دیدار مستقیم مقامات ایران و آمریکا در قطر؛ احتمال دارد مذاکرات تله باشد!
مذاکره مستقیم ایران و آمریکا در آستانه احیا؛ ترامپ چه برنامهای در سر دارد؟
در حالی که گمانهزنیها درباره مذاکره مستقیم ایران و آمریکا بار دیگر شدت گرفته، دونالد ترامپ از برگزاری دیداری میان نمایندگان تهران و واشنگتن در دوحه خبر داده است؛ ادعایی که همزمان با تکذیب برگزاری نشست فنی از سوی تیم مذاکرهکننده ایران، ابهامهای تازهای درباره آینده مذاکرات ایران و آمریکا ایجاد کرده است.
ابهام تازه در مذاکرات ایران و آمریکا؛ از ادعای ترامپ تا تکذیب تیم مذاکرهکننده
دونالد ترامپ در تازهترین اظهارنظر خود مدعی شد که ایران درخواست دیدار داده و این ملاقات قرار است در دوحه برگزار شود؛ موضوعی که بار دیگر بحث درباره احتمال ازسرگیری مذاکره مستقیم ایران و آمریکا را در کانون توجه قرار داده است.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که کاظم غریبآبادی، عضو ارشد تیم فنی مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، گزارشهای منتشرشده درباره برگزاری نشست فنی میان تهران و واشنگتن در دوحه را تأیید نکرده است.
غریبآبادی تأکید کرده است که رایزنیها با قطر برای پیگیری برخی موضوعات و تعهدات طرف مقابل همچنان ادامه دارد، اما تاکنون زمان و مکان مشخصی برای آغاز رسمی گفتوگوهای فنی تعیین نشده و مذاکرات مربوط به این موضوع از طریق کشورهای میانجی دنبال میشود.
دوحه، محل جدید مذاکرات ایران و آمریکا؟
همزمان با اظهارات ترامپ، سخنگوی کاخ سفید اعلام کرده است که استیو ویتکاف، نماینده ویژه رئیسجمهور آمریکا در امور خاورمیانه، به همراه جرد کوشنر در نشست روز سهشنبه دوحه حضور خواهند داشت و قرار است با نمایندگان جمهوری اسلامی دیدار کنند.
اعلام این خبر باعث شده احتمال آغاز مرحله جدیدی از مذاکرات ایران و آمریکا بار دیگر مطرح شود؛ هرچند تهران تاکنون از تأیید رسمی چنین نشستی خودداری کرده است.
این نخستین بار نیست که اخبار مربوط به مذاکره ایران و آمریکا با روایتهای متفاوت از سوی دو طرف همراه میشود. در ماههای اخیر نیز بارها گزارشهایی درباره مذاکرات محرمانه یا غیرمستقیم منتشر شده اما بخشی از آنها از سوی مقامات ایرانی تأیید نشده است.
چرا روند توافق ایران و آمریکا متوقف شد؟
پیشتر قرار بود گفتوگوهای تهران و واشنگتن در سوئیس از سر گرفته شود، اما تشدید تنشهای امنیتی و تحولات میدانی، روند دیپلماتیک را با وقفه مواجه کرد.
افزایش تنشهای منطقهای و نگرانی از گسترش درگیریها موجب شده چشمانداز دستیابی به توافق ایران و آمریکا همچنان مبهم باقی بماند. با وجود این، نشانههایی از ادامه کانالهای ارتباطی میان دو کشور از طریق میانجیها دیده میشود.
بیاعتمادی؛ بزرگترین مانع مذاکره مستقیم ایران و آمریکا
محمدرضا محسنی ثانی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، با اشاره به سابقه رفتار واشنگتن تأکید کرده است که اعتماد به آمریکا وجود ندارد و تجربه خروج ترامپ از برجام همچنان بر فضای تصمیمگیری در تهران سایه انداخته است.
او هشدار داده که حتی در صورت دستیابی به متن توافق ایران و آمریکا، نگرانی نسبت به تکرار تجربه نقض تعهدات از سوی آمریکا همچنان پابرجاست.
این نماینده مجلس همچنین از رصد تحرکات دریایی در تنگه هرمز و سواحل عمان خبر داده و گفته است هرگونه اقدام بدون هماهنگی با جمهوری اسلامی با واکنش مواجه خواهد شد.
محمدرضا محسنی ثانی گفت: «ما به هیچ عنوان به آمریکا اعتماد نداریم. در بازه زمانی ۶۰ روزهای که برای توافق نهایی پیشبینی شده، این احتمال وجود دارد که آمریکا دامنه جنگ را تشدید کند یا مانند برجام، یادداشت تفاهم را پاره کرده و از بین ببرد.»
سایه بیاعتمادی بر نشست احتمالی دوحه
مهمترین زاویه این تحولات نه صرفاً برگزاری یا عدم برگزاری یک نشست، بلکه اختلاف آشکار در نحوه اطلاعرسانی دو طرف است. واشنگتن تلاش میکند از آمادگی برای گفتوگو و پیشرفت در مسیر دیپلماسی سخن بگوید، در حالی که تهران ترجیح میدهد تا زمان قطعی شدن جزئیات، از تأیید رسمی نشستها خودداری کند.
این اختلاف روایت میتواند چند معنا داشته باشد:
-مذاکرات همچنان در مرحله رایزنیهای غیرمستقیم قرار دارد.
-دو طرف درباره سطح و قالب گفتوگوها هنوز به توافق نرسیدهاند.
-ملاحظات داخلی و منطقهای بر نحوه اعلام اخبار تأثیرگذار است.
نکته مهم دیگر، حضور احتمالی جرد کوشنر در کنار استیو ویتکاف است. این موضوع میتواند نشاندهنده تلاش حلقه نزدیک به ترامپ برای مدیریت شخصیتر پرونده مذاکره مستقیم ایران و آمریکا باشد.
پیامدهای احتمالی
پیامدهای سیاسی
افزایش احتمال بازگشت تدریجی به مسیر دیپلماسی.
کاهش فشارهای بینالمللی در صورت پیشرفت مذاکرات.
تشدید منازعات سیاسی داخلی میان موافقان و مخالفان مذاکره.
پیامدهای اقتصادی
هرگونه پیشرفت در توافق ایران و آمریکا میتواند بر بازار ارز، طلا و سرمایه اثر فوری بگذارد.
کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی ممکن است زمینهساز افزایش تعاملات اقتصادی خارجی شود.
پیامدهای امنیتی
تداوم ابهام در مذاکرات، خطر تشدید تنشهای منطقهای را حفظ میکند.
موفقیت مذاکرات میتواند به کاهش تنش در خلیج فارس و تنگه هرمز منجر شود.
اثرات بلندمدت
اگر مذاکرات به چارچوبی پایدار منتهی شود، ساختار روابط تهران و واشنگتن وارد مرحله جدیدی خواهد شد.
اما تداوم بیاعتمادی متقابل، حتی در صورت امضای توافق، همچنان بزرگترین چالش اجرای تعهدات باقی میماند.
اظهارات ترامپ درباره برگزاری نشست در دوحه، بار دیگر احتمال احیای مذاکره مستقیم ایران و آمریکا را مطرح کرده است؛ با این حال، تکذیب برگزاری نشست فنی از سوی تهران نشان میدهد که هنوز درباره شکل، زمان و سطح مذاکرات ایران و آمریکا ابهامهای جدی وجود دارد.
آنچه مسلم است، کانالهای ارتباطی میان دو کشور همچنان فعال است اما بیاعتمادی عمیق، مهمترین مانع در مسیر دستیابی به توافق ایران و آمریکا محسوب میشود.
ارسال نظر