ترامپ: به مذاکرهکنندگان ایرانی هشدار دادم طوری حمله میکنم که دیگر کشوری برای برگشتن نداشته باشند!
به مقامهای ایرانی گفتهام که اگر تنگه هرمز بسته شود «دیگر کشوری نخواهند داشت.»
توافق ایران و آمریکا پس از ۱۸ ساعت مذاکره فشرده در سوئیس وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که بر اساس آن دو طرف برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز، بر تشکیل کمیته عالی مشترک، ادامه مذاکرات فنی و ایجاد خط ارتباطی درباره تنگه هرمز توافق کردهاند؛ تحولی که همزمان با تهدیدهای دونالد ترامپ درباره بستن تنگه هرمز، ابعاد سیاسی و امنیتی تازهای پیدا کرده است.
پشت پرده مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس؛ توافق ۶۰ روزه در سایه تهدید ترامپ
مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس پس از ۱۸ ساعت گفتوگوی فشرده با میانجیگری قطر و پاکستان، وارد مرحله اجرایی جدیدی شد. طبق توافقات حاصلشده، تهران و واشنگتن بر سر تدوین نقشه راهی برای رسیدن به توافق نهایی طی ۶۰ روز آینده به تفاهم رسیدهاند.
در چارچوب تفاهمنامه ایران و آمریکا، قرار است یک کمیته عالی سیاسی بر روند مذاکرات نظارت کند و گروههای تخصصی در حوزههای هستهای، تحریمها و حل اختلافات، جزئیات اجرای توافق را بررسی کنند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، اعلام کرده است در جریان مذاکرات سوئیس، درباره موضوعاتی چون پایان جنگ در لبنان، فروش نفت ایران، آزادسازی داراییهای مسدودشده و نحوه عبور کشتیها از تنگه هرمز پیشرفتهایی حاصل شده است.
بقایی همچنین تأیید کرد پس از اظهارات تهدیدآمیز مقامهای آمریکایی، هیأت ایرانی از ادامه نشست مستقیم خودداری کرد و رایزنیها از طریق میانجیهای قطری و پاکستانی ادامه یافت.
همزمان عباس عراقچی نیز از برخی دستاوردهای مذاکرات ایران و آمریکا خبر داد و اعلام کرد صادرات نفت و پتروشیمی ایران از محدودیتها مستثنی، بخشی از داراییهای بلوکهشده آزاد و روند اجرای برنامههای توسعه اقتصادی آغاز شده است.
با این حال وزیر امور خارجه تأکید کرده است که ارزیابی نهایی از موفقیت مذاکره ایران و آمریکا به میزان پایبندی طرفها به تعهدات و نحوه اجرای آتشبس در لبنان وابسته خواهد بود.
توافق ایران و آمریکا؛ کمیته عالی مشترک چه مأموریتی دارد؟
بر اساس توافق حاصلشده، کمیته عالی مشترک وظیفه دارد بر اجرای تعهدات سیاسی دو طرف نظارت کند. این کمیته علاوه بر هدایت مذاکرات ایران و آمریکا، مسئول نظارت بر عملکرد گروههای فنی در حوزه هستهای، رفع تحریمها و سازوکار حل اختلاف خواهد بود.
ایجاد چنین ساختاری نشان میدهد طرفین تلاش دارند از تکرار اختلافات گذشته و توقف ناگهانی روند گفتوگوها جلوگیری کنند.
خط ارتباطی ویژه تنگه هرمز؛ مهمترین بند امنیتی تفاهمنامه ایران و آمریکا
یکی از مهمترین بخشهای تفاهمنامه ایران و آمریکا، ایجاد خط ارتباطی مستقیم برای مدیریت وضعیت تنگه هرمز است.
هدف این سازوکار، جلوگیری از سوءبرداشتهای امنیتی، کاهش احتمال درگیری و تضمین عبور ایمن کشتیهای تجاری عنوان شده است.
اهمیت این توافق زمانی بیشتر آشکار میشود که همزمان دونالد ترامپ هشدار داده در صورت هرگونه اقدام ایران برای بستن تنگه هرمز، واشنگتن واکنش شدیدی نشان خواهد داد و حتی امکان حمله مجدد آمریکا به ایران وجود دارد.
ترامپ در گفتگو با شبکه فاکسنیوز گفت این هشدار شنبه شب به تهران منتقل شده و تاکید کرد در صورت چنین اقدامی، ایران با پیامدهای سنگینی مواجه خواهد شد.
ترامپ همچنین گفت به مقامهای ایرانی گفتهام که اگر تنگه هرمز بسته شود «دیگر کشوری نخواهند داشت و حتی امکان بازگشت به کشور خود را هم از دست خواهند داد.»
کاهش تنش در لبنان؛ پروندهای فراتر از مذاکرات هستهای
برخلاف مذاکرات پیشین، دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا صرفاً به مسائل هستهای محدود نشده است.
دو طرف با حمایت قطر و پاکستان، درباره ایجاد «مرکز کاهش تنش» برای نظارت بر توقف درگیریها در لبنان نیز به توافق رسیدهاند؛ موضوعی که نشان میدهد پرونده امنیت منطقهای به بخشی از گفتوگوهای جاری تبدیل شده است.
تحولات سوئیس نشان میدهد گفتوگوها از مرحله صرفاً دیپلماتیک عبور کرده و وارد فاز طراحی سازوکارهای اجرایی شده است.
نخستین نکته مهم، تعیین بازه زمانی ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق نهایی است. این زمانبندی نشان میدهد طرفین برخلاف دورههای گذشته، به دنبال مذاکرات فرسایشی نیستند.
نکته دوم، همزمانی پیشرفت مذاکرات با تهدیدهای صریح آمریکا درباره تنگه هرمز است. این تناقض بیانگر آن است که واشنگتن در حال دنبال کردن سیاست «فشار و مذاکره همزمان» است؛ راهبردی که میتواند هم روند توافق را تسریع کند و هم در صورت بروز بحران، به بنبست منجر شود.
سومین نکته، ورود پرونده لبنان به مذاکرات ایران و آمریکا است. این مسئله نشان میدهد توافق احتمالی آینده تنها یک توافق هستهای نخواهد بود و ابعاد منطقهای گستردهتری خواهد داشت.
پیامدهای احتمالی توافق نهایی ایران و عراق
پیامدهای اقتصادی
افزایش صادرات نفت و پتروشیمی ایران.
احتمال دسترسی تدریجی ایران به داراییهای بلوکهشده.
کاهش ریسک ژئوپلیتیک در بازار انرژی و ثبات نسبی قیمت نفت.
پیامدهای سیاسی
افزایش نقش قطر و پاکستان در معادلات منطقهای.
تقویت موقعیت دیپلماتیک ایران در عرصه بینالمللی.
افزایش فشار بر مخالفان داخلی و خارجی روند مذاکره.
پیامدهای امنیتی
کاهش احتمال رویارویی نظامی در خلیج فارس.
کاهش خطر حمله مجدد آمریکا به ایران در کوتاهمدت.
ایجاد سازوکارهای دائمی برای مدیریت بحرانهای منطقهای.
اثرات بلندمدت
در صورت موفقیت این روند، امکان شکلگیری الگویی جدید برای مدیریت همزمان پرونده هستهای، تحریمها و بحرانهای منطقهای وجود خواهد داشت؛ موضوعی که میتواند ساختار امنیتی خاورمیانه را دستخوش تغییر کند.
توافق ایران و آمریکا اکنون وارد مرحلهای حساس شده است. تشکیل کمیته عالی، آغاز مذاکرات فنی، توافق بر سر نقشه راه ۶۰ روزه و ایجاد خط ارتباطی درباره تنگه هرمز نشان میدهد دو طرف در حال عبور از مرحله گفتوگوهای مقدماتی هستند.
با این حال، تداوم تهدیدهای متقابل و ضرورت اجرای تعهدات، آینده این روند را همچنان با ابهام مواجه کرده است.
ارسال نظر