فوری/ انفجار در جاسک، سیریک و بندرعباس؛ رسانه نزدیک به ترامپ از حمله مجدد آمریکا در ۱۸ آبان خبر داد!
چهار انفجار در قشم؛ جنوب ایران در انتظار روشن شدن یک اتفاق مهم است؟
شنیده شدن صدای چهار انفجار در جزیره قشم هم‌زمان با انتشار گزارش‌هایی از انفجار در جاسک، سیریک و بندرعباس، بار دیگر احتمال تشدید درگیری‌ها در جنوب ایران را مطرح کرده است. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که دونالد ترامپ از بررسی گزینه‌های نظامی علیه تهران سخن گفته، اما هم‌زمان از احتمال توافق با ایران نیز خبر می‌دهد.
خبرگزاری دولت از شنیده شدن صدای انفجار در قشم خبر و احتمال داده است نقاطی در این جزیره مورد اصابت قرار گرفته باشند؛ بااین‌حال، تا زمان تنظیم این گزارش، منشأ انفجارها و محل دقیق وقوع آنها به‌صورت رسمی مشخص نشده است.
اهمیت این اتفاق زمانی بیشتر می‌شود که آن را در کنار تحولات چند روز اخیر قرار دهیم؛ از حملات محدود آمریکا به مواضعی در قشم گرفته تا گزارش فاکس‌نیوز درباره بررسی احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران در کاخ سفید. در طرف دیگر، تلاش‌های قطر برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن همچنان ادامه دارد و دونالد ترامپ نیز از احتمال پایین حمله مجدد در صورت پیشرفت مذاکرات سخن گفته است.
انفجار در قشم؛ روایت رسانه‌های داخلی چه می‌گوید؟
خبرگزاری دولت اعلام کرده است که دقایقی پیش صدای چهار انفجار در جزیره قشم شنیده شده و احتمال دارد نقاطی از این جزیره مورد اصابت قرار گرفته باشند.
در گزارش اولیه این خبرگزاری تأکید شده که منابع محلی و استانی هنوز درباره منشأ صداها اظهارنظر نکرده‌اند.
اما گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های دیگر، ابعاد جغرافیایی گسترده‌تری از این اتفاق را نشان می‌دهد.
خبرگزاری ایرنا پیش‌تر از شنیده شدن دو انفجار در بخش شرقی جزیره قشم خبر داده بود. در روایت اولیه ایرنا، شاهدان محلی از برخورد دو پرتابه در محدوده سوزا خبر داده بودند؛ اتفاقی که پس از شنیده شدن صدای یک هواگرد در آسمان منطقه گزارش شد.
خبرگزاری تسنیم نیز ابتدا به نقل از اطلاعات اولیه از اصابت دو موشک به قشم خبر داد اما بعدتر یک منبع آگاه اعلام کرد صداهای شنیده شده در جزیره ارتباطی با اصابت موشک نداشته و به فعالیت‌های نیروهای مسلح در مدیریت تردد دریایی مربوط بوده است.
خبرگزاری فارس نیز از شنیده شدن صداهای انفجار در مناطق جنوبی استان هرمزگان خبر داده اما درباره ماهیت و محل دقیق آنها اطلاعات قطعی ارائه نکرده است.
نکته قابل توجه این است که تعداد انفجارهای اعلام‌شده در روایت‌های مختلف یکسان نیست. خبرگزاری دولت از چهار انفجار در قشم صحبت کرده، در حالی‌که ایرنا از دو انفجار در بخش‌هایی از جزیره نوشته است. این تفاوت می‌تواند ناشی از گزارش رویدادهای متفاوت یا تفاوت در محدوده زمانی و مکانی گزارش‌ها باشد و به‌تنهایی به معنای تناقض قطعی نیست.
انفجارها فقط به قشم محدود نماند؛ جاسک و سیریک هم خبرساز شدند
یکی از مهم‌ترین جزئیات این اتفاق انتشار گزارش‌هایی درباره شنیده شدن صداهای انفجار در چند نقطه دیگر از استان هرمزگان است.
خبرگزاری صداوسیما از شنیده شدن صداهایی شبیه انفجار در قشم، سیریک، جاسک و بندرعباس خبر داده است.
حسین اژدهایی، خبرنگار صداوسیما، اعلام کرده که علت این صداها هنوز مشخص نیست و احتمال دارد به فعالیت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در ارتباط با تحولات تنگه هرمز مربوط باشد. او همچنین گفته است پیگیری برای دریافت اطلاعات دقیق‌تر از مسئولان ادامه دارد.
خبرگزاری رویترز نیز در گزارش خود از شنیده شدن انفجار در قشم و بندر جاسک خبر داده و تأکید کرده که منشأ این صداها در زمان انتشار گزارش مشخص نبوده است.
بنابراین، آنچه تاکنون از چند روایت خبری قابل استخراج است، شنیده‌شدن صداهای انفجار در چند نقطه از جنوب ایران است؛ اما هنوز نمی‌توان همه این رویدادها را به یک حمله نظامی واحد نسبت داد.
آیا حمله آمریکا به ایران دوباره آغاز شده است؟
مهم‌ترین عاملی که باعث شده انفجارهای قشم حساسیت بیشتری پیدا کنند، سابقه حملات نظامی آمریکا به این جزیره در روزهای گذشته است.
شبکه خبری ای‌بی‌سی آمریکا روز دوم نوامبر گزارش داد که نیروهای آمریکایی مواضعی در جزیره قشم را هدف حملات محدود قرار داده‌اند. به گفته دو مقام آمریکایی که با این شبکه گفت‌وگو کرده بودند، هدف این حملات یک سامانه پدافند هوایی ایران بوده است.
این مقام‌ها مدعی شدند عملیات مذکور در واکنش به اقداماتی علیه یک هواگرد آمریکایی انجام شده و به معنای آغاز مجدد عملیات گسترده نظامی علیه ایران نیست.
چند روز بعد نیز دونالد ترامپ حملات محدود به یک سامانه پدافندی ایران در قشم را تأیید کرد و آن را اقدامی محدود توصیف کرد.
این سابقه اهمیت انفجارهای جدید را افزایش می‌دهد؛ زیرا قشم صرفاً یک جزیره در خلیج فارس نیست. موقعیت جغرافیایی آن در مجاورت تنگه هرمز این منطقه را به یکی از نقاط حساس معادلات نظامی و دریایی ایران و آمریکا تبدیل کرده است.
رویترز نیز در گزارش هشتم نوامبر خود نوشته است که رسانه‌های ایرانی منشأ انفجارهای جنوب کشور را احتمالاً مرتبط با فعالیت‌های نظامی ایران دانسته‌اند و مقام‌های ایرانی اصابت موشک به این مناطق را تأیید نکرده‌اند.
هشدار فاکس‌نیوز درباره احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران
در کنار انفجارهای جنوب کشور، گزارش شبکه فاکس‌نیوز درباره تحرکات نظامی واشنگتن نیز مورد توجه قرار گرفته است.
فاکس‌نیوز به نقل از مقام‌های ارشد آمریکایی گزارش داد که دونالد ترامپ روزهای چهارشنبه و پنجشنبه، در جلساتی با تیم امنیت ملی خود در کاخ سفید، احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران را بررسی کرده است.
این شبکه همچنین گزارش داده بود که ۹ نوامبر، برابر با ۱۸ آبان، به دلیل وقوع ماه نو و نبود نور ماه در آسمان منطقه، از نظر برخی مقام‌های نظامی شرایط مساعدی برای انجام عملیات نظامی محسوب می‌شود.
البته باید میان ارزیابی نظامی و تصمیم عملیاتی تفاوت قائل شد. فاکس‌نیوز تأکید کرده بود که فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، با وجود آماده‌سازی برای احتمال ازسرگیری عملیات گسترده، هنوز دستور جدیدی از واشنگتن دریافت نکرده است.
بنابراین، مطرح شدن تاریخ ۱۸ آبان در این گزارش به معنای تعیین زمان قطعی حمله مجدد آمریکا به ایران نیست.
از سوی دیگر، ترامپ در گفت‌وگو با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید درباره احتمال ادامه حملات برای اطمینان از نابودی برنامه هسته‌ای ایران گفته بود: «ترجیح می‌دهم در صورت امکان بقیه کشور را نابود نکنم، اما شاید مجبور به این کار شوم. به‌زودی متوجه خواهید شد.»
این اظهارات در کنار گزارش فاکس‌نیوز نشان می‌دهد که گزینه نظامی همچنان در محاسبات واشنگتن وجود دارد؛ اما وجود این گزینه لزوماً به معنای تصمیم قطعی برای اجرای آن نیست.
موضع جدید ترامپ؛ حمله نظامی یا توافق با ایران؟
در تحولی مهم‌تر، رویترز روز یکشنبه هشتم نوامبر گزارش داد که ترامپ در گفت‌وگویی تلفنی با شبکه سی‌ان‌ان احتمال صدور دستور حملات تازه علیه ایران را در صورت پیشرفت مذاکرات بسیار پایین دانسته است.
رئیس‌جمهور آمریکا درباره احتمال حمله مجدد گفت: «بستگی دارد که آنها توافقی بسیار قوی را امضا کنند یا نه. پاسخ این است که احتمالاً نیازی به این کار نخواهد بود.»
بااین‌حال، ترامپ هم‌زمان تهدیدهای نظامی خود را کنار نگذاشت. او مدعی شد واشنگتن اهداف زیرساختی مشخصی را در ایران شناسایی کرده است؛ از جمله ۳۸ پل که به گفته او ارتش آمریکا می‌تواند آنها را ظرف یک ساعت هدف قرار دهد.
این اظهارات یک پیام دوگانه دارد: واشنگتن از یک سو مسیر توافق را باز نگه داشته و از سوی دیگر، با برجسته کردن اهداف زیرساختی تلاش می‌کند فشار نظامی بر تهران را حفظ کند.
نکته مهم آن است که ترامپ در این مصاحبه از احتمال پایین حمله آمریکا به ایران در صورت پیشرفت مذاکرات صحبت کرده، نه اینکه به‌طور قطعی هرگونه عملیات نظامی را منتفی بداند.
برنامه جدید آمریکا برای محدود کردن مسیرهای زمینی ایران
یکی دیگر از تحولات مهمی که ممکن است در سایه اخبار انفجارهای قشم کمتر دیده شود اعلام برنامه جدید آمریکا برای محدود کردن مسیرهای انتقال تجهیزات و کالاهای تحریمی به ایران است.
رویترز گزارش داده که ارتش آمریکا از تشکیل یک کارگروه برای مقابله با انتقال تسلیحات پیشرفته و اقلام تحریمی به ایران از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر خبر داده است.
این اقدام در واقع مکمل محاصره دریایی بنادر ایران محسوب می‌شود و نشان می‌دهد واشنگتن در کنار فشار نظامی به دنبال محدود کردن مسیرهای تأمین و پشتیبانی اقتصادی و نظامی ایران نیز هست.
سپاه پاسداران این برنامه را بی‌اثر توصیف کرده و گفته است ایران برای مقابله با چنین اقداماتی آمادگی دارد و با کشورهای همسایه در ارتباط است.
اهمیت این تحول در آن است که حتی اگر حمله نظامی گسترده‌ای انجام نشود، فشار اقتصادی و محدودیت‌های لجستیکی می‌تواند به یکی از ابزارهای اصلی تقابل تهران و واشنگتن تبدیل شود.
تحلیل و بررسی؛ آیا انفجارهای قشم مقدمه جنگ مجدد ایران و آمریکا هستند؟
برای ارزیابی احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا، باید سه تحول را هم‌زمان در نظر گرفت.
نخست؛ افزایش حساسیت نظامی در جنوب ایران
قشم، جاسک، سیریک و بندرعباس در محدوده‌ای قرار دارند که هرگونه تغییر در وضعیت امنیتی آن می‌تواند بر تردد دریایی، فعالیت‌های نظامی و صادرات انرژی اثر بگذارد.
وقتی در چند نقطه از این محدوده صداهای انفجار گزارش می‌شود، حتی اگر منشأ آنها عملیات نظامی داخلی باشد، سطح حساسیت امنیتی منطقه افزایش پیدا می‌کند.
دوم؛ حفظ گزینه نظامی در محاسبات ترامپ
گزارش فاکس‌نیوز درباره جلسات کاخ سفید نشان می‌دهد که بررسی سناریوی حمله مجدد آمریکا به ایران جدی بوده است. اشاره به شرایط شبانه و آماده‌سازی سنتکام نیز نشان می‌دهد که گزینه عملیاتی در سطح نظامی مورد توجه قرار داشته است.
اما اظهارات جدیدتر ترامپ به رویترز و سی‌ان‌ان، نشان می‌دهد که واشنگتن همچنان میان فشار نظامی و دستیابی به توافق در حال حرکت است.
سوم؛ تبدیل تنگه هرمز به ابزار فشار متقابل
درگیری بر سر عبور کشتی‌ها، محدودیت‌های دریایی، آتش‌سوزی نفتکش‌ها و تلاش آمریکا برای گسترش محاصره به مسیرهای زمینی، نشان می‌دهد که دامنه تقابل از موضوع هسته‌ای فراتر رفته است.
در چنین شرایطی، حتی بدون آغاز حملات گسترده، ادامه فشارهای دریایی می‌تواند هزینه‌های اقتصادی سنگینی برای ایران و بازار جهانی انرژی ایجاد کند.
چرا انفجارهای قشم اهمیت بیشتری از یک حادثه محلی دارند؟
اهمیت اصلی این رویداد در هم‌زمانی آن با سه موضوع است: سابقه حمله آمریکا به سامانه پدافندی قشم، تهدیدهای تازه ترامپ و افزایش تنش بر سر تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز.
البته هیچ‌کدام از این موارد به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که انفجارهای اخیر نتیجه حمله آمریکا بوده‌اند.
حتی این احتمال وجود دارد که بخشی از صداهای شنیده شده به فعالیت‌های نظامی ایران در منطقه مربوط باشد؛ روایتی که صداوسیما مطرح کرده و تسنیم نیز از یک منبع آگاه نقل کرده است.
از طرف دیگر، اگر تنش‌ها از سطح درگیری‌های محدود دریایی به حمله مستقیم علیه زیرساخت‌های نظامی و اقتصادی گسترش پیدا کند، پیامدهای آن بسیار فراتر از محدوده جنوب ایران خواهد بود.
جمع‌بندی؛ ترامپ از توافق می‌گوید، فاکس‌نیوز از حمله؛ انفجارهای جنوب ایران چه پیامی دارند؟
انفجارهای قشم و گزارش‌های مربوط به جاسک، سیریک و بندرعباس در یکی از حساس‌ترین مقاطع تقابل ایران و آمریکا اتفاق افتاده‌اند. بااین‌حال، هنوز شواهد کافی برای نسبت دادن این انفجارها به حمله تازه آمریکا وجود ندارد.
از یک طرف، فاکس‌نیوز از بررسی احتمال ازسرگیری عملیات نظامی در کاخ سفید خبر داده و ترامپ نیز اهداف زیرساختی ایران را تهدید کرده است. از طرف دیگر، رئیس‌جمهور آمریکا احتمال حمله مجدد را در صورت پیشرفت مذاکرات بسیار پایین دانسته و قطر همچنان برای دستیابی به توافق میان دو کشور تلاش می‌کند.
در نتیجه، انفجارهای اخیر را باید بخشی از فضای پرتنش امنیتی جنوب ایران دانست، نه مدرکی قطعی برای آغاز دوباره جنگ مجدد ایران و آمریکا. آنچه در روزهای آینده اهمیت تعیین‌کننده خواهد داشت واکنش رسمی تهران به این حوادث، تحرکات سنتکام و سرنوشت مذاکرات غیرمستقیم دو کشور است.
ارسال نظر