بنزین ۸۷ هزار تومانی هم رسید / جزئیات سهمیه جدید و نرخ چهارم بنزین اعلام شد!
نرخ چهارم بنزین در کرمان کلید خورد؛ بنزین ۸۷ هزار تومانی برای چه کسانی است؟
قیمت بنزین در کرمان وارد مرحله تازهای شده است؛ از بامداد پنجشنبه ۲۲ مرداد، بنزین بدون یارانه با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در ۲۰۴ جایگاه سوخت استان عرضه میشود، اما همزمان سهمیههای یارانهای نیز برای شهروندان برقرار است و نرخ جدید فعلاً به معنای افزایش عمومی قیمت بنزین در ایران نیست.
قیمت بنزین در کرمان چقدر شد؟
علیاصغر ذاکری هرندی، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار کرمان، اعلام کرده است که از بامداد پنجشنبه ۲۲ مرداد، بنزین بدون یارانه با نرخ تمامشده پالایشگاهی، یعنی لیتری ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان، در ۲۰۴ جایگاه سوخت استان کرمان عرضه میشود.
این نرخ همان چیزی است که در روزهای اخیر با عنوان بنزین ۸۷ هزار تومانی یا «نرخ چهارم بنزین» در فضای خبری مطرح شده است. تسنیم نیز آغاز عرضه این نرخ در ۲۰۴ جایگاه کرمان را تأیید کرده است.
با این حال، یک نکته در این میان اهمیت زیادی دارد: قیمت بنزین در کرمان برای تمام سوخت مصرفی مردم به ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان افزایش نیافته است. این رقم مربوط به بنزین بدون یارانه است و سهمیههای یارانهای همچنان برقرار هستند. منابع خبری نیز تأکید کردهاند که این نرخ در حال حاضر بهصورت محدود در کرمان اجرا شده و هنوز نمیتوان آن را نرخ سراسری بنزین دانست.
سهمیه بنزین کرمان، ۱۵۰ لیتر در ماه؟
بر اساس توضیحات معاون استاندار کرمان، علاوه بر ۱۱۰ لیتر سهمیه ملی، ۴۰ لیتر سهمیه استانی نیز برای ساکنان استان در نظر گرفته شده است.
این سهمیه استانی بهصورت یکجا در اختیار افراد قرار نمیگیرد؛ ۴۰ لیتر در دو مرحله و در قالب دو سهمیه ۲۰ لیتری شارژ میشود. سهمیه دوم پس از پایان سهمیه نخست قابل استفاده خواهد بود.
بنابراین برای بررسی سهمیه بنزین کرمان باید میان سهمیه یارانهای و بنزین بدون یارانه تفاوت قائل شد. افزایش دسترسی به سهمیه استانی به این معنا نیست که تمام بنزین مورد نیاز یک خودرو با نرخ ۱۵۰۰ یا ۳۰۰۰ تومان تأمین خواهد شد.
در واقع، اجرای همزمان سهمیههای یارانهای با امکان خرید بنزین بدون یارانه، ساختار متفاوتی برای مصرف سوخت در استان ایجاد میکند.
بنزین ۸۷؛ نرخ جدید برای همه خودروها نیست
یکی از مهمترین ابهامهای ایجادشده درباره نرخ جدید بنزین این است که آیا قیمت ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان جایگزین نرخهای قبلی شده است یا خیر؟
اطلاعات اعلامشده چنین چیزی را تأیید نمیکند. رقم ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان مربوط به بنزین بدون یارانه و در کنار سهمیههای موجود تعریف شده است. بنابراین عبارت «بنزین گران شد» بدون توضیح این تفاوت، تصویر دقیقی از مصوبه جدید به مخاطب نمیدهد.
از سوی دیگر، استفاده از عنوان «نرخ چهارم بنزین» نیز بیشتر به تفاوت میان نرخهای مختلف مصرف سوخت اشاره دارد و نباید با حذف فوری نرخهای قبلی یکسان تلقی شود.
چرا کرمان به نقطه اجرای بنزین بدون یارانه رسید؟
اجرای قیمت جدید بنزین در کرمان را باید در چهارچوب بزرگتر سیاست مدیریت مصرف سوخت دید. مقامهای استان اعلام کردهاند که اجرای این طرح بر مبنای تصمیمات ملی و مصوبات ستاد سوخت کشور انجام میشود.
در کنار آن، دولت با مسئله تأمین بنزین مورد نیاز کشور نیز مواجه است. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، ۱۹ مرداد گفته بود دولت سال گذشته حدود ۶ میلیارد دلار برای واردات بنزین هزینه کرده، اما امسال منابع لازم برای ادامه این روند را ندارد.
این اظهارنظر، اهمیت اقتصادی افزایش قیمت بنزین در بخش بدون یارانه را بیشتر میکند؛ زیرا موضوع فقط تعیین یک نرخ جدید در جایگاهها نیست، بلکه به مسئله ناترازی تولید و مصرف، هزینه واردات و نحوه مدیریت تقاضا نیز مربوط میشود.
خودروهای فرسوده هم در تیررس تغییرات بنزینی قرار گرفتند
همزمان با تحولات مربوط به نرخ بنزین، دولت محدودیتهای تازهای را برای خودروهای فرسوده در نظر گرفته است.
بر اساس مصوبه هیات وزیران، خودروهای سواری بنزینی با عمر ۲۰ سال و بیشتر در گروه خودروهای فرسوده قرار میگیرند. در نتیجه، سهمیه بنزین با نرخهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی برای این خودروها قطع میشود و مالکان آنها با محدودیتهایی در تردد و نقلوانتقال روبهرو خواهند شد.
این بخش از سیاست جدید اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد موضوع بنزین صرفاً به افزایش عرضه سوخت با نرخ آزاد محدود نشده و سیاستگذار همزمان در حال تغییر مشوقهای مصرف برای خودروهای پرمصرف و فرسوده است.
اثر واقعی بنزین ۸۷ هزار تومانی بر مردم چیست؟
تفاوت میان نرخ یارانهای و بنزین ۸۷ هزار تومانی بسیار بزرگ است؛ بنابراین حتی اگر این نرخ فقط برای بخش بدون یارانه مصرف اعمال شود، میتواند رفتار مصرفکنندگان را تغییر دهد.
برای خانوارهایی که مصرفشان از سهمیههای موجود عبور میکند، هزینه سوخت میتواند به شکل محسوسی افزایش پیدا کند. در مقابل، حفظ سهمیههای یارانهای باعث میشود شوک قیمتی مستقیماً به تمام لیترهای مصرفشده منتقل نشود.
از منظر اقتصادی، این مدل به سیاستگذار اجازه میدهد بخشی از مصرف را با نرخ یارانهای حفظ کند و مصرف مازاد را به قیمت نزدیکتر به هزینه واقعی تأمین سوخت منتقل کند.
اما اثر نهایی آن به چند عامل بستگی دارد: میزان سهمیه واقعی قابل استفاده، قیمت بنزین بدون یارانه، نحوه محاسبه مصرف، وضعیت حملونقل عمومی و اینکه آیا این مدل در آینده به استانهای دیگر نیز گسترش پیدا میکند یا خیر؟
آیا قیمت بنزین در ایران به ۸۷ هزار تومان میرسد؟
در حال حاضر نمیتوان از اجرای سراسری بنزین ۸۷ هزار تومانی سخن گفت. اطلاعات منتشرشده عرضه این نرخ را در مرحله فعلی به ۲۰۴ جایگاه استان کرمان مرتبط میکند. گزارشهای موجود نیز صراحت دارند که این نرخ فعلاً سراسری نیست.
بنابراین برای پاسخ به پرسش پرتکرار «قیمت بنزین در ایران چقدر شده؟» باید میان نرخهای سهمیهای و نرخ بدون یارانه تفکیک قائل شد. عدد ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در شرایط فعلی، نرخ بنزین بدون یارانه در طرح اجراشده در کرمان است، نه قیمت واحد بنزین در سراسر کشور.
چرا رقم ۸۷ هزار تومان مهمتر از یک افزایش قیمت معمولی است؟
اهمیت اتفاق کرمان در خود عدد ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان خلاصه نمیشود. نکته مهمتر، آزموده شدن یک مدل چندنرخی برای مدیریت مصرف بنزین در یک استان است.
اگر این مدل بتواند مصرف مازاد را به سمت نرخ تمامشده پالایشگاهی منتقل کند، دولت میتواند بخشی از فشار مالی ناشی از تأمین بنزین را از طریق اصلاح الگوی مصرف کاهش دهد. اما در طرف مقابل، افزایش هزینه سوخت برای مصرفکنندگان میتواند به هزینه حملونقل، کرایه خدمات و قیمت تمامشده برخی کالاها فشار وارد کند.
به همین دلیل، اجرای کرمان را میتوان یک آزمون سیاستی دانست. اگر در ماههای آینده استانهای دیگری نیز وارد این مدل شوند، آن زمان بحث نرخ چهارم بنزین از یک طرح استانی به موضوعی با آثار ملی تبدیل خواهد شد.
از منظر اجتماعی نیز تفاوت میان «سهمیه یارانهای» و «سوخت بدون یارانه» اهمیت دارد. در چنین مدلی، مسئله اصلی دیگر فقط «قیمت بنزین» نیست؛ بلکه این است که هر خانوار چه میزان سهمیه با نرخ یارانهای دریافت میکند و برای مصرف بالاتر چه هزینهای باید بپردازد؟
قیمت بنزین در کرمان از بامداد پنجشنبه ۲۲ مرداد برای بنزین بدون یارانه به ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان رسیده است. این سوخت در ۲۰۴ جایگاه استان عرضه میشود، اما سهمیههای یارانهای حذف نشدهاند. برای ساکنان کرمان علاوه بر ۱۱۰ لیتر سهمیه ملی، ۴۰ لیتر سهمیه استانی نیز در دو مرحله در نظر گرفته شده است.
در نتیجه، بنزین ۸۷ هزار تومانی را نباید با افزایش سراسری قیمت بنزین یکسان دانست. اهمیت اتفاق کرمان در این است که برای نخستینبار چنین نرخ بالایی برای سوخت بدون یارانه در قالب یک سازوکار مشخص استانی وارد مرحله اجرا شده و میتواند سرنخ مهمی از مسیر آینده سیاست قیمت بنزین در ایران باشد.
در همین حال دقایقی پیش خبرگزاری صدا و سیما از «توقف اجرای طرح عرضه بنزین با نرخ پالایشگاهی در کرمان» خبر داد.
مدیر شرکت پخش فراورده های نفتی کرمان گفت: پیرو مذاکرات امشب استاندار کرمان با مقامات کشوری و نیاز به بررسی بیشتر در خصوص طرح مدیریت مصرف سوخت و مقابله با قاچاق، عرضه بنزین با نرخ آزاد پالایشگاهی در استان کرمان متوقف شد.
ارسال نظر