ناو جرالد فورد و آبراهام لینکلن در منطقه؛
دستور خروج فوری چین از ایران؛ آیا پکن از حمله قریبالوقوع آمریکا خبر دارد؟
هشدار تخلیه سفارتها همزمان با اعزام ناوهای آمریکا؛ احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران جدیتر شد؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، در تازهترین مواضع خود درباره تهران اعلام کرد که از روند فعلی گفتوگوها رضایت کامل ندارد و در عین حال تأکید کرد ترجیح میدهد از گزینه نظامی استفاده نکند؛ هرچند به گفته او «گاهی این اقدام اجتنابناپذیر میشود». این اظهارات در شرایطی مطرح شده که همزمان با تشدید تحرکات نظامی در منطقه، گمانهزنیها درباره احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران و سناریوی رویارویی مستقیم افزایش یافته است.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره استفاده از نیروی نظامی علیه ایران گفت: «نمیخواهم از نیروی نظامی استفاده کنم، اما گاهی اوقات اجتنابناپذیر است.» او با اشاره به توان نظامی واشنگتن افزود آمریکا «قدرتمندترین ارتش جهان» را در اختیار دارد، اما ترجیح میدهد کار به استفاده از آن نرسد. با این حال، تأکید دوباره او بر اینکه «ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد» باعث شده تحلیلگران احتمال دهند در صورت شکست دیپلماسی، گزینههای سختتری روی میز قرار گیرد؛ موضوعی که بار دیگر بحث احتمال حمله آمریکا به ایران را در کانون توجه قرار داده است.
دیپلماسی یا احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران؟
در حالی که کاخ سفید همچنان بر مسیر گفتوگو تأکید دارد، نشانههایی از نارضایتی واشنگتن نسبت به روند مذاکرات ایران و آمریکا دیده میشود. جیسون برادسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان اتحاد علیه ایران هستهای، دیدار برنامهریزیشده جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، با وزیر خارجه عمان را نشانهای از نارضایتی ترامپ از نتایج مذاکرات ژنو دانسته است. عمان در این میان نقش میانجی را ایفا کرد و مسئول انتقال پیامها و تسهیل گفتوگوهای غیرمستقیم بود.
پیشتر نیز فرستادگان ویژه آمریکا در ژنو با مقامهای عمانی دیدار کرده بودند. این رفتوآمدهای دیپلماتیک در حالی انجام میشود که فضای رسانهای و امنیتی منطقه بیش از هر زمان دیگری با کلیدواژههایی چون «جنگ ایران و آمریکا» و «تشدید تنش در خاورمیانه» گره خورده است.
حمله آمریکا به ایران، آرایش نظامی در مدیترانه و خلیج فارس
همزمان با پیچیدهتر شدن معادلات سیاسی، تحرکات نظامی آمریکا در منطقه افزایش یافته است. ناو هواپیمابر جرالد فورد به همراه گروه ضربت پشتیبان از نزدیکی کرت به سمت سواحل اسرائیل حرکت کرده است؛ منطقهای که میتواند در صورت تشدید تنشها به نقطه استقرار اصلی نیروهای آمریکایی تبدیل شود.
در سوی دیگر، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن نیز در دریای عرب و جنوب ایران مستقر شده است. علاوه بر این، دهها جنگنده پیشرفته از جمله اف-۳۵ به منطقه اعزام شدهاند و شمار هواگردهای آمریکایی به بیش از ۲۰۰ فروند رسیده است. گزارشها همچنین از انتقال یک واحد پهپادی تهاجمی پنتاگون موسوم به «گروه ضربت عقرب» به موقعیت عملیاتی حکایت دارد.
این آرایش نظامی گسترده باعث شده بحث حمله آمریکا به ایران از سطح گمانهزنی رسانهای فراتر رود و به سناریویی با ابعاد عملیاتی تبدیل شود؛ هرچند مقامهای آمریکایی همچنان تأکید دارند هدف، بازدارندگی و حمایت از متحدان است.
هشدارهای امنیتی و تخلیه دیپلماتها؛ نشانههای پیش از بحران
در پی افزایش تنشها و بالا گرفتن احتمال درگیری، وزارت خارجه آمریکا مجوز خروج کارکنان غیرضروری و خانوادههای دیپلماتهای خود از اسرائیل را صادر کرد. این تصمیم به دلیل «خطرهای امنیتی» اتخاذ شده و به باور برخی تحلیلگران، میتواند نشانهای از جدیتر شدن احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران باشد.
در همین حال، دولت بریتانیا نیز کارکنان سفارت خود را به طور موقت از ایران خارج کرده و به شهروندانش توصیه کرده از سفر به ایران خودداری کنند. کشورهای دیگری همچون هند و کانادا نیز هشدارهای جدی برای ترک ایران صادر کردهاند. آلمان نیز به اتباع خود در اسرائیل درباره احتمال بسته شدن حریم هوایی هشدار داده است.
چین و معادله پیچیده امنیتی؛ از «رصد» تا «تخلیه»
در تحولی قابل توجه، رسانههای چینی گزارش دادند که دولت چین از شهروندان خود خواسته است ایران را ترک کنند و از سفر به این کشور بپرهیزند. این تغییر لحن، از «رصد اوضاع» به توصیه مستقیم برای خروج، در شرایطی رخ داده که پکن در سالهای اخیر همکاریهای نظامی و فناوری با تهران را گسترش داده است.
همزمانی این هشدار با افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه، این پرسش را مطرح کرده که آیا بازیگران خارجی نیز خود را برای سناریوی رویارویی آماده میکنند؟ برخی تحلیلگران معتقدند این تحولات میتواند بخشی از فضای بازدارندگی متقابل باشد، اما در عین حال نمیتوان از کنار افزایش ریسک جنگ ایران و آمریکا به سادگی عبور کرد.
پیوند بحران با سناریوی حمله مجدد اسرائیل به ایران
در کنار همه این تحولات، موضوع حمله مجدد اسرائیل به ایران نیز در محافل امنیتی و رسانهای مطرح است. استقرار ناوهای آمریکایی در نزدیکی سواحل اسرائیل، از نگاه برخی ناظران میتواند علاوه بر بازدارندگی، پوشش حمایتی در صورت هرگونه اقدام نظامی احتمالی تلآویو باشد.
در چنین شرایطی، منطقه با یک معادله چندلایه روبهرو است: از یک سو تأکید رسمی بر دیپلماسی و توافق، و از سوی دیگر آرایش نظامی گسترده و تخلیه دیپلماتها. همین تضاد باعث شده احتمال حمله آمریکا به ایران به یکی از پرتکرارترین جستوجوهای کاربران فارسیزبان تبدیل شود.
با وجود تأکید ترامپ بر تمایل به توافق و پرهیز از جنگ، لحن هشدارآمیز او و همزمانی آن با تحرکات نظامی آمریکا، خروج دیپلماتها و هشدار کشورهای مختلف، فضای ابهام و نگرانی را تشدید کرده است.
اکنون پرسش اصلی این است: آیا مسیر دیپلماسی میتواند مانع از تبدیل شدن این تنشها به یک درگیری مستقیم شود، یا منطقه به سمت سناریویی میرود که سالها درباره آن هشدار داده میشد — یعنی تقابل آشکار و پرهزینه میان ایران و آمریکا.
ارسال نظر