چرا آتش بس پایدار نبوده است؟!
تداوم یا توقف این چرخه تا حد زیادی به تحولات درونی هر دو کشور وابسته است. تا زمانیکه در واشنگتن یک اجماع پایدارتر (فراتر از تصمیمات آنیِ رئیسجمهور) و در تهران یک ساختار فرماندهی تثبیتشده با استراتژی روشن شکل نگیرد، احتمال بازگشت ادواری به تنش، بیشتر از خروج پایدار از آن است. عامل تسریعکننده یا ترمزکننده اصلی، میانجیگریهای خارجی (بهویژه چین) خواهد بود.
نوسان قیمت نفت میتواند فشار بینالمللی برای میانجیگری را افزایش دهد
یدالله کریمی پور
تحلیلگر
این چرخه (حمله-آتشبس-نقض-حمله مجدد) نشان میدهد تفاهمنامه به رغم سودمندیش برای جمهوری اسلامی، فاقد یک ساختار پایدار بازدارندگی است. آیا این چرخه خونین بی پایان است؟! آیا دور باطل جنگ- آتش بس ادامه دارد؟ آیا تفاهمنامه به کلی خواهد مرد؟
چند متغیر تعیینکننده وجود دارد که برخی داخلی و برخی بیرون از کنترل دو طرف هستند:
۱- سبک تصمیمگیری شخصیمحور ترامپ (اعلامهای ناگهانیِ «تمام شد» / «مذاکره ادامه دارد» ان هم در فاصلهٔ کوتاه)
پیشبینیپذیری را کاهش میدهد؛ چرخه تنش تا حد زیادی به مزاج و محاسبات سیاسی داخلی او (افکار عمومی، فشار کنگره، نزدیکی انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶) گره خورده است.
هم چنین فشار برای نمایش «قدرت» در برابر پایگاه رأیدهندگان، میتواند تشدید نظامی را به ابزار سیاست داخلی تبدیل کند.
۲- تا جایی که به جمهوری اسلامی بر می گردد، خلأ رهبری و نیز فرماندهان ارشد، بهطور طبیعی دورهٔ تثبیت قدرت داخلی و بازتعریف زنجیره فرماندهی را به همراه دارد؛ تا زمانی که این فرآیند تثبیت نشود، رفتارهای استراتژیک ایران میتواند نوسانی و واکنشی باقی بماند.
در عین حال، فشار بخش تندرو داخلی که از سوی رسانه حکومتی پشتیبانی می شود، برای «پاسخ انتقامی» تا حدودی توانسته تصمیمگیرندگان را بهسمت واکنشهای نمایشی سوق دهد، حتی اگر از دیدگاه استراتژیک هزینهزا باشد.
۳- در همین حال غیر از عوامل داخلی دو کشور ایران و آمریکا، نقش اسرائیل و میزان همسویی عملیاتی آن با واشنگتن؛ واکنش قدرتهای ثالث (چین، روسیه) که پیشتر خواستار پایبندی دو طرف به تفاهمنامه شدهاند؛
و پیامدهای اقتصادی (نوسان قیمت نفت، بستن مکرر تنگهٔ هرمز) که میتواند فشار بینالمللی برای میانجیگری را افزایش دهد، در این زمینه نقش موثری دارند.
لب کلام
کوتاه آن که تداوم یا توقف این چرخه تا حد زیادی به تحولات درونی هر دو کشور وابسته است. تا زمانیکه در واشنگتن یک اجماع پایدارتر (فراتر از تصمیمات آنیِ رئیسجمهور) و در تهران یک ساختار فرماندهی تثبیتشده با استراتژی روشن شکل نگیرد، احتمال بازگشت ادواری به تنش، بیشتر از خروج پایدار از آن است. عامل تسریعکننده یا ترمزکننده اصلی، میانجیگریهای خارجی (بهویژه چین) خواهد بود.
منبع: کانال تلگرام نویسنده
ارسال نظر