تماس محرمانه ترامپ و نتانیاهو؛ اختلاف آمریکا و اسرائیل بر سر حمله مجدد به ایران بالا گرفت!
روایت تازه اکسیوس از پشت پرده جنگ؛ ترامپ به نتانیاهو برای حمله به ایران چراغ سبز نشان داد؟
احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران همچنان یکی از محورهای اصلی تحولات منطقه است؛ اکسیوس گزارش داده دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو درباره احتمال آغاز یک عملیات نظامی گسترده جدید علیه ایران گفت‌وگو کرده‌اند. نگرانی اسرائیل از بازسازی برنامه هسته‌ای ایران، آماده‌باش نیروهای نظامی و اختلاف نظر در دولت آمریکا بر سر ادامه جنگ یا تشدید فشار اقتصادی، در کنار مذاکرات برای پایان درگیری‌ها، آینده تقابل تهران و واشینگتن را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.
حمله مجدد آمریکا به ایران؛ پشت پرده اختلاف ترامپ و نتانیاهو بر سر آغاز جنگ جدید
احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران در شرایطی همچنان مطرح است که گزارش تازه اکسیوس از رایزنی دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو درباره ازسرگیری عملیات نظامی گسترده حکایت دارد. نگرانی اسرائیل از احیای ظرفیت‌های هسته‌ای ایران، اختلاف نظر در دولت آمریکا بر سر گزینه نظامی و ملاحظات سیاسی انتخابات پیش رو، تصمیم‌گیری درباره مرحله بعدی جنگ را پیچیده کرده است.
حمله مجدد آمریکا به ایران؛ اکسیوس از چه گفت‌وگویی پرده برداشت؟
اکسیوس در گزارشی به قلم باراک راوید و مارک کاپوتو که ۱۳ اکتبر منتشر شد، نوشت ترامپ و نتانیاهو هفته گذشته درباره احتمال آغاز یک «عملیات جدید بزرگ» علیه ایران گفت‌وگو کرده‌اند. این گزارش به نقل از دو مقام آمریکایی، یک مقام اسرائیلی و یک منبع آگاه دیگر منتشر شده است.
به نوشته اکسیوس، موضوع رایزنی‌ها فقط حمله احتمالی اسرائیل به ایران نبود؛ دو طرف امکان اجرای عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه اهداف نظامی و هسته‌ای ایران را نیز بررسی کردند. نتانیاهو در این تماس نسبت به اطلاعاتی ابراز نگرانی کرده که به ادعای اسرائیل، از تلاش ایران برای بازسازی بخش‌های مختلف برنامه هسته‌ای حکایت دارد.
این رسانه آمریکایی همچنین گزارش داده است که مقام‌های نظامی آمریکا و اسرائیل همچنان برای احتمال حمله به ایران آماده‌اند. با این حال، آماده‌باش نظامی به‌تنهایی به معنای صدور فرمان حمله نیست و مشخص نمی‌کند که تصمیم سیاسی نهایی برای آغاز عملیات گرفته شده باشد.
روایت اکسیوس با موضع رسمی کاخ سفید تفاوت دارد. یک مقام کاخ سفید در گفت‌وگو با این رسانه، ادعای مطرح شده درباره مذاکره ترامپ و نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ را «نادرست» خوانده و تأکید کرده است که رئیس‌جمهوری آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای حمله‌ای به ایران انجام نخواهد داد.
بنابراین در ارزیابی احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران باید میان گزارش منابع آگاه درباره رایزنی‌های پشت پرده و موضع علنی دولت آمریکا تمایز قائل شد.
چرا اسرائیل دوباره نگران برنامه هسته‌ای ایران شده است؟
یکی از محورهای اصلی گزارش اکسیوس، نگرانی اسرائیل از بازسازی برنامه هسته‌ای ایران است. به نوشته این رسانه مقام‌های اسرائیلی مدعی‌اند تهران در حال انجام اقداماتی برای احیای ظرفیت‌هایی است که پیش‌تر هدف حملات نظامی قرار گرفته بودند.
اکسیوس به‌طور مشخص از نگرانی اسرائیل درباره احتمال استفاده از «کوه کلنگ گزلا» به‌عنوان محل غنی‌سازی اورانیوم نام برده است. این نگرانی در گزارش به مقام‌های اسرائیلی نسبت داده شده و به‌خودی‌خود تأیید مستقلی درباره آغاز غنی‌سازی در این محل محسوب نمی‌شود.
اهمیت این موضوع در آن است که اختلاف تهران و واشینگتن فقط به توقف درگیری‌های نظامی محدود نیست. برنامه هسته‌ای ایران، سطح غنی‌سازی اورانیوم، سرنوشت ذخایر اورانیوم و تضمین‌های مورد مطالبه آمریکا می‌توانند تعیین کنند که هرگونه توافق احتمالی تا چه اندازه پایدار باشد.
در چنین شرایطی اگر اسرائیل به این جمع‌بندی برسد که فرصت جلوگیری از بازسازی ظرفیت‌های هسته‌ای ایران در حال کاهش است، ممکن است برای اقدام نظامی سریع‌تر فشار وارد کند. در مقابل، دولت آمریکا باید هزینه‌های حمله مجدد، واکنش احتمالی ایران و پیامدهای منطقه‌ای آن را نیز در محاسبات خود در نظر بگیرد.
اختلاف در دولت ترامپ؛ حمله نظامی یا ادامه فشار اقتصادی؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش اکسیوس، اختلاف دیدگاه میان مقام‌های آمریکایی درباره مسیر آینده تقابل با ایران است.
به نوشته این رسانه، ترامپ در ابتدا به ازسرگیری جنگ و حمله مجدد به ایران تمایل بیشتری نشان می‌داد، اما در ادامه نسبت به اجرای عملیات نظامی محتاط‌تر شد. منابع آگاه به اکسیوس گفته‌اند پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، و فرماندهان سنتکام از جدی‌ترین حامیان ازسرگیری حمله مجدد به ایران هستند.
در مقابل، بیشتر مشاوران ترامپ ترجیح می‌دهند فعلاً فشار اقتصادی و تحریم‌ها ادامه پیدا کند. یکی از مقام‌های آمریکایی درباره این رویکرد گفته است: «آنها ادعا می‌کنند این فشار اقتصادی روزبه‌روز بهتر عمل می‌کند. بیایید همین مسیر را ادامه دهیم.»
این اختلاف از نظر سیاسی و امنیتی اهمیت زیادی دارد. حمایت بخشی از ساختار نظامی از گزینه حمله مجدد به ایران می‌تواند به معنای وجود برنامه‌ریزی برای سناریوی نظامی باشد، اما تصمیم به اجرای عملیات همچنان به محاسبات رئیس‌جمهوری و ارزیابی هزینه‌ها و دستاوردهای احتمالی بستگی دارد.
از سوی دیگر، ترجیح فشار اقتصادی به معنای منتفی شدن جنگ نیست. تحریم‌ها، محدودیت‌های اقتصادی و فشار بر منابع درآمدی ایران می‌توانند به‌عنوان ابزار چانه‌زنی برای گرفتن امتیاز در مذاکرات به کار گرفته شوند؛ هرچند تداوم این سیاست نیز ممکن است بدون دستیابی به توافق، تنش‌ها را طولانی‌تر کند.
انتخابات اسرائیل و آمریکا چگونه بر احتمال جنگ اثر می‌گذارد؟
زمان‌بندی مطرح شده در گزارش اکسیوس یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده در ارزیابی احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا است.
انتخابات پارلمانی اسرائیل برای ۲۷ اکتبر و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برای سوم نوامبر ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده‌اند. ازسرگیری جنگ در فاصله کوتاه باقی‌مانده تا این دو انتخابات می‌تواند برای هر دو طرف پیامدهای سیاسی و امنیتی داشته باشد.
طبق گزارش اکسیوس ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، در گفت‌وگویی با دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، درباره پیامدهای احتمالی جنگ مجدد با ایران در هفته‌های پیش رو صحبت کرده است. به گفته منابع این رسانه، زمیر هشدار داده که آغاز مجدد درگیری‌ها در چنین بازه‌ای ممکن است به تعویق انتخابات اسرائیل منجر شود؛ زیرا انتظار می‌رود ایران در واکنش به حمله احتمالی حملات موشکی گسترده‌ای علیه اسرائیل انجام دهد.
این ارزیابی به معنای تصمیم قطعی برای تعویق انتخابات نیست، بلکه نشان‌دهنده نگرانی از پیامدهای احتمالی جنگ مجدد است.
برای نتانیاهو، جنگ می‌تواند هم فرصتی برای نمایش رویکرد امنیتی سخت‌گیرانه باشد و هم خطری برای ثبات داخلی و اعتماد عمومی. برای ترامپ نیز ازسرگیری درگیری‌ها پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ممکن است توجه رأی‌دهندگان را دوباره به هزینه‌های جنگ، قیمت سوخت و پیامدهای اقتصادی آن جلب کند.
خبرگزاری رویترز نیز در گزارش هشتم اکتبر خود درباره اعلام ترامپ مبنی بر حمله نکردن به ایران پیش از انتخابات، به فشارهای سیاسی و اقتصادی ناشی از جنگ و افزایش قیمت بنزین در آمریکا اشاره کرده بود.
آیا ترامپ چراغ سبز حمله به ایران را صادر کرده است؟
یکی از بخش‌های بحث‌برانگیز گزارش اکسیوس، توصیف پاسخ ترامپ به درخواست‌ها و رایزنی‌های مربوط به عملیات احتمالی است.
به نقل از یک مقام آمریکایی، نتانیاهو ظاهراً خواهان حمله مجدد به ایران بوده و ترامپ نیز به او گفته است برای عملیات نظامی آماده شود؛ اما این اظهارات، به گفته همان منبع، تعهد مشخصی برای اجرای حمله ایجاد نکرده است.
از سوی دیگر، ترامپ هشتم اکتبر در پیامی عمومی اعلام کرده بود که آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر به ایران حمله نخواهد کرد. رویترز نیز این موضع را گزارش کرد.
میان این موضع علنی و روایت منابع اکسیوس درباره بررسی گزینه نظامی، تفاوت وجود دارد. این تفاوت می‌تواند نشان‌دهنده تغییر در محاسبات دولت آمریکا، تلاش برای کنترل پیامدهای سیاسی جنگ با ایران یا اختلاف در برداشت منابع از گفت‌وگوها باشد. با اطلاعات موجود نمی‌توان با قطعیت مشخص کرد که کدام یک از این عوامل نقش اصلی را داشته است.
مذاکرات ایران و آمریکا؛ آیا هنوز راهی برای توافق وجود دارد؟
در کنار گمانه‌زنی‌ها درباره حمله مجدد آمریکا به ایران، مسیر دیپلماتیک نیز همچنان مطرح است.
اکسیوس گزارش داده که میانجی‌گران قطری منتظر پاسخ ایران به تازه‌ترین پیشنهاد متقابل آمریکا برای پایان جنگ هستند. این پیشنهاد شامل مطالباتی در حوزه هسته‌ای است و اختلاف بر سر امتیازهای مورد انتظار واشینگتن، یکی از موانع اصلی دستیابی به توافق به شمار می‌رود.
در گزارش اکسیوس، یکی از مقام‌های آمریکایی وضعیت مذاکرات را چنین توصیف کرده است: «مذاکرات نه واقعاً مرده‌اند و نه واقعاً زنده‌اند.» این عبارت نشان می‌دهد که از نگاه منبع مورد استناد، کانال دیپلماتیک کاملاً بسته نشده اما نشانه روشنی نیز از دستیابی قریب‌الوقوع به توافق وجود ندارد.
رویترز نیز هشتم اکتبر گزارش داده بود که ترامپ از گفت‌وگوهای سازنده با ایران سخن گفته، اما اختلاف‌ها بر سر شرایط پایان جنگ همچنان پابرجاست. در همان گزارش، موضع ایران درباره ادامه غنی‌سازی اورانیوم و تحویل ندادن ذخایر اورانیوم به نقل از مقام‌های ایرانی مطرح شده بود.
به همین دلیل نمی‌توان صرف ادامه تماس‌ها را نشانه نزدیک بودن توافق دانست. نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا به میزان انعطاف دو طرف درباره مطالبات اصلی، سازوکار پایان درگیری‌ها و تضمین‌های مورد نظر هر طرف بستگی دارد.
اگر تهران و واشینگتن بتوانند درباره چارچوبی قابل قبول به تفاهم برسند، احتمالاً انگیزه سیاسی برای ازسرگیری عملیات گسترده کاهش پیدا می‌کند. اما اگر مذاکرات بدون نتیجه بماند فشار برای انتخاب میان جنگ مجدد و ادامه فشار اقتصادی ممکن است افزایش یابد.
آیا احتمال حمله مجدد اسرائیل به ایران مستقل از آمریکا وجود دارد؟
موضوع حمله مستقل اسرائیل نیز در گزارش‌های مربوط به احتمال بازگشت جنگ مطرح شده است. با این حال، باید میان بررسی یک گزینه نظامی، درخواست برای اجرای آن و تصمیم عملیاتی نهایی تفاوت گذاشت.
در روایت منتشر شده در معاریو که در متن اولیه این پرونده به آن اشاره شده، واشینگتن پیش‌تر خواستار اقدام مستقل اسرائیل شده بود اما پس از هشدار ایال زمیر درباره پیامدهای احتمالی جنگ برای انتخابات اسرائیل، از این درخواست صرف نظر شد.
گزارش اکسیوس نیز از بررسی احتمال عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل سخن می‌گوید و هم‌زمان از آماده‌باش نظامی دو طرف خبر می‌دهد. این دو موضوع نشان می‌دهند که گزینه‌های مختلف در محاسبات امنیتی مطرح بوده‌اند اما به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که حمله مستقل اسرائیل در دستور اجرای قطعی قرار دارد.
از نظر راهبردی، تفاوت مهمی میان عملیات مشترک و حمله مستقل وجود دارد. مشارکت آمریکا می‌تواند توان عملیاتی و پشتیبانی نظامی را افزایش دهد، در حالی که اقدام یک‌جانبه اسرائیل ممکن است بر سطح هماهنگی واشینگتن و تل‌آویو و دامنه واکنش‌های بعدی اثر بگذارد.
در هر دو سناریو، واکنش ایران و احتمال گسترش درگیری به اهداف و مناطق دیگر، از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده خواهند بود.
تحلیل و بررسی؛ کدام سناریو برای آینده جنگ محتمل‌تر است؟
اطلاعات موجود از سه مسیر اصلی حکایت دارد، اما برای هیچ‌کدام نمی‌توان بدون شواهد بیشتر احتمال عددی معتبر تعیین کرد.
سناریوی اول: ادامه فشار اقتصادی و تعویق حمله.
این گزینه با موضع علنی ترامپ درباره حمله نکردن پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای و ترجیح بیشتر مشاوران او برای ادامه تحریم‌ها هم‌خوانی دارد. در این مسیر، واشینگتن می‌تواند تلاش کند از فشار اقتصادی برای تغییر محاسبات تهران در مذاکرات استفاده کند.
سناریوی دوم: ازسرگیری عملیات نظامی پس از تغییر شرایط.
طبق گزارش آکسیوس، آماده‌باش نیروهای نظامی و بررسی گزینه حمله نشان می‌دهد که سناریوی نظامی از محاسبات کنار گذاشته نشده است. با این حال، آماده‌سازی نظامی لزوماً به صدور فرمان حمله منتهی نمی‌شود. تغییر ارزیابی آمریکا از برنامه هسته‌ای ایران، شکست مذاکرات یا تحول امنیتی تازه می‌تواند بر تصمیم‌گیری اثر بگذارد.
سناریوی سوم: دستیابی به توافق برای پایان جنگ.
ادامه میانجیگری قطر و تبادل پیشنهادها نشان می‌دهد که مسیر دیپلماتیک همچنان وجود دارد. با این حال، اختلاف بر سر مطالبات هسته‌ای و شرایط پایان درگیری‌ها می‌تواند مانع پیشرفت مذاکرات شود.
جمع‌بندی؛ گزارش اکسیوس از احتمال آغاز یک عملیات نظامی گسترده جدید علیه ایران
در حال حاضر شواهد منتشر شده از بررسی گزینه نظامی در کنار ادامه فشار اقتصادی و تلاش‌های دیپلماتیک حکایت دارد؛ نه از تصمیم قطعی برای آغاز جنگی تازه. احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران به عواملی مانند نتیجه مذاکرات، ارزیابی‌های امنیتی درباره برنامه هسته‌ای ایران، محاسبات انتخاباتی ترامپ و نتانیاهو و هزینه‌های احتمالی گسترش درگیری بستگی دارد.
مهم‌ترین نشانه‌هایی که باید در ادامه دنبال شوند تغییر در موضع رسمی واشینگتن، اعلام موضع جدید درباره مذاکرات، تأیید مستقل تحولات نظامی و هرگونه تغییر قابل راستی‌آزمایی در وضعیت نیروهای آمریکا و اسرائیل است. تا زمانی که چنین شواهدی منتشر نشده، تبدیل گزارش رایزنی‌های محرمانه به خبر قطعی درباره حمله قریب‌الوقوع، فراتر رفتن از اطلاعات موجود خواهد بود.
ارسال نظر