جنگ ایران و اسرائیل میدان تازه تقابل سیاسی ترامپ و نتانیاهو؛ ارتش آمریکا وارد جنگ تمام عیار با ایران میشود؟
اختلاف ترامپ و نتانیاهو بر سر جنگ ایران به مهمترین محور تحولات اخیر خاورمیانه تبدیل شده است.
در حالی که نخستوزیر اسرائیل بر ادامه فشار نظامی علیه ایران تأکید دارد، رئیسجمهور آمریکا تلاش میکند از تبدیل درگیریهای اخیر به یک جنگ منطقهای گسترده جلوگیری کند؛ شکافی که نهتنها روابط واشنگتن و تلآویو را تحت تأثیر قرار داده، بلکه بر آینده مذاکرات ایران و آمریکا و امنیت منطقه نیز سایه انداخته است.
اختلاف ترامپ و نتانیاهو بر سر جنگ ایران؛ شکافی فراتر از یک اختلاف تاکتیکی
تحولات پرشتاب روزهای اخیر در خاورمیانه نشان میدهد مهمترین مسئله دیگر صرفاً تبادل حملات میان ایران و اسرائیل نیست، بلکه اختلاف فزاینده میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو درباره نحوه مدیریت این بحران به کانون توجه تبدیل شده است.
در حالی که اسرائیل پس از حملات متقابل با ایران آماده گسترش عملیات نظامی خود بود، ترامپ تلاش کرد از ورود منطقه به چرخهای از واکنشهای زنجیرهای جلوگیری کند. گزارشها حاکی از آن است که رئیسجمهور آمریکا در تماسهای فشرده با نتانیاهو خواستار محدود شدن دامنه حملات اسرائیل شده و نسبت به پیامدهای یک جنگ گسترده هشدار داده است.
این رویکرد در شرایطی اتخاذ شده که دولت آمریکا نگران کشیده شدن مستقیم نیروهای این کشور به یک درگیری بزرگ منطقهای است؛ موضوعی که میتواند هزینههای سیاسی و امنیتی سنگینی برای واشنگتن ایجاد کند.
اختلاف ترامپ و نتانیاهو؛ دو هدف متفاوت
شکاف موجود میان دو رهبر بیش از آنکه نظامی باشد، ریشه سیاسی دارد. نتانیاهو معتقد است هرگونه عقبنشینی در برابر ایران میتواند بازدارندگی اسرائیل را تضعیف کند و موقعیت راهبردی این رژیم را تحت فشار قرار دهد. از نگاه او، پاسخ سخت به حملات ایران بخشی از معادله امنیت ملی اسرائیل محسوب میشود.
در مقابل، ترامپ با اولویت دادن به کنترل بحران، به دنبال جلوگیری از گسترش جنگ در منطقه است. او میداند که ورود آمریکا به یک درگیری جدید در خاورمیانه میتواند پیامدهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی گستردهای برای واشنگتن داشته باشد.
همزمانی دیپلماسی و میدان از نگاه تهران
در سوی دیگر ماجرا، مقامهای ایرانی پیام متفاوتی ارسال کردهاند. ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، تأکید کرده است که تهران اصل مذاکره با آمریکا را رد نمیکند، اما ادامه روند گفتوگوها را به رفتار و میزان پایبندی واشنگتن به تعهداتش گره زده است.
محمدباقر قالیباف نیز با تأکید بر اینکه «جنگ و مذاکره دو مسیر متضاد نیستند»، از راهبردی سخن گفته که در آن ابزارهای نظامی و دیپلماتیک به طور همزمان برای تأمین اهداف کشور به کار گرفته میشوند.
این مواضع نشان میدهد تهران تلاش دارد ضمن حفظ قدرت بازدارندگی، مسیرهای سیاسی را نیز به طور کامل مسدود نکند.
نتانیاهو: جنگ متوقف شده اما پایان نیافته است
بنیامین نتانیاهو پس از پایان حملات اخیر ادعا کرد که اسرائیل در برابر هرگونه حمله جدید از سوی ایران یا حزبالله پاسخ شدیدتری خواهد داد. پیام اصلی سخنان او این بود که توقف فعلی درگیریها به معنای پایان جنگ نیست و تلآویو همچنان گزینه نظامی را روی میز نگه داشته است.
این موضعگیری نشان میدهد آتشبس شکننده کنونی بیش از آنکه حاصل توافقی پایدار باشد، نتیجه موازنه موقت قدرت و فشارهای سیاسی و دیپلماتیک است.
شکافی که میتواند روابط آمریکا و اسرائیل را تغییر دهد
اختلاف ترامپ و نتانیاهو بر سر جنگ ایران صرفاً یک اختلاف مقطعی نیست. برای سالها فرض غالب این بود که واشنگتن و تلآویو در پرونده ایران تقریباً در یک مسیر حرکت میکنند، اما تحولات اخیر نشان داد که منافع دو طرف در همه حوزهها یکسان نیست.
آمریکا به دنبال جلوگیری از جنگی است که میتواند بازار انرژی، اقتصاد جهانی و حضور نظامی این کشور در منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. در مقابل، اسرائیل تهدید ایران را مسئلهای فوری و امنیتی میداند که از نگاه رهبران این رژیم نیازمند واکنش سخت است.
تأثیر جنگ بر مذاکرات ایران و آمریکا
یکی از مهمترین پیامدهای این وضعیت، اثرگذاری مستقیم بر آینده گفتوگوهای ایران و آمریکا است. اگر آمریکا بتواند از گسترش تنش جلوگیری کند احتمال حفظ کانالهای دیپلماتیک افزایش خواهد یافت. اما در صورت بازگشت درگیریها، فضای سیاسی برای هرگونه توافق احتمالی به شدت محدود میشود.
پیامدهای اقتصادی و منطقهای
ادامه بیثباتی در منطقه میتواند:
* قیمت انرژی را تحت فشار قرار دهد.
* ریسک سرمایهگذاری در خاورمیانه را افزایش دهد.
* مسیرهای تجاری و حملونقل منطقهای را تهدید کند.
* کشورهای عربی منطقه را به بازنگری در سیاستهای امنیتی خود وادار سازد.
* احتمال شکلگیری ائتلافهای جدید امنیتی را افزایش دهد.
پیامدهای احتمالی
* تشدید شکاف سیاسی میان واشنگتن و تلآویو
* افزایش فشار آمریکا برای مهار اقدامات نظامی اسرائیل
* تقویت نقش میانجیگران منطقهای
* تداوم مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا
* بازگشت چرخه حملات متقابل در صورت وقوع هرگونه حادثه امنیتی جدید
* افزایش حساسیت بازارهای جهانی نسبت به تحولات خاورمیانه
جمعبندی
اختلاف ترامپ و نتانیاهو بر سر جنگ ایران اکنون به یکی از تعیینکنندهترین متغیرهای بحران خاورمیانه تبدیل شده است. اگرچه جنگ ایران و اسرائیل فعلاً متوقف شده، اما اختلاف در محاسبات راهبردی واشنگتن و تلآویو نشان میدهد بحران وارد مرحله تازهای شده است؛ مرحلهای که در آن آینده منطقه بیش از هر زمان دیگری به تعادل میان بازدارندگی نظامی، فشارهای سیاسی و فرصتهای دیپلماتیک وابسته خواهد بود.
ارسال نظر