تهدید تازه ترامپ: جمهوری اسلامی درس نمی‌گیرد؛ طوری حمله می‌کنیم که دیگر ایرانی وجود نداشته باشد!

احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا بار دیگر به یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های منطقه تبدیل شده است. همزمان با ادعای بحرین درباره حمله پهپادی ایران به خاک این کشور و واکنش شدید کشورهای عربی، دونالد ترامپ با انتشار پیامی کم‌سابقه هشدار داد که اگر تهران به نقض آتش‌بس ادامه دهد، واشنگتن ممکن است عملیات نظامی خود را «تا پایان» ادامه دهد؛ تهدیدی که می‌تواند مسیر مذاکره ایران و آمریکا و روند اجرای توافق ایران و آمریکا را با ابهام جدی مواجه کند.

پس از حمله پهپادی به بحرین؛ احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا چقدر جدی است؟

تنش‌ها در خلیج فارس بار دیگر وارد مرحله‌ای تازه شده و احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا بیش از هر زمان دیگری مورد توجه ناظران سیاسی و امنیتی قرار گرفته است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در تازه‌ترین پیام خود در شبکه اجتماعی تروث سوشال مدعی شد جنگنده‌های آمریکایی مواضع مرتبط با نگهداری موشک‌ها، پهپادها و سامانه‌های راداری ساحلی ایران را هدف قرار داده‌اند. او علت این اقدام را «نقض دوباره آتش‌بس» از سوی ایران عنوان کرد.

ترامپ در بخش دیگری از پیام خود هشدار داد که اگر تهران به رفتارهای کنونی ادامه دهد، واشنگتن ممکن است ناچار شود عملیات نظامی را به شکلی گسترده‌تر ادامه دهد. این اظهارات، فضای مذاکره ایران و آمریکا و آینده متن توافق ایران و آمریکا را با ابهام روبه‌رو کرده است.

این موضع‌گیری تنها ساعاتی پس از آن مطرح شد که وزارت خارجه بحرین اعلام کرد بامداد شنبه چند پهپاد به خاک این کشور حمله کرده‌اند؛ حمله‌ای که منامه آن را به جمهوری اسلامی نسبت داده است.

مقام‌های بحرینی اعلام کردند این حمله نقض آشکار حاکمیت این کشور و مغایر با تعهدات تهران ذیل توافق ایران و آمریکا موسوم به «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» است؛ توافقی که بر توقف عملیات نظامی و احترام به حاکمیت کشورهای منطقه تأکید دارد.

جزئیات ادعای حمله ایران به بحرین چه بود؟

بحرین مدعی است در جریان این حمله، چند پهپاد به سمت اهدافی در خاک این کشور پرتاب شده‌اند.

یک مقام آمریکایی نیز گفته است که دست‌کم دو پهپاد انتحاری در این عملیات مشارکت داشته‌اند؛ یکی از آنها توسط سامانه پدافندی رهگیری شده و دیگری بدون ایجاد خسارت در محوطه فرودگاهی دورافتاده فرود آمده است.

همچنین گزارش‌هایی درباره اصابت یک پهپاد به نفتکشی حامل دو میلیون بشکه نفت خام و رهگیری چند پهپاد دیگر که کشتی‌های تجاری را هدف قرار داده بودند، منتشر شده است.

این رخدادها پس از حمله سپاه به مواضع آمریکا در واکنش به حملات سنتکام در بندر سیریک گزارش شده و باعث شده موضوع حمله ایران به بحرین و تبعات آن به صدر اخبار منطقه بازگردد.

واکنش کشورهای عربی به حمله ایران به بحرین

کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس با صدور بیانیه‌هایی جداگانه، حمله ایران به بحرین را محکوم کردند.

امارات این اقدام را نقض فاحش حاکمیت بحرین خواند. قطر ضمن محکومیت حملات، بر ضرورت حفظ مسیر دیپلماسی و اجرای تعهدات ناشی از توافق ایران و آمریکا تأکید کرد.

کویت نیز این حملات را تهدیدی برای تلاش‌های صلح توصیف کرد و دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، حملات منتسب به ایران را اقدامی خطرناک علیه امنیت منطقه دانست.

آیا احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا افزایش یافته است؟

اظهارات تند ترامپ در کنار افزایش تنش‌ها در تنگه هرمز باعث شده بسیاری از تحلیلگران درباره احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا هشدار دهند.

با این حال، تفاوت شرایط کنونی با بحران‌های پیشین در آن است که هم تهران و هم واشنگتن هنوز به‌صورت رسمی از پایان کامل مسیر دیپلماسی سخن نگفته‌اند. از همین رو، در کنار سناریوی تشدید درگیری‌ها، همچنان احتمال بازگشت به مذاکره ایران و آمریکا و احیای مفاد متن توافق ایران و آمریکا وجود دارد.

منطقه در آستانه جنگی تازه قرار گرفته است؟

آنچه تحولات اخیر را از تنش‌های گذشته متمایز می‌کند، ورود مستقیم کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به بحران است.

اگر ادعاهای مطرح‌شده درباره حمله ایران به بحرین تأیید شود، دامنه بحران از تقابل دوجانبه تهران و واشنگتن فراتر رفته و به یک چالش منطقه‌ای تبدیل خواهد شد.

همچنین تهدید صریح ترامپ مبنی بر «پایان دادن نظامی» به بحران، نشان می‌دهد واشنگتن در حال افزایش فشار روانی و نظامی بر تهران است تا ایران را به پذیرش شروط جدید در مذاکره ایران و آمریکا وادار کند.

از سوی دیگر، ناامن شدن مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز می‌تواند بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد؛ موضوعی که برای اقتصاد جهانی اهمیت حیاتی دارد.

 پیامدهای احتمالی

پیامدهای سیاسی

کاهش شانس موفقیت توافق ایران و آمریکا.

افزایش فشارهای دیپلماتیک علیه تهران در شورای امنیت.

تقویت ائتلاف امنیتی کشورهای عربی با آمریکا.

پیامدهای امنیتی

افزایش حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس.

احتمال حملات متقابل و گسترش دامنه درگیری‌ها.

افزایش خطر درگیری در تنگه هرمز و آبراه‌های بین‌المللی.

پیامدهای اقتصادی

افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی.

تهدید صادرات انرژی منطقه.

افزایش هزینه بیمه کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها.

تحولات اخیر نشان می‌دهد احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا نسبت به هفته‌های گذشته افزایش یافته است؛ به‌ویژه اگر ادعاهای مربوط به حمله ایران به بحرین و حملات دریایی ادامه پیدا کند.

با این حال، سرنوشت بحران تا حد زیادی به آینده مذاکره ایران و آمریکا و میزان پایبندی طرف‌ها به توافق ایران و آمریکا بستگی خواهد داشت. در شرایط کنونی، منطقه در نقطه‌ای قرار گرفته که هر اقدام نظامی جدید می‌تواند معادلات امنیتی خاورمیانه را به‌طور اساسی تغییر دهد.