ترامپ تحت فشارهای سیاسی برای آغاز جنگ با ایران؛ آمریکا برای حمله مجدد ۸ هفته فرصت دارد؟
پشت پرده تصمیم سرنوشت‌ساز واشنگتن درباره ایران؛ ترامپ در تنگنای ۸ هفته‌ای قرار گرفت.
در حالی که ان‌بی‌سی نیوز از فشار مشاوران آمریکایی برای تصمیم‌گیری طی هشت هفته آینده خبر داده و فاکس‌نیوز از بررسی گزینه‌های نظامی و شرایط مساعد عملیاتی در ۹ نوامبر نوشته است، حمیدرضا مقدم‌فر، مشاور فرمانده کل سپاه، هشدار داده که در صورت استفاده کشورهای منطقه از خاک خود برای حمله به ایران، دامنه پاسخ تهران به پایگاه‌های نظامی محدود نخواهد ماند. تحولات تازه در خلیج فارس نیز نشان می‌دهد که فاصله میان تهدید، درگیری محدود و بازگشت به یک جنگ گسترده همچنان شکننده است.
موضوع حمله آمریکا به ایران بار دیگر در مرکز محاسبات سیاسی و نظامی واشنگتن قرار گرفته است. گزارش‌های تازه ان‌بی‌سی نیوز و فاکس‌نیوز نشان می‌دهد دونالد ترامپ در حال بررسی گزینه‌های مختلف برای حمله مجدد به ایران است؛ با این تفاوت که در درون دولت آمریکا درباره زمان، شدت و حتی اصل ازسرگیری حملات اختلاف نظر وجود دارد.
این تحولات در شرایطی رخ می‌دهد که جنگ ایران و آمریکا همچنان پیامدهای نظامی و اقتصادی خود را در منطقه برجای گذاشته و تلاش‌های دیپلماتیک برای رسیدن به توافق نیز به نتیجه قطعی نرسیده است.
نکته مهم‌تر اینکه برخلاف تصور اولیه، بحث حمله مجدد آمریکا صرفاً به یک تهدید لفظی یا سناریوی احتمالی محدود نمانده است. آسوشیتدپرس در گزارش ۸ نوامبر خود از تأیید حملات محدود اخیر آمریکا به یک سامانه پدافند هوایی ایران در نزدیکی جزیره قشم خبر داده است. بنابراین باید میان حملات محدود اخیر و احتمال آغاز یک عملیات گسترده جدید تفاوت قائل شد.
چرا ترامپ برای تصمیم درباره حمله به ایران فقط هشت هفته فرصت دارد؟
ان‌بی‌سی نیوز به نقل از دو مقام آمریکایی گزارش داده است که برخی مشاوران و مقام‌های دفاعی به ترامپ گفته‌اند فرصت سیاسی برای آغاز یک کارزار نظامی جدید علیه ایران محدود شده است.
محاسبه این گروه از مشاوران به تحولات کنگره آمریکا ارتباط دارد. قرار است کنگره جدید با اکثریت دموکرات‌ها در ژانویه آغاز به کار کند و به اعتقاد این مقام‌ها، تغییر ترکیب سیاسی کنگره می‌تواند هزینه‌های سیاسی و حقوقی ادامه عملیات نظامی را برای کاخ سفید افزایش دهد.
نگرانی اصلی این است که نمایندگان دموکرات از ابزارهایی مانند تحقیقات نظارتی، محدودیت‌های بودجه‌ای و اقدامات قانونی برای تحت فشار قرار دادن دولت در موضوع جنگ ایران و آمریکا استفاده کنند.
به همین دلیل، برخی از مشاوران ترامپ معتقدند اگر قرار باشد عملیات نظامی گسترده‌ای علیه ایران انجام شود، تصمیم‌گیری درباره آن نباید به ماه‌های بعد موکول شود.
با این حال، نکته‌ای که نباید از آن غافل شد این است که هشت هفته، ضرب‌الاجل اعلام‌شده رسمی برای حمله نیست؛ بلکه ارزیابی و توصیه برخی مقام‌های آمریکایی درباره فرصت سیاسی پیش روی رئیس‌جمهور است. ان‌بی‌سی نیوز نیز تأکید کرده که تصمیم نهایی هنوز اتخاذ نشده است.
اختلاف هگست و ونس؛ جنگ با ایران یا توافق با تهران؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش ان‌بی‌سی نیوز، اختلاف دیدگاه میان اعضای ارشد دولت ترامپ است؛ اختلافی که می‌تواند مسیر تحولات آینده را تغییر دهد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، از طرفداران حمله مجدد به ایران ایران معرفی شده است. رویکرد او بر استفاده مجدد از قدرت نظامی برای تضعیف توان هسته‌ای و زیرساخت‌های راهبردی ایران متمرکز است.
در سوی دیگر، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، از مسیر مذاکره حمایت می‌کند. او و برخی دیگر از چهره‌های دولت ترامپ معتقدند تشدید درگیری می‌تواند دستیابی به توافق را دشوارتر و آمریکا را وارد یک منازعه طولانی و پرهزینه کند.
این اختلاف در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که رویترز در گزارش سوم نوامبر خود نوشته بود تهران و واشنگتن همچنان تا توافق فاصله زیادی دارند.
مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجیگری قطر ادامه داشته، اما تهران خواستار اقداماتی از سوی واشینگتن از جمله رفع محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و کاهش تحریم‌های نفتی شده است.
در مقابل، دولت ترامپ همچنان بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تأکید دارد.
بنابراین اختلاف در واشنگتن فقط بر سر انتخاب میان جنگ و صلح نیست؛ مسئله اصلی این است که آیا فشار نظامی می‌تواند تهران را به پذیرش شروط آمریکا نزدیک کند یا برعکس، موضع ایران را سخت‌تر خواهد کرد؟
آیا ۹ نوامبر تاریخ احتمالی حمله آمریکا به ایران است؟
فاکس‌نیوز گزارش داده است که دونالد ترامپ روز چهارشنبه و پنجشنبه با تیم امنیت ملی خود در کاخ سفید درباره احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران گفت‌وگو کرده است.
این رسانه به نقل از مقام‌های نظامی به موضوع دیگری نیز اشاره کرده است: ۹ نوامبر، برابر با ۱۸ آبان، هم‌زمان با ماه نو در منطقه خاورمیانه است؛ پدیده‌ای که باعث کاهش نور ماه در آسمان شب می‌شود.
به گفته منابع فاکس‌نیوز، تاریکی آسمان می‌تواند از نظر برخی ملاحظات عملیاتی برای اجرای مأموریت‌های نظامی مطلوب باشد.
اما این موضوع به‌تنهایی هیچ نشانه قطعی از تعیین زمان حمله آمریکا به ایران نیست. شرایط جوی، وضعیت اطلاعاتی، آمادگی نیروها، ملاحظات سیاسی و تصمیم فرماندهی همگی در تعیین زمان عملیات مؤثر هستند.
نکته مهم دیگر اینکه فاکس‌نیوز از آماده‌سازی فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، برای احتمال ازسرگیری عملیات خبر داده اما گزارش کرده که دستور رسمی و جدیدی از واشنگتن برای آغاز یک کارزار گسترده صادر نشده است.
در نتیجه، مطرح شدن ۹ نوامبر را باید در چارچوب یک ملاحظه نظامی بررسی کرد، نه به‌عنوان تاریخ قطعی حمله مجدد آمریکا به ایران.
ترامپ چه اهدافی را برای حمله احتمالی در نظر دارد؟
بر اساس گزارش ان‌بی‌سی نیوز، تأسیسات هسته‌ای و زیرساخت‌های نفت و گاز ایران از جمله اهدافی هستند که در بررسی گزینه‌های نظامی مطرح شده‌اند.
این موضوع از نظر راهبردی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تفاوت میان حمله به یک هدف نظامی مشخص و هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی می‌تواند پیامدهای کاملاً متفاوتی برای ایران و کل منطقه داشته باشد.
حمله به تأسیسات هسته‌ای با هدف محدود کردن توان فنی و راهبردی ایران قابل ارزیابی است، اما هدف قرار دادن زیرساخت‌های نفت و گاز می‌تواند ابعاد اقتصادی درگیری را به‌شدت گسترش دهد.
چنین حملاتی ممکن است بر صادرات نفت، درآمدهای ارزی، تأمین انرژی، فعالیت صنایع و حتی امنیت اقتصادی کشورهای همسایه تأثیر بگذارد.
آسوشیتدپرس نیز در گزارش‌های اخیر خود از ادامه درگیری‌های محدود در اطراف تنگه هرمز و حمله آمریکا به اهداف پدافندی ایران در نزدیکی قشم خبر داده است. این تحولات نشان می‌دهد که زیرساخت‌های نظامی و امنیت دریایی خلیج فارس همچنان در مرکز تنش قرار دارند.
هشدار تازه مشاور فرمانده سپاه؛ پاسخ ایران از پایگاه‌های آمریکا فراتر می‌رود؟
در طرف مقابل، مقام‌های جمهوری اسلامی نیز لحن تهدیدهای خود را درباره هرگونه حمله جدید تغییر داده‌اند.
حمیدرضا مقدم‌فر، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران، در سخنانی که خبرگزاری تسنیم و دیده‌بان ایران منتشر کرده‌اند، درباره احتمال استفاده کشورهای منطقه از خاک خود برای حمله آمریکا به ایران هشدار داده است.
او با اشاره به کشورهایی مانند امارات متحده عربی و بحرین گفته است: «اگر دولت‌هایی مانند امارات متحده عربی و بحرین و دیگران پایگاهی برای حمله به ایران در اختیار آمریکا قرار دهند این بار فقط منشا حملات، یعنی پایگاه‌ها را نمی‌زنیم بلکه حملات ما فراتر و درس‌آموزتر خواهد بود.»
مقدم‌فر همچنین تأکید کرده است: «پاسخ‌های ما دیگر متناظر و متناسب نخواهد بود و فراتر از نقطه حمله، فارغ از زمان و مکان، دارایی‌های آنان را به آتش خواهیم کشید.»
او در ادامه از استفاده از دکترین و فناوری جدید برای پاسخ به هرگونه اقدام نظامی آمریکا یا اسرائیل سخن گفته است.
نکته‌ای که تهدید ایران را برای کشورهای خلیج فارس مهم‌تر می‌کند
بخش قابل توجه اظهارات مقدم‌فر صرفاً تهدید آمریکا یا اسرائیل نیست؛ بلکه متوجه کشورهایی است که ممکن است در یک درگیری جدید، امکانات نظامی یا قلمرو خود را در اختیار نیروهای آمریکایی قرار دهند.
این مسئله برای دولت‌های حاشیه خلیج فارس اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بسیاری از آنها هم‌زمان روابط امنیتی با آمریکا و روابط اقتصادی و جغرافیایی نزدیک با ایران دارند.
اگر درگیری از سطح تقابل مستقیم ایران و آمریکا فراتر برود و پای زیرساخت‌ها یا منافع کشورهای منطقه به میان کشیده شود، احتمال گسترش بحران افزایش پیدا می‌کند.
در چنین شرایطی، حتی کشورهایی که تمایلی به ورود مستقیم به جنگ ندارند ممکن است به دلیل موقعیت جغرافیایی، حضور نیروهای آمریکایی یا استفاده از امکاناتشان در عملیات نظامی، با پیامدهای درگیری مواجه شوند.
از همین رو، هشدار مقدم‌فر را می‌توان تلاشی برای افزایش هزینه سیاسی و امنیتی مشارکت کشورهای منطقه در هرگونه عملیات احتمالی علیه ایران نیز ارزیابی کرد.
تحولات تازه در قشم و جاسک؛ آیا درگیری‌ها وارد مرحله جدیدی شده‌اند؟
در کنار بحث‌های سیاسی و تهدیدهای متقابل، تحولات میدانی نیز اهمیت زیادی پیدا کرده‌اند.
رویترز در گزارش ۷ نوامبر خود از شنیده شدن انفجارهایی در بخش‌هایی از جنوب ایران، از جمله جزیره قشم، خبر داد. در همان گزارش تأکید شد که مقام‌های ایرانی اصابت موشک را تأیید نکرده‌اند و درباره علت انفجارها روایت‌های متفاوتی مطرح شده است.
آسوشیتدپرس نیز در گزارش ۸ نوامبر خود به نقل از رسانه‌های دولتی ایران از گزارش انفجارهایی در جزیره قشم و بندر جاسک خبر داد؛ با این توضیح که علت و جزئیات این حوادث هنوز به‌طور مستقل روشن نشده است.
از سوی دیگر، آسوشیتدپرس گزارش داده است که ترامپ حملات محدود آمریکا به یک سامانه پدافند هوایی ایران در نزدیکی قشم را تأیید کرده است.
این تحول اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا نشان می‌دهد بحث درباره حمله مجدد آمریکا در خلأ اتفاق نمی‌افتد و در کنار آن، عملیات‌های محدود نظامی نیز جریان داشته‌اند.
با این حال، نمی‌توان هر انفجار گزارش‌شده در جنوب ایران را به حمله آمریکا نسبت داد. برای چنین نتیجه‌گیری‌ای باید منشأ حادثه، زمان وقوع، نوع هدف و شواهد مستقل مشخص شود.
تحلیل و بررسی؛ آیا حمله مجدد آمریکا به ایران به تصمیم سیاسی ترامپ وابسته است؟
برای ارزیابی احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا باید سه عامل را هم‌زمان بررسی کرد.
۱. فشار سیاسی برای استفاده از فرصت باقی‌مانده
گزارش ان‌بی‌سی نیوز نشان می‌دهد بخشی از محاسبات واشنگتن به تغییر ترکیب کنگره مربوط است. این موضوع یک متغیر مهم سیاسی محسوب می‌شود؛ زیرا ممکن است دولت ترامپ در ماه‌های آینده برای تأمین بودجه و ادامه عملیات نظامی با مقاومت بیشتری مواجه شود.
با این حال، تغییر ترکیب کنگره به معنای از بین رفتن اختیار نظامی رئیس‌جمهور آمریکا نیست. بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که واشنگتن حتماً پیش از ژانویه حمله خواهد کرد.
۲. فشار نظامی در کنار مذاکره
گزارش‌های رویترز نشان می‌دهد مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا همچنان یکی از مسیرهای مورد توجه دو طرف است. اما اختلاف بر سر محاصره دریایی، تحریم‌ها، دارایی‌های مسدودشده و پرونده هسته‌ای مانع دستیابی سریع به توافق شده است.
در این شرایط، احتمال دارد دولت ترامپ از تهدید نظامی و عملیات محدود برای افزایش فشار بر تهران استفاده کند؛ بدون آنکه لزوماً تصمیم به آغاز یک جنگ گسترده گرفته باشد.
۳. خطر گسترش جغرافیایی جنگ ایران و آمریکا
مهم‌ترین نگرانی امنیتی، تغییر دامنه اهداف احتمالی است. اگر حملات آینده به زیرساخت‌های انرژی ایران گسترش پیدا کند یا تهران در واکنش، منافع آمریکا و تأسیسات کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی را هدف قرار دهد، بحران از یک تقابل دوجانبه فراتر خواهد رفت.
این سناریو می‌تواند امنیت مسیرهای انتقال نفت، فعالیت بنادر، حمل‌ونقل دریایی و اقتصاد کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحت تأثیر قرار دهد.
جمع‌بندی؛ سرنوشت حمله آمریکا به ایران در گرو سه تصمیم
تحولات اخیر نشان می‌دهد پرونده حمله آمریکا به ایران وارد مرحله حساسی شده است. ترامپ از یک طرف با فشار بخشی از مشاوران نظامی برای ازسرگیری عملیات مواجه است و از طرف دیگر، با مخالفت چهره‌هایی مانند جی‌دی ونس و هزینه‌های سیاسی و اقتصادی ادامه جنگ روبه‌روست.
در مقابل، تهران نیز با هشدار درباره گسترش دامنه پاسخ به هرگونه حمله جدید آمریکا، تلاش می‌کند هزینه نظامی مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم کشورهای منطقه در عملیات علیه ایران را افزایش دهد.
در نهایت، سه موضوع مسیر آینده را تعیین می‌کنند: تصمیم ترامپ درباره عملیات گسترده، سرنوشت مذاکرات غیرمستقیم با میانجیگری قطر و میزان آمادگی دو طرف برای پذیرش خطر گسترش درگیری.
بنابراین، نه ۹ نوامبر را می‌توان تاریخ قطعی حمله دانست و نه گزارش ضرب‌الاجل هشت هفته‌ای را نشانه صدور دستور جنگ ایران و آمریکا تلقی کرد. آنچه اکنون اهمیت دارد، فاصله اندک میان ادامه فشار نظامی و بازگشت به یک رویارویی گسترده است.
ارسال نظر