یک تاریخ، یک تصمیم؛ آمریکا فعالیت همه ایرلاینهای ایران را متوقف کرد!
از اول مهر چه اتفاقی برای پروازهای ایران میافتد؟
همزمان با نزدیک شدن جنگ ایران و آمریکا به هفتمین ماه، مقامهای دولت دونالد ترامپ از تعیین جدول زمانی برای پایان درگیری خودداری میکنند؛ مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، مدعی شده است زمان به نفع واشینگتن است و فشار اقتصادی بر تهران ادامه خواهد داشت. در همین حال، اسکات بسنت از تشدید محدودیتها علیه صنعت هوایی ایران خبر داده و همزمان گزارشهایی درباره بررسی گزینههای نظامی، ادامه جنگ اقتصادی و توافق با تهران منتشر شده است؛ وضعیتی که احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا را همچنان در کانون توجه قرار داده است.
واشینگتن برای پایان جنگ ضربالاجل ندارد
جنگ ایران و آمریکا وارد مرحلهای شده که در آن، ابهام درباره زمان پایان درگیری به یکی از مهمترین مؤلفههای محاسبات واشینگتن تبدیل شده است. مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، روز یکشنبه در گفتوگو با CNN حاضر نشد برای پایان جنگ ایران و آمریکا زمان مشخصی تعیین کند و در پاسخ به پرسشی درباره احتمال ادامه درگیری تا پایان دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ در ژانویه ۲۰۲۹ گفت: «لزومی نمیبینم برای آن جدول زمانی تعیین کنم.»
این موضع در حالی مطرح شده که پیشتر والاستریت ژورنال گزارش داده بود برخی مشاوران ارشد کاخ سفید در گفتوگوهای خصوصی با ترامپ، احتمال ادامه جنگ تا پایان دوره ریاستجمهوری او را نیز بررسی کردهاند. با این حال، این گزارش به معنای تصمیم قطعی واشینگتن برای ادامه جنگ تا سال ۲۰۲۹ نیست؛ بلکه نشان میدهد سناریوی یک درگیری طولانیمدت در محاسبات بخشی از دولت آمریکا وارد شده است.
مایک والتز: برای پایان جنگ ایران و آمریکا زمان تعیین نمیکنیم
والتز در گفتوگو با CNN استدلال کرد که راهبرد دولت ترامپ بر ادامه فشار اقتصادی استوار است و به ادعای او، «زمان» در این شرایط به سود آمریکا تمام میشود.
او به محاصره دریایی ایران و تلاش واشینگتن برای محدود کردن درآمدهای نفتی تهران اشاره کرد و مدعی شد فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی افزایش یافته است. والتز همچنین گفت در صورت آمادگی ایران برای مذاکره با آمریکا، مسیر گفتوگو همچنان باز است.
این بخش از اظهارات والتز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد در محاسبات فعلی آمریکا، پایان جنگ الزاماً به معنای توقف فوری فشارها نیست. واشینگتن از یکسو احتمال مذاکره و توافق ایران و آمریکا را مطرح میکند و از سوی دیگر، فشار اقتصادی و دریایی را بهعنوان ابزار و اهرم مذاکراتی حفظ کرده است.
والتز در اظهارات تازه خود نیز ادعا کرده که «درِ مذاکره باز است» و ایران میتواند به میز مذاکرات بازگردد. او همزمان گفته است دولت آمریکا قصد ندارد برای پایان درگیری یک جدول زمانی مشخص اعلام کند.
حمله مجدد آمریکا به ایران؛ گزینه نظامی هنوز کنار گذاشته نشده است
در چنین شرایطی، احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران را نمیتوان صرفاً از اظهارات مربوط به مذاکره یا فشار اقتصادی نتیجه گرفت. آنچه از مواضع منتشر شده برمیآید این است که واشینگتن چند مسیر را همزمان باز نگه داشته است.
واشینگتن تایمز گزارش داده است که دونالد ترامپ در حال بررسی سه مسیر کلی در قبال ایران است: تشدید عملیات نظامی، ادامه فشار اقتصادی بدون گسترش فوری جنگ و دستیابی به توافقی برای پایان درگیری. این روزنامه وضعیت اقتصادی ایران، اختلال در بازار انرژی و تحولات دریای سرخ را از عوامل اثرگذار بر تصمیمگیری واشینگتن دانسته است.
در داخل آمریکا نیز فشار سیاسی برای تعیین تکلیف ادامه عملیات نظامی افزایش یافته است. طبق گزارش مورد استناد واشینگتن تایمز، مجلس نمایندگان برای سومین بار به طرحی رأی داده که ادامه عملیات نظامی علیه ایران را به دریافت مجوز کنگره مشروط میکند و هفت جمهوریخواه نیز از آن حمایت کردهاند.
بنابراین، سه مسیر همچنان قابل مشاهده است: ادامه جنگ اقتصادی، تشدید عملیات نظامی یا حرکت به سمت توافق ایران و آمریکا. هیچیک از این مسیرها را نمیتوان در شرایط فعلی تصمیم نهایی واشینگتن دانست.
فشار اقتصادی آمریکا فقط به نفت محدود نمانده است
یکی از مهمترین تحولات روزهای اخیر، گسترش فشار آمریکا به بخش هوانوردی ایران است.
وزارت خزانهداری آمریکا در ۸ سپتامبر اعلام کرد دفتر کنترل داراییهای خارجی این وزارتخانه، ۳۶ هدف مرتبط با صنعت هوانوردی ایران را تحریم کرده و ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را هدف تحریم قرار داده است. واشینگتن مدعی است این شبکهها در انتقال تجهیزات، افراد و محمولههای مرتبط با فعالیتهای جمهوری اسلامی نقش دارند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز روز دوشنبه گفت نمیتواند مشخص کند درگیری با ایران چه مدت ادامه خواهد داشت و مدعی شد فعالیت شرکتهای هواپیمایی ایران از ۲۳ سپتامبر با محدودیت جدی مواجه خواهد شد. این اظهارات در رسانههایی از جمله CNBC بازتاب یافته است.
اهمیت این اقدام در آن است که فشار اقتصادی آمریکا در حال حرکت از تحریمهای نفتی و مالی به سمت زیرساختهای پشتیبان اقتصاد ایران است. وزارت خزانهداری آمریکا پیشتر «عملیات طرد اقتصادی» یا Operation Economic Outcast را بهعنوان یک کارزار گسترده برای قطع مسیرهای مالی و اقتصادی ایران معرفی کرده بود.
چین چرا در محاسبات آمریکا مهم شده است؟
بخش دیگری از تحولات اخیر به چین مربوط میشود. بسنت اعلام کرده موضوع ایران را با مقامهای چینی نیز مطرح کرده و پکن در این روند درگیر است.
این موضوع از نظر اقتصادی اهمیت دارد؛ زیرا چین یکی از مهمترین طرفهای اقتصادی ایران و خریدار اصلی نفت ایران محسوب میشود. همزمان، مقامهای آمریکایی و چینی روز یکشنبه در نیویورک درباره مجموعهای از مسائل از جمله تجارت، هوش مصنوعی و فشار اقتصادی علیه ایران گفتوگو کردند.
به همین دلیل، فشار واشینگتن بر تهران فقط به میدان نظامی محدود نیست. اگر آمریکا بتواند همکاری کشورهای طرف معامله با ایران را نیز محدود کند، اثر تحریمها میتواند از سطح عملیات نظامی فراتر رفته و به درآمدهای ارزی، تجارت خارجی و توان تأمین مالی اقتصاد ایران منتقل شود.
جنگ ایران و آمریکا به یک بحران منطقهای تبدیل شده است
همزمان با فشار آمریکا بر ایران، تحولات دریای سرخ و بابالمندب نیز به یکی از عوامل تشدیدکننده بحران تبدیل شده است.
واشینگتنپست گزارش داده است که حوثیهای یمن حملات خود را در منطقه افزایش دادهاند و پیشروی آنها در سواحل دریای سرخ و مناطق نزدیک بابالمندب نگرانی درباره مسیرهای انتقال انرژی و تجارت جهانی را بیشتر کرده است.
از سوی دیگر، تنگه هرمز همچنان یکی از اصلیترین نقاط فشار در جنگ ایران و آمریکا است. هرگونه اختلال طولانیمدت در این مسیر میتواند مستقیماً بر جریان انرژی، قیمت نفت و هزینه حملونقل اثر بگذارد.
به این ترتیب، احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا تنها به تصمیم واشینگتن و تهران محدود نمیشود؛ بلکه تحولات خلیج فارس، دریای سرخ، بازار نفت و نقش چین نیز میتواند بر مسیر بعدی بحران اثر بگذارد.
تحلیل و بررسی؛ چرا واشینگتن فعلاً زمان پایان جنگ را اعلام نمیکند؟
رفتار فعلی مقامهای آمریکایی را میتوان در چارچوب یک راهبرد چندلایه تحلیل کرد.
لایه نخست، فشار اقتصادی است. دولت ترامپ میخواهد فشار بر منابع درآمدی ایران را افزایش دهد و همزمان هزینه ادامه جنگ را برای تهران بالا ببرد. اقدامات وزارت خزانهداری علیه شبکههای مالی، نفتی و هوانوردی در همین چارچوب قرار میگیرند.
لایه دوم، اهرم نظامی است. گزارش واشینگتنتایمز نشان میدهد گزینه تشدید عملیات همچنان در محاسبات واشینگتن وجود دارد. این به معنای قطعی بودن حمله مجدد آمریکا به ایران نیست، اما نشان میدهد گزینه نظامی از روی میز حذف نشده است.
لایه سوم، مذاکره است. والتز گفته است مسیر بازگشت ایران به مذاکرات بسته نیست. بنابراین، واشینگتن همزمان از فشار برای تغییر محاسبات تهران و مذاکره بهعنوان مسیر احتمالی پایان درگیری استفاده میکند.
نکته مهم اینجاست که این سه مسیر لزوماً متناقض نیستند. فشار اقتصادی میتواند برای تقویت موضع مذاکره استفاده شود، در حالی که حفظ گزینه نظامی نیز بهعنوان اهرم بازدارنده ادامه پیدا کند.
تناقض اصلی در روایت آمریکا
یک تناقض مهم نیز در مواضع علنی واشینگتن دیده میشود. دونالد ترامپ در هفتههای اخیر بارها از پایان قریبالوقوع جنگ سخن گفته، اما همزمان گزارش والاستریت ژورنال از بررسی احتمال ادامه جنگ تا پایان دوره ریاستجمهوری او خبر داده و والتز نیز از تعیین جدول زمانی خودداری کرده است.
این تفاوت میان وعده سیاسی برای پایان سریع جنگ و آماده شدن برای سناریوی طولانیمدت، نشان میدهد که درباره زمان پایان درگیری هنوز تصمیم قطعی و علنی وجود ندارد.
جمعبندی؛ گزینه نظامی در کنار فشار اقتصادی و تحریمهای جدید
در شرایط فعلی، حمله مجدد آمریکا به ایران را نمیتوان تصمیمی قطعی تلقی کرد؛ اما گزینه نظامی همچنان در کنار فشار اقتصادی و مسیر مذاکره قرار دارد. موضع تازه مایک والتز نشان میدهد دولت آمریکا برای پایان جنگ ایران و آمریکا جدول زمانی مشخصی تعیین نکرده و دستکم در سطح اظهارات رسمی، ادامه فشار بر تهران را تا رسیدن به اهداف اعلامشده دنبال میکند.
از سوی دیگر، تشدید تحریمهای هوانوردی، فشار بر درآمدهای نفتی، محاصره دریایی و تلاش برای همراه کردن چین نشان میدهد که مرحله بعدی بحران میتواند بیش از آنکه صرفاً یک درگیری نظامی باشد، به یک رویارویی اقتصادی و ژئوپلیتیکی گستردهتر تبدیل شود.
بنابراین، مهمترین پرسش فعلی فقط این نیست که آیا حمله مجدد آمریکا به ایران رخ خواهد داد یا نه؛ بلکه این است که آیا فشارهای اقتصادی و نظامی واشینگتن در نهایت تهران را به سمت توافق ایران و آمریکا میبرد یا شکست مسیر مذاکره، احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا و تشدید درگیری منطقهای را افزایش میدهد؟
ارسال نظر