چرا ایران تنش را تشدید خواهد کرد: حملات نظامی آمریکا و خطر گرفتار شدن در باتلاق جنگ

ابهام در نیت‌های کنونی ترامپ،  محاسبات ایران را تغییر داده است
 

نیت سوانسون

فارن افرز ۲۴ فوریه ۲۰۲۶

ترامپ اساساً درک نمی‌کند که ضعف ایران این کشور را به تسلیم در میز مذاکره سوق نخواهد داد. برعکس، شکنندگی کنونی ایران فضای دستیابی به مصالحه‌های معنادار را محدودتر می‌کند.

ترامپ همچنین درک نمی‌کند که ایران اکنون با شرایطی کاملاً متفاوت نسبت به ژوئن ۲۰۲۵ روبه‌رو است؛ زمانی که تصمیم گرفت تنش‌ها را کاهش دهد. جمهوری اسلامی اکنون باور دارد اسرائیل و ایالات متحده قصد دارند به‌طور مکرر برنامه موشک‌های بالستیک آن ــ که پایه اصلی دفاع خودی ایران محسوب می‌شود ــ را هدف قرار دهند، و بنابراین برای جلوگیری از حملاتی دائمی که می‌تواند در نهایت به سقوط نظام منجر شود، باید رفتار تهاجمی‌تری در پیش بگیرد.

رفتار خود ترامپ نیز خطر تشدید تنش را افزایش می‌دهد. تمایل فزاینده او برای دیده شدن به‌عنوان یک صلح‌ساز تاریخی، او را به انتخابی بیش از حد دوگانه رسانده است: یا تهران را با فشار شدید وادار به پذیرش توافقی بزرگ و جدید کند، یا از نیروی نظامی قابل توجه استفاده کند.

ابهام در نیت‌های کنونی ترامپ نیز محاسبات ایران را تغییر داده است. رئیس‌جمهور آمریکا به دلیل تهدید فوری یا در پاسخ به اقدام تهاجمی مشخصی از سوی ایران تهدید به حمله نکرده است. انگیزه‌های او متنوع و نامشخص به نظر می‌رسند: از پیشرفت کند مذاکرات ناامید شده، احساس می‌کند باید از خط قرمزی که در پست شبکه تروث سوشال تعیین کرده دفاع کند، می‌خواهد از مقایسه‌های نامطلوب با باراک اوباما پرهیز کند، و باور دارد می‌تواند عملیات‌های بزرگ را با پیامدهای اندک انجام دهد.

از دید ایران، هم اسرائیل و هم آمریکا به این جمع‌بندی رسیده‌اند که می‌توانند بدون تحریک مستقیم حمله کنند و هر زمان که نیازهای سیاسی داخلی اقتضا کند دست به اقدام نظامی بزنند؛ حتی تهران تصور می‌کند این دو کشور ممکن است به انجام مکرر چنین حملاتی وسوسه شوند. در نتیجه، مقام‌های ایرانی احساس می‌کنند باید ضربه‌ای دردناک به ترامپ وارد کنند، وگرنه همواره در معرض حملات بعدی خواهند بود.

تهران می‌تواند جریان جهانی نفت و کشتیرانی بین‌المللی را هدف قرار دهد؛ اقدامی که موجب افزایش قیمت انرژی شده و برای ترامپ به یک معضل سیاسی جدی تبدیل خواهد شد. ایران ممکن است حوثی‌ها را تشویق کند حملات به کشتی‌هایی را که از دریای سرخ عبور می‌کنند از سر بگیرند. همچنین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای توقیف گزینشی کشتی‌های کشورهای رقیب در تنگه هرمز نیز آماده شده است.
اگر درگیری با ایالات متحده عمیق‌تر شود، ایران ممکن است به‌طور جدی هدف قرار دادن مستقیم زیرساخت‌های انرژی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را بررسی کند. در سال ۲۰۱۹ و در جریان آخرین کارزار «فشار حداکثری» ترامپ، ایران مستقیماً به تأسیسات فرآوری نفت بقیق عربستان سعودی ــ بزرگ‌ترین مرکز فرآوری نفت جهان ــ حمله کرد. به نظر می‌رسید آن حمله به‌گونه‌ای طراحی شده بود که به اجزایی آسیب بزند که به‌راحتی قابل جایگزینی هستند و بنابراین پیامدهای آن برای عرضه جهانی انرژی محدود بماند. اما اگر تهران این بار زیرساخت‌هایی را هدف قرار دهد که می‌داند تعمیر آن‌ها زمان بسیار بیشتری می‌برد، پیامدها می‌تواند به‌مراتب مخرب‌تر باشد.

از کانال محمدرضا دادگستر