فارس: باید بمب اتم بسازیم / اسرائیل: اورانیومها را تحویل ندهید با زور و جنگ آنها را میگیریم!
وزیر اسرائیل گفت اگر ایران اورانیوم غنیشده خود را تحویل ندهد، این مواد «با زور و از طریق جنگ» از این کشور خارج خواهد شد.
توافق ایران و آمریکا بار دیگر با چالشهای جدی روبهرو شده است؛ همزمان با افزایش فشارهای اسرائیل برای خروج ذخایر اورانیوم از ایران، برخی جریانهای داخلی بر ضرورت تقویت بازدارندگی هستهای تأکید میکنند و مقامات سیاسی تهران نیز هرگونه مذاکره درباره فناوری هستهای را خارج از دستور کار میدانند؛ مجموعه تحولاتی که میتواند مسیر مذاکرات ایران و آمریکا را پیچیدهتر از گذشته کند.
از تهدید جنگ تا تأکید بر خطوط قرمز؛ توافق ایران و آمریکا در حساسترین مقطع
فضای پیرامون توافق ایران و آمریکا در روزهای اخیر وارد مرحلهای تازه شده است. در حالی که بحث درباره آینده مذاکرات ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد، اختلاف بر سر سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده و حدود برنامه هستهای تهران به مهمترین گره مذاکرات تبدیل شده است.
در داخل کشور، برخی جریانهای سیاسی و رسانهای معتقدند شرایط منطقهای و بینالمللی ایجاب میکند تهران برای تضمین امنیت خود به سطحی از بازدارندگی راهبردی دست پیدا کند. این دیدگاه بر این فرض استوار است که تنها در صورت حذف گزینه نظامی از معادلات، امکان شکلگیری مذاکره ایران و آمریکا از موضع برابر فراهم خواهد شد.
همزمان، مقامات رسمی در تهران بر غیرقابل مذاکره بودن دانش و فناوری هستهای تأکید دارند. علیرضا سلیمی، عضو هیأت رئیسه مجلس، اعلام کرده است که هرگونه گفتوگو درباره فناوری هستهای مغایر قانون اقدام راهبردی بوده و عبور از خطوط قرمز تعیینشده نیازمند مجوز قانونی خواهد بود.
در مقابل، مقامهای اسرائیلی همچنان بر ضرورت خروج ذخایر اورانیوم غنیشده از ایران اصرار دارند. میکی زوهار، وزیر فرهنگ اسرائیل، هشدار داده است که اگر تهران به صورت داوطلبانه این مواد را واگذار نکند، امکان استفاده از گزینه نظامی و حمله مجدد به ایران برای خارج کردن آنها وجود دارد.
این مواضع نشان میدهد اختلاف اصلی در مسیر تفاهمنامه ایران و آمریکا صرفاً بر سر رفع تحریمها نیست، بلکه بر ماهیت و آینده برنامه هستهای ایران متمرکز شده است؛ موضوعی که میتواند دستیابی به متن توافق ایران و آمریکا را دشوارتر کند.
از سوی دیگر، انتقادها در داخل آمریکا نیز افزایش یافته است. چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنا، با انتقاد از عملکرد دولت ترامپ مدعی شده که هنوز سرنوشت بخشی از ذخایر اورانیوم غنیشده ایران مشخص نیست و واشنگتن نتوانسته به اهداف موردنظر خود دست یابد.
چرا توافق ایران و آمریکا وارد مرحله حساسی شده است؟
سه محور اصلی اکنون آینده توافق ایران و آمریکا را تعیین میکند:
-سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران؛
-حدود قابل قبول برای ادامه فعالیتهای هستهای تهران؛
-تضمینهای امنیتی متقابل میان ایران و آمریکا.
در واقع، شکاف اصلی میان طرفین بر سر این پرسش شکل گرفته که آیا ایران باید بخش مهمی از ظرفیت هستهای خود را کنار بگذارد یا صرفاً محدودیتهایی موقت را بپذیرد.
اختلاف روایتها درباره مذاکرات ایران و آمریکا
بررسی مواضع مطرحشده نشان میدهد چند اختلاف اساسی وجود دارد:
روایت نخست: بازدارندگی برای تضمین مذاکره
برخی جریانهای داخلی معتقدند افزایش توان بازدارندگی میتواند زمینه مذاکرات ایران و آمریکا را از موضع قدرت فراهم کند.
روایت دوم: خلع ظرفیت هستهای ایران
اسرائیل و بخشی از جریانهای سیاسی غربی معتقدند هرگونه توافق ایران و آمریکا باید با کاهش اساسی ظرفیت هستهای تهران همراه باشد.
روایت سوم: حفظ فناوری همراه با مذاکره
موضع رسمی تهران بر حفظ کامل دانش هستهای و مذاکره صرفاً درباره نحوه اجرای تعهدات و رفع تحریمها استوار است.
توافق ایران و آمریکا زیر سایه تهدید
تحولات اخیر نشان میدهد پرونده هستهای ایران از یک موضوع فنی به یک مسئله راهبردی و امنیتی تبدیل شده است. اکنون مسئله فقط تعداد سانتریفیوژها یا میزان غنیسازی نیست؛ بلکه پرسش اصلی درباره موازنه قدرت در خاورمیانه و نظم امنیتی آینده منطقه است.
زاویه مهمتر این است که هرچه فشارهای خارجی افزایش یابد، احتمال تقویت دیدگاههای حامی بازدارندگی در داخل ایران بیشتر خواهد شد؛ موضوعی که میتواند فضای مذاکره ایران و آمریکا را پیچیدهتر کند.
از سوی دیگر، واشنگتن نیز با اختلافات داخلی روبهرو است. بخشی از نخبگان سیاسی آمریکا معتقدند سیاست فشار حداکثری نتوانسته اهداف مورد انتظار را محقق کند و باید چارچوب تازهای برای تفاهمنامه ایران و آمریکا تعریف شود.
پیامدهای احتمالی
پیامدهای سیاسی
افزایش شکاف میان تهران و تلآویو بر سر آینده برنامه هستهای.
دشوارتر شدن دستیابی به متن توافق ایران و آمریکا در کوتاهمدت.
تشدید اختلافات سیاسی در داخل آمریکا درباره نحوه مواجهه با ایران.
پیامدهای امنیتی
افزایش احتمال تنشهای منطقهای در صورت شکست مذاکرات.
تقویت رقابت بازدارندگی در خاورمیانه.
بالا رفتن ریسک درگیریهای محدود یا جنگ نیابتی.
پیامدهای اقتصادی
تداوم ابهام درباره تحریمها و سرمایهگذاری خارجی.
نوسان در بازار انرژی و قیمت نفت.
افزایش حساسیت بازار ارز ایران نسبت به اخبار مذاکرات.
مجموعه مواضع اخیر نشان میدهد توافق ایران و آمریکا در یکی از پیچیدهترین مقاطع خود قرار گرفته است. اختلاف بر سر ذخایر اورانیوم، حدود برنامه هستهای و مفهوم بازدارندگی، مسیر مذاکرات ایران و آمریکا را با چالشهای جدی مواجه کرده و تعیینکننده آینده روابط تهران و واشنگتن خواهد بود.
ارسال نظر