فشار اقتصادی و آمادگی نظامی را نیز حفظ کند.
در چنین شرایطی توافق ایران و آمریکا به میزان زیادی به موضوعاتی مانند مطالبات هسته‌ای، تضمین‌های امنیتی، محدودیت‌های مورد اختلاف و شرایط پایان درگیری وابسته خواهد بود. تا زمانی که درباره این مسائل توافقی پایدار شکل نگیرد، احتمال تداوم تنش و مطرح ماندن گزینه نظامی را نمی‌توان نادیده گرفت.
البته ادامه مذاکرات ایران و آمریکا نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده جلوگیری از حمله نیست؛ همان‌طور که افزایش آمادگی نظامی لزوماً به معنای شکست قطعی دیپلماسی نخواهد بود.
تحلیل و بررسی؛ از تهدید ترامپ تا مسئله بازدارندگی ایران
مجموع مواضع اخیر را می‌توان از سه زاویه بررسی کرد.
۱. پیام نظامی واشینگتن: تهدید ترامپ در آلاسکا در کنار گزارش‌های آکسیوس درباره آماده‌سازی ارتش آمریکا نشان می‌دهد گزینه نظامی همچنان در محاسبات علنی و گزارش شده واشینگتن حضور دارد. بااین‌حال میان آمادگی عملیاتی و صدور فرمان حمله فاصله وجود دارد. موضع قبلی ترامپ درباره حمله نکردن پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نیز یکی از عواملی است که باید در ارزیابی وضعیت فعلی لحاظ شود.
۲. پیام سیاسی تهران: سخنان احمد نادری درباره کافی نبودن پاسخ‌های تلافی‌جویانه نشان می‌دهد بحث بازدارندگی در داخل ایران همچنان مطرح است. این موضع از نظر سیاسی اهمیت دارد؛ زیرا نشان می‌دهد ارزیابی برخی مقام‌ها از پاسخ‌های قبلی با معیار پایان یافتن تقابل یکسان نیست. بااین‌حال، از این اظهارات نمی‌توان به‌تنهایی زمان یا شکل پاسخ احتمالی آینده را تعیین کرد.
۳. خطر گسترش درگیری: حتی اگر عملیات زمینی در دستور کار قرار نگیرد حملات هوایی یا موشکی می‌توانند به واکنش متقابل و گسترش دامنه جنگ منجر شوند. در چنین شرایطی امنیت زیرساخت‌های انرژی، تردد دریایی و وضعیت اقتصادی منطقه نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. افزایش نااطمینانی درباره آینده درگیری می‌تواند بر انتظارات بازار انرژی و هزینه‌های حمل‌ونقل اثر بگذارد، هرچند میزان این آثار به دامنه و مدت بحران وابسته است.
از سوی دیگر نباید ادعاهای مقام‌های ایرانی درباره وضعیت ناوگان آمریکا یا ارزیابی‌های ترامپ درباره توان هسته‌ای ایران را بدون شواهد مستقل، واقعیت قطعی تلقی کرد. برای سنجش اعتبار این ادعاها باید اطلاعات عملیاتی قابل راستی‌آزمایی، مواضع رسمی طرف‌ها و گزارش‌های مستقل را در نظر گرفت.
چه نشانه‌هایی می‌تواند از نزدیک شدن حمله خبر دهد؟
برای تشخیص اینکه احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران از سطح تهدید لفظی فراتر رفته است یا نه، چند شاخص اهمیت بیشتری دارند:
اعلام رسمی تصمیم نظامی از سوی دولت آمریکا یا انتشار شواهد معتبر درباره صدور فرمان عملیات.
تحرکات نظامی تأیید شده و تغییرات مشخص در آرایش نیروها، متناسب با سناریوی احتمالی حمله.
تغییر موضع رسمی درباره مذاکرات ایران و آمریکا، همراه با نشانه‌های روشن از توقف یا شکست مسیر دیپلماتیک.
هماهنگی نظامی علنی یا تأیید شده میان آمریکا و اسرائیل درباره عملیات مشترک.
هشدارهای رسمی امنیتی، تغییرات قابل تأیید در وضعیت نیروها و اقدامات احتیاطی مرتبط با احتمال گسترش درگیری.
هیچ یک از این نشانه‌ها به‌تنهایی وقوع حمله را قطعی نمی‌کند؛ اما بررسی هم‌زمان آنها تصویر دقیق‌تری از سطح خطر ارائه می‌دهد.
جمع‌بندی؛ آیا حمله مجدد آمریکا به ایران قطعی است؟
حمله مجدد آمریکا به ایران در حال حاضر یکی از سناریوهای مطرح در تحولات نظامی و سیاسی منطقه است. تهدید تازه دونالد ترامپ، گزارش‌های آکسیوس درباره آماده‌سازی نظامی و اظهارات مقام‌های ایرانی درباره ادامه تقابل، همگی نشان می‌دهند بحران هنوز به مرحله‌ای نرسیده که بتوان پایان آن را قطعی دانست.
در عین حال شواهد منتشر شده برای نتیجه‌گیری درباره صدور فرمان قطعی حمله مجدد آمریکا به ایران کافی نیستند. موضع اعلام شده ترامپ درباره حمله نکردن پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، گزارش‌های مربوط به ادامه مذاکرات و تکذیب کاخ سفید درباره برخی جزئیات گفت‌وگو با نتانیاهو، همگی باید در کنار تهدیدهای تازه بررسی شوند.
در نتیجه احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا را باید با توجه به تحولات میدانی، تصمیم‌های رسمی واشینگتن و تهران و سرنوشت مذاکرات ارزیابی کرد. تهدید لفظی به‌تنهایی نشانه قطعی آغاز جنگ نیست؛ همان‌طور که ادامه گفت‌وگوها نیز خطر درگیری تازه را به‌طور کامل از میان نمی‌برد.
ارسال نظر