همزمان با مذاکرات؛ اسرائیل در چارچوب آمادهسازی برای دور جدید جنگ با ایران، به حزبالله حمله کرد!
ارتش اسرائیل در روزهای اخیر حملات خود به حزبالله را در چارچوب آمادهسازی برای دور جدیدی از جنگ احتمالی با ایران افزایش داده است.
همزمان با برگزاری مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو، فضای امنیتی منطقه نیز وارد مرحلهای تازه از تنش شده است؛ بهگونهای که برخی تحلیلگران این تحرکات را نشانهای از افزایش ریسک درگیری و حتی تقویت گمانهها درباره احتمال حمله مجدد اسرائیل به ایران میدانند. در حالی که دیپلماسی میان تهران و واشینگتن در جریان است، گزارشهای رسانهای از تلآویو حاکی از آن است که ارتش اسرائیل همزمان سطح آمادگی و عملیات میدانی خود را افزایش داده؛ اقدامی که از نگاه ناظران میتواند پیام روشنی به روند مذاکرات و آینده معادلات امنیتی منطقه باشد.
کانال ۱۲ اسرائیل گزارش داده است که ارتش این رژیم طی روزهای اخیر حملات خود علیه اهداف وابسته به حزبالله در لبنان را تشدید کرده است؛ حملاتی که به گفته این رسانه، در چارچوب آمادهسازی برای سناریوی دور جدید درگیری احتمالی با ایران انجام میشود. بر اساس این گزارش، تمرکز عملیاتها بر نیروهای حزبالله، پرتابگرهای موشکی و انبارهای تسلیحاتی این گروه بوده تا در صورت گسترش تنشها، توان پشتیبانی آن از تهران کاهش یابد.
راهبرد فشار حداکثری برای امتیازگیری
این تحرکات در شرایطی صورت میگیرد که مذاکرات ایران و آمریکا با هدف بررسی مسیرهای احتمالی توافق یا مدیریت بحران در حال پیگیری است. برخی تحلیلگران معتقدند همزمانی فشار میدانی با روند دیپلماتیک میتواند بخشی از یک راهبرد فشار حداکثری برای تأثیرگذاری بر محاسبات تهران باشد؛ راهبردی که در صورت شکست مذاکرات، سناریوی تشدید تنش و حتی احتمال حمله مجدد اسرائیل به ایران را در سطح گمانهزنیهای جدیتری قرار میدهد.
آساف کوهن، رئیس پیشین بخش ایران در اداره اطلاعات ارتش اسرائیل، در اظهاراتی مدعی شد جمهوری اسلامی به دلیل شرایط دشوار داخلی و خارجی ناچار به انعطاف است و تلاش میکند زمان بیشتری برای آمادگی در برابر حمله احتمالی به دست آورد. او با اشاره به روند گفتوگوهای احتمالی میان تهران و واشینگتن تأکید کرد پرسش کلیدی این است که آیا آمریکا واقعاً به دنبال توافق است و فضایی واقعی برای پیشبرد مذاکرات هستهای وجود دارد، یا اینکه تصمیم اصلی از پیش اتخاذ شده و تنها موضوع، زمانبندی و آمادگی برای گزینه نظامی است؟
کوهن درباره برنامه هستهای جمهوری اسلامی نیز اظهار داشت تهران درباره سرنوشت مواد هستهای موجود، احتمال رقیقسازی آنها و بازگشت نظارتها سخن میگوید، اما ابهام اصلی در نحوه اجرای این تعهدات است. به گفته او، مسئله اساسی این است که آیا ایران حاضر است تمامی مسیر مورد انتظار طرفهای غربی را طی کند یا خیر.
در مجموع، همزمانی تحرکات نظامی اسرائیل با مذاکرات ایران و آمریکا باعث شده تحلیلها درباره آینده منطقه دوگانه باشد: یا دیپلماسی به کاهش تنش منجر میشود، یا در صورت شکست گفتوگوها، سناریوی تشدید درگیری و افزایش احتمال حمله مجدد اسرائیل به ایران بیش از گذشته در محافل سیاسی و امنیتی مطرح خواهد شد.
افزایش تعداد تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه
در همین حال شبکه سیانان در گزارشی اعلام کرد ایالات متحده طی هفتههای اخیر با انجام بیش از ۲۵۰ پرواز باری، حجم قابلتوجهی از تجهیزات نظامی را به پایگاههای خود در اردن، بحرین و عربستان سعودی منتقل کرده و همزمان با دور تازه گفتوگوهای هستهای در ژنو، آرایش نظامی خود در منطقه را تقویت کرده است؛ تحرکی که از نگاه ناظران، در سایه گمانهزنیها درباره احتمال حمله آمریکا به ایران معنا و اهمیت بیشتری یافته است.
تصمیم آمریکا برای اقدام علیه ایران ظرف چند هفته آینده
در همین حال، لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکا، گفت که تصمیم واشینگتن درباره «اقدام علیه ایران» نه ظرف چند ماه، بلکه طی چند هفته آینده اتخاذ خواهد شد. او با اشاره به اعزام ناو هواپیمابر «یواساس جرالد فورد» تأکید کرد این ناو برای «نمایش قدرت یا هواخوری» راهی منطقه نشده است. به گفته وی، میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو در قبال ایران اختلافنظری وجود ندارد؛ موضعی که بار دیگر احتمال تشدید تنشها و حتی سناریوی حمله آمریکا به ایران را در فضای رسانهای پررنگ کرده است.
رزمایش سپاه در تنگه هرمز و نزدیک شدن آبراهام لینکلن به ایران
در سوی مقابل، خبرگزاری صداوسیما از آغاز رزمایش سپاه با هدف «کنترل تنگه هرمز» خبر داد؛ رزمایشی که یک روز پیش از دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا برگزار شد و همزمان ناو آبراهام لینکلن نیز به سواحل ایران نزدیکتر شده است. همزمانی تحرکات میدانی با تحولات دیپلماتیک، فضای منطقه را در وضعیتی دوگانه قرار داده؛ از یکسو سایه تهدید و از سوی دیگر تلاش برای پیشبرد مذاکرات ایران و آمریکا.
مذاکره صرفا بر پرونده هستهای متمرکز است
علی لاریجانی در گفتوگو با شبکه الجزیره اعلام کرد بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی میتواند «ماهانه یا حتی روزانه» انجام شود تا هرگونه فعالیت مشکوک شناسایی شود. وی تصریح کرد حتی اگر فناوری هستهای در اعماق زمین یا کوه مستقر باشد، آژانس میتواند آن را تحت نظارت داشته باشد و جمهوری اسلامی این نظارت را میپذیرد.
با این حال، او تأکید کرد موضوعاتی همچون توقف کامل غنیسازی، نابودی برنامه موشکی و بحث نیروهای نیابتی در دستور کار مذاکرات ایران و آمریکا قرار ندارد و مذاکره صرفاً بر پرونده هستهای متمرکز است. به گفته وی «مسئله موشکی، مسئله امنیت ملی ماست و درباره آن مذاکره نخواهیم کرد.»
دستیابی به توافق با ایران مشکل است
در آستانه این گفتوگوها، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پس از دیدار با عباس عراقچی اعلام کرد مذاکرات فنی مفصل و جامعی با وزیر خارجه ایران انجام شده و این گفتوگوها مقدمهای برای مذاکرات مهم ژنو است.
از سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست خبری مشترک با نخستوزیر مجارستان اذعان کرد دستیابی به توافق با ایران دشوار خواهد بود، اما ترامپ همچنان مسیر دیپلماسی را دنبال میکند. او تأکید کرد «فرصتی برای رسیدن به توافق از راه دیپلماتیک وجود دارد.» این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که تردیدهایی درباره جدیت واشینگتن در مذاکرات ایران و آمریکا وجود دارد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، نیز با اشاره به تجربههای پیشین اعلام کرد تهران با «بدگمانی و عدم اعتماد» وارد گفتوگو شده است. او تغییر مواضع و ارسال پیامهای متناقض از سوی مقامهای آمریکایی را نشانهای از نبود جدیت دانست؛ موضوعی که میتواند روند مذاکرات ایران و آمریکا را با پیچیدگیهای بیشتری روبهرو کند.
توقیف نفتکش ایرانی ورونیکا
در تحولی دیگر، نیروی دریایی ایالات متحده یک نفتکش حامل نفت ایران را در اقیانوس هند توقیف کرد. وزارت دفاع آمریکا با انتشار تصاویری اعلام کرد نفتکش «ورونیکا ۳» که آن را بخشی از «ناوگان سایه» ایران توصیف کرد، توقیف و بازرسی شده است.
همزمان روزنامه والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد کاخ سفید در حال بررسی گزینه توقیف نفتکشهای بیشتری برای افزایش فشار بر تهران است؛ اقدامی که میتواند در چارچوب راهبرد فشار برای امتیازگیری در مذاکرات ایران و آمریکا تعریف شود، اما در عین حال خطر تشدید تنشهای نظامی و افزایش قیمت جهانی نفت را به همراه دارد.
اگر قصد جنگ دارید چرا سخن از مذاکره به میان میآورید؟
در کشور نیز عبدالرحیم موسوی، رئیس ستادکل نیروهای مسلح، با لحنی هشدارآمیز خطاب به ترامپ گفت اگر قصد جنگ دارد، چرا سخن از مذاکره به میان میآورد؟ او تأکید کرد هرگونه درگیری با ایران برای آمریکا «عبرتآموز» خواهد بود. چنین مواضعی در حالی مطرح میشود که برخی تحلیلگران معتقدند تشدید آرایش نظامی آمریکا در منطقه بیش از آنکه مقدمه قطعی حمله آمریکا به ایران باشد، ابزاری برای افزایش اهرم فشار در میز گفتوگو است.
در همین چارچوب، حسن بهشتیپور، کارشناس سیاست خارجی، از وجود طرحهای متعدد برای حلوفصل اختلافات سخن گفت و به ایده ایجاد بانک سوخت هستهای در کشوری مانند قزاقستان یا روسیه اشاره کرد؛ طرحی که میتواند با مشارکت کشورهایی نظیر ایران، ترکیه، مصر، عربستان و امارات بهعنوان سازوکاری برای اعتمادسازی مورد بررسی قرار گیرد.
مجموع این تحولات نشان میدهد منطقه در مقطعی حساس قرار گرفته است؛ جایی که همزمان با تداوم تهدیدها و تحرکات نظامی، مسیر دیپلماسی نیز باز مانده است.
اکنون باید دید آیا تحرکات اخیر صرفاً اهرم فشاری برای امتیازگیری در مذاکرات ایران و آمریکا خواهد بود یا تحولات میدانی، سناریوهای پرهزینهتری همچون حمله آمریکا به ایران را به واقعیت نزدیک میکند.
ارسال نظر