نفتالی بنت: حزبالله حمله کند ایران را میزنیم / مقام ارشد جمهوری اسلامی: پایگاههای نظامی در جنوب شرقی اروپا را هدف قرار میدهیم!
هشدار تازه درباره حمله مجدد آمریکا به ایران؛ اینبار پایگاههای آمریکا در اروپا هدف احتمالی تهران شدند.
گزارش تازه فایننشال تایمز از احتمال گسترش دامنه درگیری ایران و آمریکا به خارج از خاورمیانه خبر میدهد؛ سناریویی که در صورت حمله مجدد آمریکا به ایران میتواند پایگاههای مورد استفاده نیروهای آمریکایی در جنوب شرقی اروپا و حتی زیرساختهای ارتباطی زیر دریای تنگه هرمز را وارد معادله جنگ کند.
همزمان، نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، از تغییر قواعد بازدارندگی در برابر ایران و حزبالله سخن گفته است؛ مجموعهای از اظهارات که نشان میدهد احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا تنها به میدان ایران و خلیج فارس محدود نمیشود.
حمله مجدد آمریکا به ایران؛ پایگاههای اروپا در فهرست اهداف احتمالی
فایننشال تایمز در گزارشی به نقل از دو مقام ارشد جمهوری اسلامی مدعی شده است که تهران در صورت تصمیم دونالد ترامپ برای گسترش جنگ، گزینه حمله به برخی اهداف نظامی آمریکا در جنوب شرقی اروپا را بررسی کرده است.
در این گزارش، یک پایگاه نظامی در بلغارستان و یک پایگاه ناتو در قبرس بهعنوان اهداف احتمالی مطرح شدهاند. برخی گزارشهای تکمیلی نیز از بررسی اهداف مرتبط با حضور نظامی آمریکا در کشورهای عضو ناتو در جنوبشرقی اروپا خبر دادهاند.
اهمیت بلغارستان در این میان بیشتر از آن جهت است که پارلمان این کشور در ماه ژوئیه با استقرار موقت نیروها و هواپیماهای سوخترسان آمریکایی در پایگاه بزمر موافقت کرده بود. طبق گزارش رویترز، این مجوز شامل استقرار حداکثر هشت هواپیمای سوخترسان KC-135 و حدود ۲۵۰ نیروی نظامی آمریکا برای یک دوره مشخص بود.
بنابراین، ادعای مطرحشده درباره احتمال حمله به اهداف آمریکایی در بلغارستان، صرفاً به یک نقطه جغرافیایی تصادفی اشاره ندارد؛ این کشور در ماههای اخیر عملاً به بخشی از شبکه پشتیبانی نظامی آمریکا در اروپا تبدیل شده است.
چرا ناتو بلافاصله واکنش نشان داد؟
پس از انتشار گزارش فایننشال تایمز، یک مقام ناتو در گفتوگو با خبرگزاری آنادولو تأکید کرد که این پیمان برای مقابله با هر تهدیدی آماده است و در صورت لزوم برای دفاع از اعضای خود اقدام خواهد کرد.
این واکنش در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که ناتو پیشتر نیز درباره توان موشکی ایران هشدار داده بود. مارک روته، دبیرکل ناتو، در نشست خبری ماه مارس اعلام کرده بود که توان موشکی ایران به سطحی رسیده که برای متحدان اروپایی این پیمان نیز اهمیت امنیتی پیدا کرده است. او همچنین به حملات موشکی ایران به ترکیه و حملات پهپادی به پایگاههای بریتانیا در قبرس اشاره کرده بود.
در نشست ناتو در آنکارا نیز روته گفت استفاده از پایگاههای اروپایی در عملیات آمریکا علیه ایران عمدتاً به توافقهای دوجانبه میان واشینگتن و کشورهای اروپایی مربوط است، نه تصمیم مستقیم ناتو؛ او از انجام هزاران سورتی پرواز از پایگاههای اروپایی در جریان عملیات آمریکا خبر داده بود.
این تفکیک مهم است: هدف قرار گرفتن یک پایگاه آمریکایی در اروپا لزوماً به معنای حمله مستقیم به ناتو نیست، اما میتواند از نظر سیاسی و امنیتی چنین اثری ایجاد کند.
تنگه هرمز فقط مسیر نفت نیست؛ کابلهای اینترنتی هم در معرض خطرند
بخش کمتر دیدهشده گزارش فایننشال تایمز به زیرساختهای ارتباطی مربوط میشود. بر اساس روایت دو مقام ایرانی مورد استناد این روزنامه، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی بهطور جداگانه امکان هدف قرار دادن کابلهای فیبر نوری زیردریایی در تنگه هرمز را در صورت تشدید درگیری بررسی کردهاند.
این موضوع از نظر راهبردی اهمیت زیادی دارد. تنگه هرمز تنها یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان نیست؛ مسیر عبور شماری از کابلهای زیردریایی ارتباطی نیز در منطقه قرار دارد و اختلال در آنها میتواند بر ارتباطات اینترنتی، انتقال داده و زیرساختهای دیجیتال کشورهای منطقه اثر بگذارد.
پیشتر نیز رسانههایی مانند یورونیوز فارسی درباره تبدیل شدن تنگه هرمز به یک «گلوگاه دیجیتال» هشدار داده بودند. گزارش یورونیوز با اشاره به تمرکز چندین کابل ارتباطی در این منطقه، تأکید کرده بود که آسیب همزمان به کابلها میتواند اختلالات گستردهای در ارتباطات دیجیتال ایجاد کند.
در نتیجه، در سناریوی جنگ مجدد ایران و آمریکا، تنگه هرمز میتواند فراتر از نفتکشها و کشتیهای تجاری، به عرصه جنگ زیرساختی نیز تبدیل شود.
روایتهای منتشرشده چقدر مستند هستند؟
مهمترین نکته درباره گزارش فایننشال تایمز این است که ادعای مربوط به اهداف احتمالی ایران در اروپا بر پایه اظهارات دو مقام ناشناس ایرانی مطرح شده و تاکنون سند مستقلی درباره تصمیم قطعی تهران برای حمله به این پایگاهها منتشر نشده است.
در مقابل، استقرار نیروهای آمریکایی در بلغارستان یک موضوع مستند و جداگانه است. رویترز تأیید کرده که پارلمان بلغارستان در ژوئیه مجوز استقرار موقت هواپیماهای سوخترسان و نیروهای آمریکایی در پایگاه بزمر را صادر کرده است.
همچنین موضع رسمی ناتو درباره آمادگی برای مقابله با تهدیدهای موشکی ایران، در اسناد و نشستهای رسمی این سازمان قابل مشاهده است. بنابراین باید میان «وجود حضور نظامی آمریکا در اروپا» و «تصمیم قطعی ایران برای حمله به این پایگاهها» تفاوت گذاشت.
به بیان دیگر، آنچه فعلاً قابل اتکاتر است، وجود زیرساختها و نیروهای آمریکایی در منطقه و نگرانی ناتو از توان موشکی ایران است؛ اما ادعای حمله آینده به این اهداف همچنان در سطح یک سناریوی احتمالی باقی مانده است.
نفتالی بنت: اگر حزبالله حمله کند، ایران را هدف میگیریم
در سوی دیگر این معادله، نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل و رقیب سیاسی بنیامین نتانیاهو، از تغییر جدی در سیاست بازدارندگی اسرائیل سخن گفته است.
بنت ادعا کرده در صورت بازگشت به قدرت، هر حمله حزبالله را با حمله مستقیم به ایران پاسخ خواهد داد؛ رویکردی که در صورت عملی شدن میتواند یکی از مهمترین قواعد درگیری میان اسرائیل، ایران و حزبالله را تغییر دهد.
بنت پیشتر نیز مواضع تهاجمی خود درباره حزبالله را علنی کرده بود و در ماه مه خواستار واکنش نظامی شدیدتر اسرائیل به حملات این گروه شده بود.
همزمان، او در موضعی جداگانه وعده داده است که در صورت تشکیل دولت آینده، قطر را «کشور دشمن» اسرائیل اعلام کند. این موضع در رسانههای اسرائیلی و فارسی نیز بازتاب گستردهای داشته است. تسنیم و ایسنا هر دو اظهارات بنت درباره قطر را گزارش کردهاند.
بنت در گفتوگویی با CNN نیز قطر را تهدیدی فزاینده برای اسرائیل توصیف کرده و گفته بود در دولت آینده، این کشور را دشمن اعلام خواهد کرد.
از ایران و آمریکا تا اسرائیل و قطر؛ چرا جبهههای درگیری در حال بههمپیوستناند؟
آنچه این تحولات را مهمتر میکند، کنار هم قرار گرفتن چند سطح متفاوت از تنش است: احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران، تهدید متقابل اهداف آمریکایی در اروپا، نقش پایگاههای ناتو، فشار بر تنگه هرمز و زیرساختهای ارتباطی، و تغییر موضع اسرائیل درباره حزبالله و ایران.
در چنین شرایطی، یک درگیری محدود میتواند بهسرعت اثرات زنجیرهای ایجاد کند. برای مثال، حمله ایران به یک پایگاه آمریکایی در اروپا میتواند دولت میزبان را تحت فشار قرار دهد؛ حمله به زیرساختهای ارتباطی هرمز میتواند واکنش کشورهای منطقه و شرکتهای بینالمللی را به دنبال داشته باشد؛ و اجرای دکترین پیشنهادی بنت درباره پاسخ مستقیم به ایران در برابر حمله حزبالله میتواند مرز میان جنگ نیابتی و جنگ مستقیم را بیش از گذشته کمرنگ کند.
این همان نقطهای است که احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا از یک مسئله صرفاً دوجانبه خارج میشود و به یک بحران چندلایه تبدیل میشود.
تحلیل و بررسی؛ آیا اروپا واقعاً میتواند وارد جنگ شود؟
سناریوی حمله به پایگاههای آمریکا در اروپا از نظر سیاسی بسیار پرهزینهتر از حمله به یک هدف آمریکایی در خاورمیانه خواهد بود. پایگاههای آمریکا در اروپا در کشورهای مستقل عضو ناتو قرار دارند و هر حملهای به آنها میتواند دولتهای اروپایی را با یک انتخاب دشوار مواجه کند: حفظ فاصله از جنگ یا واکنش به حملهای که در خاک یا زیرساخت نظامی آنها رخ داده است.
از سوی دیگر، واشینگتن در ماههای اخیر بر استفاده از ظرفیت پایگاههای اروپایی برای عملیات خود تأکید داشته است. همین مسئله باعث شده موضوع حضور نظامی آمریکا در اروپا به یکی از نقاط حساس روابط واشینگتن و متحدان اروپایی تبدیل شود. فایننشال تایمز پیشتر نیز از اختلاف میان اعضای ناتو بر سر میزان دسترسی آمریکا به برخی پایگاههای اروپایی در جریان جنگ ایران خبر داده بود.
از منظر تهران نیز گسترش دامنه اهداف میتواند نوعی بازدارندگی از طریق افزایش هزینه جنگ تلقی شود؛ یعنی اگر حملات آمریکا به ایران ادامه پیدا کند، هزینه مقابله فقط در خاورمیانه باقی نماند.
اما همین راهبرد، ریسک بسیار بزرگی دارد. هرچه اهداف درگیری به اروپا نزدیکتر شوند، احتمال ورود مستقیم دولتهای اروپایی به بحران بیشتر میشود. به همین دلیل، گزارش فایننشال تایمز را باید بیش از آنکه اعلام یک عملیات قریبالوقوع دانست، نشانهای از گسترش دامنه سناریوهای احتمالی در صورت شکست مسیر دیپلماسی تلقی کرد.
جمعبندی؛ دامنه اهداف جنگ احتمالی دیگر به خاورمیانه محدود نمیشود
فعلاً هیچ سند علنی و مستقلی وجود ندارد که نشان دهد حمله مجدد آمریکا به ایران قطعی شده یا تهران تصمیم نهایی برای حمله به پایگاههای آمریکا در اروپا گرفته است. با این حال، گزارش فایننشال تایمز نشان میدهد که در محاسبات مربوط به احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا، دامنه اهداف احتمالی دیگر الزاماً به خاورمیانه محدود نمیشود.
در کنار آن، هشدارهای ناتو درباره توان موشکی ایران، حضور نظامی آمریکا در بلغارستان و مواضع تهاجمی نفتالی بنت درباره پاسخ مستقیم به ایران، تصویری از منطقهای ارائه میدهد که در آن خطوط سنتی بازدارندگی بهسرعت در حال تغییر است.
اگر مذاکرات ایران و آمریکا شکست بخورد و درگیری دوباره تشدید شود تنگه هرمز، پایگاههای آمریکایی در منطقه و حتی زیرساختهای نظامی آمریکا در اروپا میتوانند بخشی از محاسبات جدید جنگ باشند.
ارسال نظر