ایران دیگر وجود خارجی نخواد داشت؛ توافق با آن‌ها به‌اندازه یک سنت هم ارزش ندارد!

دونالد ترامپ در تازه‌ترین موضع‌گیری خود نه‌تنها احتمال مذاکرات با ایران را کم‌رنگ دانست، بلکه هشدار داد هرگونه پاسخ تهران به حملات جدید آمریکا با ضربه‌ای «بسیار سخت‌تر» روبه‌رو خواهد شد؛ همزمان حضور بیش از ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در خاورمیانه، نگرانی‌ها درباره ادامه حملات و گسترش جنگ ایران و آمریکا را افزایش داده است.

ترامپ عقب نشست یا حمله بزرگ‌تری در راه است؟ پیام تازه رئیس‌جمهور آمریکا

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، پس از آغاز دور تازه حملات این کشور به اهدافی در ایران، لحن خود را علیه تهران به شکل محسوسی تندتر کرد و گفت اگر جمهوری اسلامی در واکنش به حمله مجدد آمریکا به ایران دست به اقدام تلافی‌جویانه بزند، با حملاتی بسیار شدیدتر مواجه خواهد شد.

ترامپ در گفت‌وگو با تری ینگست، خبرنگار فاکس‌نیوز، درباره واکنش احتمالی ایران هشدار داد: «اگر دست به تلافی بزنند، بسیار سخت‌تر هدف قرار خواهند گرفت.» او در ادامه تهدیدی شدیدتر مطرح کرد و گفت اگر چنین اتفاقی برای سومین بار رخ دهد، «دیگر وجود خارجی نخواهند داشت.»

این اظهارات در شرایطی مطرح شده که آمریکا روز سه‌شنبه دور تازه‌ای از حملات را علیه اهداف نظامی ایران انجام داده است. واشینگتن ادعا کرده این حملات، سامانه‌های پدافندی، رادارها، تجهیزات دریایی، تأسیسات مرتبط با مین‌گذاری و برخی مراکز ارتباطی را هدف قرار داده‌اند.

ترامپ چه چیزی را هدف گرفته است؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های اظهارات ترامپ، توضیح او درباره دلیل هدف قرار دادن سامانه‌های راداری ایران بود.

رئیس‌جمهوری آمریکا مدعی شد ایران تلاش کرده سامانه‌های راداری آسیب‌دیده در حملات قبلی را دوباره فعال کند. ترامپ گفت نیروهای آمریکایی روند بازسازی این سامانه‌ها را زیر نظر داشتند و زمانی که کار تقریباً به پایان رسیده بود، آنها را هدف قرار دادند.

او ادعا کرد: «آنها تلاش کردند رادارهایشان را بازسازی کنند چون هیچ دیدی نداشتند؛ ما صبر کردیم تا ساخت آن تقریباً تمام شود و سپس آن را زدیم.»

این ادعا با گزارش‌های منتشرشده درباره عملیات تازه آمریکا همخوانی دارد؛ منابع آمریکایی گفته‌اند بخش مهمی از حملات جدید متوجه پدافند هوایی و رادارهای ایران بوده است.

معنای نظامی این اقدام مهم است: واشینگتن ظاهراً تنها به تخریب اهداف ثابت اکتفا نکرده و تلاش دارد توان ایران برای بازسازی سریع شبکه شناسایی و پدافندی را نیز مختل کند. در چنین شرایطی، هر دور حمله می‌تواند به دور بعدی حمله تبدیل شود؛ زیرا بازسازی توان دفاعی ایران و تلاش آمریکا برای جلوگیری از آن، یک چرخه فرسایشی ایجاد می‌کند.

حمله مجدد آمریکا به ایران؛ ترامپ فعلاً مذاکره را عقب زد

در حالی که پیش از این، امکان بازگشت تهران و واشینگتن به مسیر مذاکره مطرح بود، ترامپ اکنون تأکید کرده که اساساً به دنبال کشاندن ایران به میز مذاکره نیست.

او در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال، گزارش شبکه ABC درباره تلاش آمریکا برای بازگرداندن ایران به مذاکرات را رد کرد و نوشت که هدفش مجبور کردن تهران به پذیرش توافق نیست.

ترامپ همچنین مدعی شد توافقی که ایران امضا کند برای این کشور ارزشی نخواهد داشت و گفت وضعیت کنونی را ترجیح می‌دهد؛ وضعیتی که به ادعای او آمریکا در آن «کنترل تقریباً کامل» بر تنگه هرمز دارد و اقتصاد ایران در حال فروپاشی است.

این موضع‌گیری با سخنان اخیر او درباره بی‌اعتمادی به توافق با تهران نیز هم‌راستا است. ترامپ به تری ینگست گفت: «ما شانس‌های زیادی به آنها دادیم» و مدعی شد توافق با ایران حتی به اندازه کاغذی که روی آن نوشته شده ارزش ندارد.

با این حال، یک نکته مهم وجود دارد: واشینگتن در کنار تهدیدهای نظامی، همچنان از امکان دستیابی به یک توافق سخن گفته است. واشینگتن‌پست گزارش داده که دولت ترامپ پایان مذاکره‌شده درگیری را همچنان مشروط به پذیرش خواسته‌های مشخص از سوی تهران می‌داند. بنابراین، آنچه فعلاً تغییر کرده، نه لزوماً حذف کامل دیپلماسی، بلکه افزایش شدید اهرم نظامی آمریکا در آستانه هرگونه مذاکره احتمالی است.

تنگه هرمز؛ برگ برنده‌ای که ترامپ روی آن حساب کرده است

تنگه هرمز در مرکز محاسبات نظامی و اقتصادی واشینگتن قرار دارد.

ترامپ در هفته‌های اخیر بارها مدعی شده آمریکا کنترل این آبراه راهبردی را در اختیار گرفته است. او حتی در اظهارات قبلی خود گفته بود آمریکا «۱۰۰ درصد» کنترل تنگه هرمز را در دست دارد.

اکنون نیز در پیام تازه خود، کنترل تقریباً کامل آمریکا بر تنگه هرمز را یکی از دلایلی دانسته که باعث شده وضعیت فعلی را به مذاکرات ترجیح دهد.

اهمیت این موضوع فقط نظامی نیست. تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و هرگونه اختلال پایدار در آن می‌تواند قیمت نفت، هزینه حمل‌ونقل دریایی، بیمه کشتی‌ها و در نهایت تورم جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.

به همین دلیل، جنگ مجدد ایران و آمریکا در عمل فقط یک رویارویی دوجانبه نیست؛ هرگونه تشدید در اطراف تنگه هرمز می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران و آمریکا داشته باشد.

بیش از ۵۰ هزار نیروی آمریکایی آماده عملیات هستند

یکی از نگران‌کننده‌ترین ابعاد شرایط فعلی، حجم نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه است.

واشینگتن‌پست گزارش داده است که حدود ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در خاورمیانه حضور دارند؛ بخشی از آنها در پایگاه‌های مختلف منطقه و بخشی نیز روی شناورهایی مستقر هستند که در عملیات مرتبط با محاصره دریایی ایران مشارکت دارند.

این حضور صرفاً جنبه نمادین ندارد. گزارش واشینگتن‌پست نشان می‌دهد فرماندهی مرکزی آمریکا ماه‌هاست نیرویی بیش از ۵۰ هزار نفر را برای عملیات مرتبط با جنگ ایران در وضعیت آماده‌باش نگه داشته است. در همین حال، گزارش دیگری از همین روزنامه حاکی است برخی فرماندهان ارشد آمریکایی نسبت به طولانی شدن عملیات و فشار آن بر توان نظامی آمریکا هشدار داده‌اند.

بنابراین، احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران دیگر صرفاً به یک تهدید لفظی محدود نیست؛ بخشی از زیرساخت نظامی لازم برای ادامه عملیات از قبل در منطقه مستقر شده است.

چرا تهدید ترامپ این بار متفاوت است؟

تهدید جدید ترامپ را باید در کنار سه تحول همزمان دید:

اول؛ بازگشت حملات مستقیم آمریکا.

آمریکا بار دیگر اهدافی در داخل ایران را هدف قرار داده و عملیات خود را به حوزه‌های مرتبط با پدافند، رادار و توان دریایی کشانده است.

دوم؛ تبدیل تنگه هرمز به محور اصلی درگیری.

واشینگتن می‌گوید عملیات خود را با هدف مقابله با تهدید علیه کشتیرانی و نیروهای آمریکایی انجام می‌دهد؛ تهران نیز تنگه هرمز را یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار خود می‌داند.

سوم؛ افزایش فاصله میان ادبیات نظامی و مسیر دیپلماسی.

ترامپ اکنون درباره ارزش توافق با ایران به‌شدت بدبین صحبت می‌کند، در حالی که کاخ سفید همچنان از امکان پایان مذاکره‌شده جنگ سخن می‌گوید. این تناقض نشان می‌دهد مذاکرات ایران و آمریکا، اگر دوباره فعال شود، احتمالاً در شرایطی بسیار سخت‌تر و زیر فشار نظامی بیشتری انجام خواهد شد.

تحلیل؛ آیا احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا بیشتر شده است؟

نشانه اصلی تشدید بحران، صرفاً تعداد حملات نیست؛ تغییر منطق بازدارندگی دو طرف است.

آمریکا اکنون تلاش می‌کند با ضربه زدن به رادار، پدافند و توان دریایی ایران، هزینه هرگونه اقدام تهران علیه نیروها و کشتی‌های مرتبط با آمریکا را بالا ببرد. در مقابل، ایران اگر بخواهد پاسخ نظامی بدهد، با تهدید مستقیم ترامپ برای حمله‌ای شدیدتر مواجه است.

این وضعیت می‌تواند یک چرخه خطرناک ایجاد کند: حمله آمریکا، پاسخ ایران، حمله شدیدتر آمریکا و سپس پاسخ بعدی ایران.

از سوی دیگر، حضور بیش از ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در منطقه به این معناست که هرگونه درگیری جدید می‌تواند دامنه بسیار گسترده‌تری نسبت به یک حمله محدود پیدا کند. همزمان، گزارش‌هایی درباره نگرانی برخی فرماندهان آمریکایی از طولانی شدن عملیات نشان می‌دهد حتی در داخل ساختار نظامی آمریکا نیز درباره هزینه ادامه این روند پرسش‌هایی وجود دارد.

بنابراین، احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران را نمی‌توان صرفاً بر مبنای لحن ترامپ سنجید؛ آنچه اهمیت بیشتری دارد، این است که نیروهای آمریکایی همچنان در منطقه باقی مانده‌اند و زیرساخت نظامی لازم برای عملیات بعدی نیز حفظ شده است.

یک نکته مهم درباره ادعای «کنترل کامل» تنگه هرمز

ادعای ترامپ درباره کنترل تقریباً کامل تنگه هرمز باید با احتیاط نقل شود. منابع مختلف از برتری عملیاتی و حضور گسترده آمریکا در این منطقه خبر داده‌اند، اما «کنترل کامل» یک ادعای سیاسی و نظامی از سوی ترامپ است و نباید آن را به‌عنوان یک واقعیت مستقل و قطعی تلقی کرد.

حتی واشینگتن‌پست گزارش داده است که در روزهای اخیر دو نفتکش در تنگه هرمز با پرتابه‌های ناشناس مورد اصابت قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد تأمین امنیت کامل کشتیرانی در این آبراه همچنان با چالش روبه‌روست.

از این منظر، تنگه هرمز می‌تواند در روزهای آینده مهم‌ترین شاخص برای سنجش مسیر جنگ ایران و آمریکا باشد: اگر عبور کشتی‌ها ادامه پیدا کند و درگیری‌ها محدود بماند، امکان کنترل بحران وجود دارد؛ اما هر حمله جدی به کشتی‌های تجاری یا نیروهای آمریکایی می‌تواند بهانه‌ای برای دور تازه‌ای از حملات باشد.

جمع‌بندی؛ آمریکا قصد ندارد فشار نظامی را کنار بگذارد

اظهارات تازه دونالد ترامپ نشان می‌دهد پس از حمله مجدد آمریکا به ایران، واشینگتن فعلاً قصد ندارد فشار نظامی را کنار بگذارد. ترامپ از یک سو ارزش توافق با تهران را زیر سؤال برده و از سوی دیگر هشدار داده هر پاسخ ایران با حمله‌ای شدیدتر مواجه خواهد شد.

همزمان، بیش از ۵۰ هزار نیروی آمریکایی در منطقه حضور دارند و تنگه هرمز به مهم‌ترین نقطه اصطکاک میان دو کشور تبدیل شده است. بنابراین، پرسش اصلی اکنون فقط احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا نیست؛ مسئله مهم‌تر این است که آیا دو طرف می‌توانند چرخه حمله و تلافی را متوقف کنند یا نه؟

اگر این چرخه ادامه پیدا کند، خطر اصلی می‌تواند نه یک حمله منفرد، بلکه تبدیل درگیری‌های محدود به یک جنگ منطقه‌ای گسترده‌تر باشد.