احتمال حمله مجدد آمریکا بعد از تحریمهای جدید بالا رفت؟
هشدار تازه آمریکا به ایران؛ احتمال حمله مجدد در تنگه هرمز بالا رفت.
همزمان با آغاز کارزار اقتصادی جدید واشنگتن علیه تهران، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، صراحتاً اعلام کرد که حمله مجدد آمریکا به ایران از روی میز خارج نشده است؛ اظهاراتی که بهویژه با اشاره مستقیم او به امکان استفاده از نیروی نظامی در تنگه هرمز، بار دیگر احتمال تشدید رویارویی نظامی میان ایران و آمریکا را مطرح کرده است.
حمله مجدد آمریکا به ایران منتفی نیست؛ تنگه هرمز در تیررس
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در تازهترین اظهارات خود درباره ایران اعلام کرد که واشنگتن استفاده از گزینه نظامی را منتفی نکرده است؛ موضعی که همزمان با اعلام دور تازه فشارهای اقتصادی آمریکا علیه تهران، نگرانیها درباره حمله مجدد آمریکا به ایران و بازگشت احتمالی درگیری نظامی را افزایش داده است.
هگست پس از اعلام کارزار جدید اقتصادی دولت دونالد ترامپ علیه ایران، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره وضعیت عملیات نظامی گفت: «اگر لازم باشد از حملات نظامی استفاده کنیم، این کار را خواهیم کرد. اگر آنها دست به اقدام نسنجیدهای بزنند یا با ارتش آمریکا درگیر شوند، هر کاری لازم باشد انجام میدهیم.»
او همچنین تأکید کرد: «به هیچ وجه گزینه استفاده از حملات نظامی در تنگه هرمز یا اطراف ایران را کنار نگذاشتهایم.»
این موضع با گزارش رویترز نیز همخوان است. رویترز به نقل از هگست گزارش داده که دولت ترامپ استفاده از نیروی نظامی علیه ایران را منتفی نمیداند و وزیر جنگ آمریکا مشخصاً از امکان انجام حملات در تنگه هرمز یا مناطق اطراف ایران سخن گفته است.
حمله مجدد آمریکا به ایران؛ چرا هگست روی تنگه هرمز تأکید کرد؟
بخش مهم اظهارات هگست، اشاره مستقیم به تنگه هرمز بود. او مدعی شد که آمریکا در حال حاضر بر این گذرگاه راهبردی فشار وارد میکند و ایران امکان عبور آزادانه کالا و محموله از تنگه را ندارد، در حالی که نیروهای آمریکایی چنین امکانی را دارند.
هگست ادعا کرد: «ایران میداند که ما تنگه هرمز را کنترل میکنیم و محاصره ما نفوذناپذیر است؛ ایران نمیتواند چیزی از تنگه عبور دهد، اما ما میتوانیم.»
وزیر جنگ آمریکا همچنین مدعی شد که حملات پیشین، توان دریایی، سامانههای شناسایی، راداری و موشکی ایران را بهشدت کاهش داده است. با این حال، تأکید او بر اینکه این توانمندیها هنوز وجود دارند، نشان میدهد واشنگتن همچنان احتمال واکنش نظامی ایران را در محاسبات خود لحاظ میکند.
روایت رویترز نیز تأیید میکند که هگست در پاسخ به این پرسش که آیا حملات نظامی فعلاً متوقف شدهاند، چنین برداشتی را رد کرده و گفته است در صورت نیاز، آمریکا از حملات نظامی استفاده خواهد کرد.
جنگ مجدد ایران و آمریکا در سایه فشار اقتصادی
اظهارات هگست زمانی مطرح شد که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از آغاز کارزار جدید اقتصادی علیه ایران خبر داد؛ کارزاری که واشنگتن آن را «عملیات طرد اقتصادی» یا Operation Economic Outcast نامیده است.
بسنت ادعا کرده هدف این طرح، قطع مسیرهای مالی و اقتصادی ایران و تحت فشار قرار دادن کشورها و شرکتهایی است که به تعامل اقتصادی با تهران ادامه میدهند. وزارت خزانهداری آمریکا نیز همزمان تحریمهای تازهای علیه دهها فرد، شرکت و کشتی مرتبط با ایران اعمال کرده و پنج حوزه از جمله داراییهای دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی را در معرض فشارهای بیشتر قرار داده است.
بنابراین، آنچه در حال شکلگیری است صرفاً یک دور تازه تحریم نیست. واشنگتن همزمان دو مسیر را باز نگه داشته است: تشدید فشار اقتصادی و حفظ گزینه نظامی.
همین ترکیب، احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا را به یکی از مهمترین متغیرهای امنیتی منطقه تبدیل کرده است؛ هرچند اظهارات هگست بهتنهایی به معنای تصمیم قطعی آمریکا برای آغاز حمله جدید نیست.
احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا چقدر جدی است؟
مهمترین نکته در ارزیابی احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا این است که میان «باز گذاشتن گزینه نظامی» و «تصمیم برای آغاز عملیات» تفاوت وجود دارد.
هگست نگفته است که حمله جدید در زمان مشخصی آغاز خواهد شد. سخنان او بیشتر یک هشدار بازدارنده است: اگر ایران علیه نیروهای آمریکایی اقدامی انجام دهد یا به گفته واشنگتن «اقدام نسنجیدهای» انجام دهد، گزینه حمله میتواند فعال شود.
از سوی دیگر، واشنگتن در مقطع فعلی در حال سرمایهگذاری سیاسی و اقتصادی روی کارزار تحریمی جدید است. به همین دلیل، آغاز فوری یک عملیات گسترده نظامی میتواند با راهبرد اقتصادی اعلامشده دولت ترامپ در تضاد قرار گیرد.
اکسیوس نیز گزارش داده است که دولت ترامپ در شرایط «نه جنگ، نه توافق» تلاش دارد فشار اقتصادی را افزایش دهد و تحریمهای ثانویه را به ابزار اصلی فشار تبدیل کند؛ در عین حال، گزینه یک کارزار نظامی جدید کاملاً از محاسبات واشنگتن حذف نشده است.
تنگه هرمز؛ نقطهای که میتواند بحران را دوباره شعلهور کند
تنگه هرمز در این بحران فقط یک مسیر دریایی نیست؛ بلکه یکی از حساسترین نقاط اتصال امنیت منطقهای، تجارت جهانی و بازار انرژی است.
به همین دلیل، هرگونه درگیری نظامی در این منطقه میتواند فراتر از ایران و آمریکا پیامد داشته باشد. افزایش ریسک کشتیرانی، رشد هزینه بیمه نفتکشها، نوسان قیمت نفت و فشار بر بازار انرژی از جمله پیامدهایی هستند که در صورت تبدیل تهدیدهای لفظی به عملیات نظامی میتوانند تشدید شوند.
رویترز نیز در گزارش بازار انرژی خود تأکید کرده که ادامه تنش در تنگه هرمز همچنان یک «صرف ریسک» در قیمت نفت ایجاد میکند و هرگونه اختلال واقعی در کشتیرانی میتواند اثر آن را بسیار شدیدتر کند.
تفاوت روایت آمریکا و واقعیت میدانی چیست؟
در روایت واشنگتن، فشار اقتصادی میتواند ایران را وادار به تغییر رفتار کند و همزمان تهدید نظامی بهعنوان پشتوانه این فشار باقی بماند.
اما در روایتهای منتشرشده از سوی رسانههای ایرانی، از جمله ایرنا، کارزار اقتصادی جدید آمریکا بیشتر بهعنوان نشانه تغییر مسیر واشنگتن پس از هزینههای نظامی تفسیر شده است. ایرنا در تحلیلی نوشته بود که بازگشت آمریکا به تحریمها میتواند تلاش واشنگتن برای استفاده از ابزار کمهزینهتر اقتصادی در شرایط فشار ناشی از جنگ باشد.
در مقابل، ایسنا نیز به نقل از یک کارشناس روابط بینالملل، کارزار تحریمی جدید آمریکا را تلاشی برای نمایش دستاورد سیاسی توصیف کرده است؛ دیدگاهی که نشان میدهد درباره میزان اثرگذاری تحریمهای تازه و امکان دستیابی واشنگتن به اهدافش اختلاف نظر جدی وجود دارد.
یک تحول مهم دیگر نیز موضع چین است. ایرنا گزارش داده که پکن در واکنش به تهدید تحریمهای ثانویه آمریکا علیه طرفهای تجاری ایران، درباره مداخله واشنگتن در روابط اقتصادی چین و ایران هشدار داده است.
این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا اجرای کامل راهبرد اقتصادی آمریکا مستلزم همراهی یا دستکم مهار کشورهایی است که همچنان با ایران روابط تجاری دارند.
آیا تحریمهای جدید جایگزین حمله نظامی شدهاند؟
فعلاً نمیتوان چنین نتیجهای گرفت.
اظهارات همزمان بسنت و هگست دقیقاً خلاف این برداشت را نشان میدهد. بسنت مسئولیت تشدید فشار اقتصادی را بر عهده گرفته و هگست در همان روز تأکید کرده که گزینه نظامی همچنان باز است.
در واقع، راهبرد فعلی آمریکا را میتوان ترکیبی از فشار اقتصادی، تهدید نظامی و فشار بر شرکای تجاری ایران دانست. هدف واشنگتن این است که هزینه ادامه وضعیت فعلی برای تهران و طرفهای اقتصادی آن افزایش پیدا کند.
با این حال، میزان موفقیت این راهبرد هنوز مشخص نیست. اکسیوس یادآوری کرده است که ایران سالها با تحریمهای گسترده مواجه بوده و برای مؤثر شدن موج جدید فشارها، دولت ترامپ باید کشورهایی مانند چین، روسیه، هند، ترکیه و دیگر شرکای تجاری ایران را نیز با خود همراه کند.
تحلیل و بررسی؛ حداکثر فشار اقتصادی قبل از حمله مجدد
نکته تعیینکننده در اظهارات هگست، نه صرفاً تهدید به حمله مجدد آمریکا به ایران، بلکه پیوند خوردن این تهدید با تنگه هرمز است.
اگر بحران به مرحلهای برسد که آمریکا یا ایران احساس کنند کنترل یا امنیت این گذرگاه حیاتی در حال از دست رفتن است، دامنه تصمیمهای نظامی میتواند بسیار سریعتر از مسیر دیپلماتیک حرکت کند. در چنین شرایطی حتی یک حادثه محدود برای یک کشتی، یک عملیات دریایی یا یک حمله به نیروهای آمریکایی میتواند بهانهای برای تغییر محاسبات دو طرف شود.
در مقابل، واشنگتن اکنون تلاش میکند پیش از رفتن به سمت عملیات نظامی گسترده، حداکثر فشار اقتصادی را اعمال کند. بنابراین احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران را باید در کنار تحولات مذاکرات، وضعیت تنگه هرمز، رفتار نیروهای دو طرف و میزان همراهی چین و سایر شرکای تجاری تهران ارزیابی کرد.
از این منظر، عبارت کلیدی در سخنان هگست «در صورت نیاز» است؛ یعنی آمریکا گزینه حمله را حفظ کرده، اما اعلام نکرده که تصمیم قطعی برای حمله گرفته است.
جمعبندی؛ حمله نظامی یکی از گزینههاست
اظهارات پیت هگست نشان میدهد که با وجود آغاز کارزار اقتصادی جدید آمریکا، حمله مجدد آمریکا به ایران همچنان از محاسبات واشنگتن حذف نشده است. تأکید مستقیم وزیر جنگ آمریکا بر امکان استفاده از نیروی نظامی در تنگه هرمز و اطراف ایران، حساسیت بحران را افزایش داده، اما بهتنهایی نشانه آغاز قریبالوقوع عملیات جدید نیست.
در شرایط فعلی، آمریکا همزمان مسیر تحریم و تهدید نظامی را دنبال میکند و همین مسئله باعث شده احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا همچنان یکی از مهمترین سناریوهای پیش روی منطقه باشد. نقطهای که میتواند این سناریو را از سطح تهدید به اقدام واقعی منتقل کند، بیش از هر چیز به تحولات تنگه هرمز، درگیری احتمالی نیروهای دو کشور و شکست یا موفقیت فشارهای اقتصادی واشنگتن بستگی دارد.
ارسال نظر