نقشه اسرائیل برای حمله ۷روزه؛ اهداف حمله میتواند تاسیسات هستهای، پلها، نیروگاهها و فرماندهان نظامی ایران باشد!
فشار نتانیاهو، اختلاف ارزیابیهای اطلاعاتی در واشنگتن و آمادهسازی نظامی آمریکا؛ چرا اسرائیل برای حمله دوباره به ایران عجله دارد؟
در پشت پرده تحولات جنگ ایران و آمریکا اختلافی جدی میان واشنگتن و تلآویو دیده میشود. بنیامین نتانیاهو خواهان مشارکت آمریکا در یک عملیات هوایی چهار تا هفت روزه علیه ایران است؛ عملیاتی که میتواند تأسیسات موشکی، مراکز هستهای، نیروگاهها و حتی زیرساختهای حیاتی کشور را دربر بگیرد. با این حال، دونالد ترامپ در تازهترین اظهارات خود تأکید کرده که برای تصمیمگیری عجله ندارد و تحولات پس از اول ژانویه ۲۰۲۷ را بررسی خواهد کرد. چرا اسرائیل برای آغاز دور تازه حملات اصرار دارد و چه عواملی باعث شده ترامپ فعلاً با زمانبندی نتانیاهو همراه نشود؟
ترامپ در برابر اصرار نتانیاهو برای حمله به ایران؛ چرا واشنگتن فعلاً دست نگه داشته است؟
احتمال حمله آمریکا به ایران وارد مرحله تازهای از رایزنیهای سیاسی و نظامی شده است. در شرایطی که اسرائیل تلاش میکند واشنگتن را به آغاز یک عملیات نظامی مشترک متقاعد کند، کاخ سفید هنوز درباره زمان، دامنه و حتی ضرورت اجرای چنین عملیاتی به جمعبندی نرسیده است.
روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی اختصاصی به قلم جولیان بارنز، اریک اشمیت، مگی هابرمن، جاناتان سوان و رونن برگمن نوشت دونالد ترامپ در حال بررسی طرحهایی برای دور تازهای از حملات گسترده به ایران است. این روزنامه به نقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی مطلع از گفتوگوها گزارش داد که بنیامین نتانیاهو خواهان همراهی آمریکا در یک کارزار هوایی چهار تا هفت روزه علیه جمهوری اسلامی است.
با وجود این، موضوع فقط به اختلاف بر سر زمان آغاز عملیات محدود نمیشود. در دولت آمریکا درباره اعتبار اطلاعاتی که اسرائیل برای توجیه ضرورت حمله ارائه کرده و همچنین پیامدهای نظامی و سیاسی یک عملیات جدید اختلاف نظر وجود دارد.
نکته مهم این است که فشار اسرائیل برای حمله به ایران، به معنای صدور دستور عملیات از سوی ترامپ نیست. رئیسجمهوری آمریکا در گفتوگوهای جداگانه با رویترز، اکسیوس و شبکه فاکسنیوز از تصمیمگیری پس از آغاز سال جدید سخن گفته است؛ هرچند این موضع به معنای منتفی شدن گزینه نظامی و حمله آمریکا به ایران نیست.
نتانیاهو چه طرحی برای حمله مجدد آمریکا به ایران روی میز گذاشته است؟
مهمترین بخش گزارش نیویورکتایمز، اشاره به تلاش نتانیاهو برای متقاعد کردن دولت ترامپ به مشارکت در یک عملیات هوایی محدود از نظر زمانی، اما گسترده از نظر اهداف است.
طبق اطلاعات منتشرشده، نخستوزیر اسرائیل خواهان اجرای کارزاری چهار تا هفت روزه است. هدف چنین عملیاتی میتواند وارد کردن ضربات سنگین به ظرفیتهای نظامی و راهبردی ایران باشد؛ بهخصوص مراکزی که از نگاه اسرائیل در بازسازی توان موشکی و پهپادی کشور نقش دارند.
در گزارش اکسیوس به قلم باراک راوید نیز آمده است که سناریوهای مورد بررسی آمریکا و اسرائیل میتواند شامل حمله به تأسیسات هستهای مشکوک ایران، از جمله تأسیسات مستحکم زیرزمینی، پلها، نیروگاهها و برخی فرماندهان نظامی و غیرنظامی باشد.
یکی از نکات حساس این طرح، احتمال هدف قرار گرفتن زیرساختهای انرژی است. حمله به نیروگاهها صرفاً یک اقدام نظامی علیه یک مرکز مشخص نیست؛ چنین اقدامی میتواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد داشته باشد و زندگی روزمره مردم، فعالیت صنایع، تأمین آب و خدمات عمومی را تحت تأثیر قرار دهد.
البته تا این لحظه، گزارشهای منتشرشده از بررسی این گزینهها حکایت دارند و نمیتوان آنها را به معنای تصویب قطعی فهرست اهداف یا صدور فرمان حمله دانست.
سفر رئیس موساد به واشنگتن؛ چه اطلاعاتی به ترامپ ارائه شد؟
بخش دیگری از تحولات به سفر رومن گوفمن، رئیس موساد، به آمریکا مربوط میشود؛ سفری که ظاهراً نقش مهمی در انتقال ارزیابیهای اطلاعاتی اسرائیل درباره وضعیت ایران داشته است.
به نوشته نیویورکتایمز، گوفمن هفته گذشته در واشنگتن با مقامهای آمریکایی، از جمله جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، دیدار کرد. شلومی بیندر، رئیس اطلاعات نظامی اسرائیل، نیز در رایزنی با طرف آمریکایی مشارکت داشته است.
باراک راوید در گزارش اکسیوس و شبکه ۱۲ اسرائیل جزئیات بیشتری از این ملاقاتها ارائه کرده است. به گفته او، گوفمن علاوه بر دیدار با رتکلیف، با استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، نیز گفتوگو کرده است.
محور اصلی پیام اسرائیل نگرانی از بازسازی توان نظامی ایران و پیشرفت احتمالی برنامههای تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک بوده است.
مقامهای اسرائیلی مدعیاند اطلاعاتی در اختیار دارند که از افزایش فعالیتهای تحقیقاتی ایران در حوزه تسلیحات شیمیایی و انجام آزمایشهایی در این زمینه حکایت میکند. آنها همچنین درباره بازسازی زرادخانه موشکی و پهپادی ایران هشدار دادهاند.
گوفمن در این دیدارها ادعا کرده است که به تعویق انداختن اقدام نظامی ممکن است در آینده شرایط دشوارتری برای آمریکا و اسرائیل ایجاد کند؛ زیرا ایران فرصت بیشتری برای بازسازی ظرفیتهای نظامی خود خواهد داشت.
دونالد ترامپ نیز چهارشنبه در گفتوگو با فاکسنیوز درباره ادعاهای مربوط به تسلیحات شیمیایی و بیولوژیک گفت: «نشانههایی وجود دارد که ایران به دنبال گاز و همچنین سلاحهای زیستی و سلاحهای بیولوژیک است.»
با این حال، این ادعاها هنوز بهصورت مستقل و عمومی اثبات نشدهاند و نباید هشدارهای اطلاعاتی اسرائیل را با واقعیت قطعی درباره وجود یک برنامه تسلیحاتی فعال یکسان دانست.
چرا ترامپ به پیشنهاد نتانیاهو اعتماد کامل ندارد؟
یکی از مهمترین ابعاد این پرونده، اختلاف دیدگاه در درون دولت آمریکاست؛ اختلافی که میتواند مسیر تصمیمگیری درباره حمله مجدد آمریکا به ایران را تغییر دهد.
نیویورکتایمز گزارش داده است که در دولت ترامپ درباره میزان اعتبار اطلاعات ارائهشده از سوی اسرائیل و ضرورت آغاز دور تازه حملات اختلاف نظر وجود دارد.
اکسیوس نیز به نقل از یک مقام آمریکایی نزدیک به ترامپ نوشته است که برخی افراد در دولت آمریکا معتقدند زمانبندی ارائه این اطلاعات از سوی اسرائیل ممکن است با انگیزههای سیاسی همراه باشد.
در واقع، مسئله فقط این نیست که ایران چه میزان از توان موشکی یا پهپادی خود را بازسازی کرده است؛ پرسش مهمتر این است که آیا اطلاعات ارائهشده برای توجیه عملیات نظامی جدید کافی است یا خیر؟
از سوی دیگر، یک مقام ارشد اسرائیلی روایت فشار نتانیاهو بر ترامپ را رد کرده و گفته است نخستوزیر اسرائیل همواره در پی حفاظت از امنیت این رژیم بوده است. این اختلاف روایت نشان میدهد حتی درباره ماهیت رایزنیهای دو طرف نیز موضع واحدی وجود ندارد.
موضوع دیگری که برای واشنگتن اهمیت دارد، هزینههای یک درگیری تازه است. تجربه عملیاتهای قبلی نشان داده است که حمله به تأسیسات نظامی ایران لزوماً به پایان تنشها منجر نمیشود و ممکن است پاسخ متقابل تهران، منافع آمریکا و متحدانش در منطقه را با خطر مواجه کند.
پاسخ ترامپ به نتانیاهو؛ تصمیم حمله به ایران به سال ۲۰۲۷ موکول شد؟
اظهارات پنجشنبه ۲۸ آبان دونالد ترامپ، مهمترین نشانه علنی از فاصله گرفتن او از زمانبندی مورد نظر اسرائیل است.
باراک راوید، خبرنگار کانال ۱۲ اسرائیل و اکسیوس، در گفتوگو با ترامپ از او درباره اقدامات بعدی آمریکا علیه ایران پرسید. رئیسجمهوری آمریکا پاسخ داد: «من برای گرفتن هیچ تصمیمی درباره ایران عجله ندارم. ببینیم پس از آغاز سال جدید، یعنی بعد از اول ژانویه، چه اتفاقی میافتد.»
ترامپ در گفتوگو با رویترز نیز موضع مشابهی اتخاذ کرد و گفت: «درباره آن بعد از آغاز سال جدید با شما صحبت خواهم کرد.» او همچنین افزود: «ما وقت داریم.»
رویترز در گزارش ۱۹ نوامبر خود نوشت که ترامپ با این اظهارات زمان تصمیمگیری درباره حملات گسترده جدید را به سال آینده منتقل کرده است؛ در حالی که پیشتر انتظار میرفت پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در سوم نوامبر، تکلیف این موضوع روشن شود.
با این حال، یک نکته نباید نادیده گرفته شود: تعیین زمان برای اعلام تصمیم، با تعیین زمان قطعی برای حمله آمریکا به ایران تفاوت دارد. ترامپ نگفته است که آمریکا تا اول ژانویه به ایران حمله نخواهد کرد؛ او گفته است برای تصمیمگیری عجله ندارد.
اکسیوس نیز در تحلیل خود یادآوری کرده که ترامپ در آستانه آغاز جنگ قبلی در ماه فوریه هم از تصمیم نگرفتن سخن گفته بود، در حالی که در نهایت دستور حمله به ایران صادر شد.
بنابراین، اظهارات اخیر رئیسجمهوری آمریکا را باید نشانه تعویق تصمیمگیری علنی دانست، نه تضمینی برای منتفی شدن عملیات نظامی.
آمریکا پیش از تصمیم نظامی چه چیزی را بررسی میکند؟
بر اساس گزارش اکسیوس، کاخ سفید از پنتاگون و کارشناسان اطلاعاتی خواسته است واکنش احتمالی ایران به سناریوهای مختلف حمله را ارزیابی کنند.
این ارزیابیها تنها به میزان خسارت واردشده به اهداف احتمالی محدود نیست. یکی از پرسشهای اصلی واشنگتن این است که آیا میتوان به اهداف مورد نظر حمله کرد، بدون آنکه پاسخ ایران به تأسیسات نفتی و گازی کشورهای حوزه خلیج فارس آسیب گسترده وارد کند؟
این مسئله اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا هرگونه گسترش درگیری میتواند امنیت انرژی منطقه، مسیرهای انتقال نفت و گاز و فعالیت اقتصادی کشورهای همسایه را تحت تأثیر قرار دهد.
گزارش آسوشیتدپرس نیز از نگرانی کشورهای منطقه درباره پیامدهای یک جنگ گستردهتر خبر میدهد. مقامهای منطقهای نگراناند که در صورت ازسرگیری حملات، دامنه پاسخها به پایگاههای نظامی آمریکا محدود نماند و تأسیسات نفتی، نیروگاهها، آبشیرینکنها و کابلهای ارتباطی زیردریایی نیز در معرض تهدید قرار گیرند.
آسوشیتدپرس همچنین گزارش داده است که کشورهای منطقه، از جمله برخی دولتهای عربی، پاکستان و ترکیه، برای جلوگیری از گسترش درگیری و بازگرداندن تهران و واشنگتن به مسیر دیپلماسی تلاش میکنند.
به این ترتیب، محاسبات نظامی آمریکا با یک محدودیت مهم روبهروست: عملیات احتمالی علیه ایران ممکن است به بحرانی منطقهای تبدیل شود که هزینه آن فقط متوجه تهران و تلآویو نخواهد بود.
آیا هدف حمله احتمالی فقط تأسیسات هستهای و موشکی ایران است؟
یکی از تفاوتهای مهم سناریوی جدید با روایتهای صرفاً نظامی درباره حمله به ایران، گستردگی اهداف احتمالی مطرحشده است.
در گزارش اکسیوس علاوه بر تأسیسات هستهای و مراکز مرتبط با توان موشکی، از پلها، نیروگاهها و برخی مقامهای نظامی و غیرنظامی بهعنوان اهداف احتمالی نام برده شده است.
این موضوع نشان میدهد در صورت انتخاب گزینه نظامی، دامنه عملیات ممکن است از تضعیف توان نظامی به سمت وارد کردن فشار بر زیرساختهای حیاتی کشور نیز گسترش پیدا کند.
با این حال، هنوز مشخص نیست ترامپ با حمله به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی موافقت کرده باشد. همچنین هیچ فهرست رسمی و تأییدشدهای از اهداف نهایی عملیات منتشر نشده است.
از سوی دیگر، گزارشهای مربوط به استقرار تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه و تقویت پدافند اسرائیل را باید در چارچوب افزایش آمادگی و بازدارندگی بررسی کرد. چنین تحرکاتی بهتنهایی اثباتکننده آغاز قریبالوقوع حمله آمریکا به ایران نیستند.
تحلیل و بررسی؛ چرا حمله مجدد آمریکا به ایران برای ترامپ تصمیم سادهای نیست؟
اختلاف میان نتانیاهو و ترامپ را نمیتوان فقط به تفاوت در زمانبندی یک عملیات نظامی تقلیل داد. پشت این اختلاف، سه محاسبه متفاوت سیاسی، امنیتی و اقتصادی قرار دارد.
۱. نتانیاهو به دنبال جلوگیری از بازسازی توان نظامی ایران است
از نگاه اسرائیل هرچه فاصله زمانی بیشتری از درگیریهای قبلی بگذرد، احتمال بازسازی بخشی از توان موشکی، پهپادی و دیگر ظرفیتهای نظامی ایران افزایش مییابد. بنابراین، تلآویو ممکن است فرصت فعلی را برای وارد کردن ضربهای دیگر مناسبتر از ماههای آینده ارزیابی کند.
اما این محاسبه یک محدودیت دارد: موفقیت عملیات هوایی لزوماً به معنای از بین رفتن ظرفیتهای نظامی یک کشور نیست. حتی اگر حملات خسارت سنگینی ایجاد کنند، حفظ توان پاسخگویی و امکان بازسازی میتواند همچنان باقی بماند.
۲. ترامپ نمیخواهد بدون محاسبه پیامدها وارد دور تازهای از جنگ شود
اظهارات ترامپ درباره تأخیر در تصمیمگیری را باید در کنار موضع اقتصادی دولت او نیز بررسی کرد. رویترز گزارش داده است که دولت آمریکا معتقد است محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی علیه ایران در حال اثرگذاری است.
در چنین شرایطی، واشنگتن ممکن است ترجیح دهد پیش از انتخاب حمله نظامی، اثرگذاری فشار اقتصادی و امکان گرفتن امتیاز از تهران را ارزیابی کند.
این راهبرد به ترامپ اجازه میدهد همزمان فشار بر ایران را حفظ کند و از پرداخت هزینههای فوری یک عملیات گسترده جلوگیری کند.
۳. انتخابات آمریکا و هزینه سیاسی جنگ نیز اهمیت دارد
رویترز به تأثیر جنگ ایران بر نتایج انتخابات میاندورهای آمریکا اشاره کرده است. ترامپ پذیرفته که جنگ یکی از عواملی بوده که به شکست جمهوریخواهان در انتخابات کمک کرده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، نیز پیشتر از ارتباط میان جنگ و شکست انتخاباتی جمهوریخواهان سخن گفته بود.
این مسئله برای ترامپ اهمیت دارد؛ زیرا یک عملیات تازه میتواند دوباره قیمت انرژی، هزینههای اقتصادی و انتقادهای داخلی از سیاست خارجی دولت را افزایش دهد.
۴. نگرانی کشورهای عربی میتواند محاسبات واشنگتن را تغییر دهد
کشورهای حوزه خلیج فارس در صورت گسترش درگیری، مستقیماً در معرض پیامدهای آن قرار میگیرند. آسیب به زیرساختهای نفتی، تأسیسات برق و آبشیرینکنها یا اختلال در مسیرهای کشتیرانی میتواند خساراتی فراتر از هزینههای نظامی ایجاد کند.
گزارش آسوشیتدپرس درباره تلاش کشورهای منطقه برای جلوگیری از جنگ مجدد ایران و آمریکا نشان میدهد که همراهی با یک عملیات نظامی جدید، لزوماً انتخاب مطلوب همه متحدان واشنگتن نیست.
۵. تأخیر در حمله به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی نیست
مهمترین نکته این است که ترامپ همچنان گزینه حمله را باز نگه داشته است. درخواست از پنتاگون برای بررسی واکنش ایران، ادامه رایزنیهای اطلاعاتی و بررسی سناریوهای مختلف نشان میدهد که گزینه نظامی از محاسبات واشنگتن خارج نشده است.
از طرف دیگر، همانطور که اکسیوس یادآوری کرده، اظهارات علنی ترامپ درباره زمان تصمیمگیری الزاماً تمام محاسبات پشت پرده کاخ سفید را منعکس نمیکند.
جمعبندی؛ آیا باید منتظر حمله آمریکا به ایران در ژانویه ۲۰۲۷ بود؟
در حال حاضر سه واقعیت را باید از یکدیگر تفکیک کرد: اسرائیل برای ازسرگیری حملات فشار میآورد؛ آمریکا سناریوهای نظامی را بررسی میکند؛ اما ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را اعلام نکرده است.
طرح چهار تا هفت روزه اسرائیل، هشدارهای اطلاعاتی درباره بازسازی توان نظامی ایران و بررسی اهدافی مانند نیروگاهها و تأسیسات هستهای نشان میدهد که احتمال حمله آمریکا به ایران همچنان یکی از سناریوهای جدی پیش روی واشنگتن است.
با این حال، موضع اخیر ترامپ درباره بررسی تحولات پس از اول ژانویه ۲۰۲۷، فشارهای اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی متحدان منطقهای نشان میدهد که او هنوز برای همراهی با زمانبندی نتانیاهو آمادگی قطعی نشان نداده است.
بنابراین، نه میتوان از قطعی بودن حمله مجدد آمریکا به ایران سخن گفت و نه اظهارات ترامپ را تضمینی برای جلوگیری از جنگ دانست. نقطه تعیینکننده، نتیجه ارزیابیهای امنیتی کاخ سفید، میزان موفقیت فشار اقتصادی و تصمیم سیاسی ترامپ در برابر پیشنهاد اسرائیل خواهد بود.
ارسال نظر