بن‌بست کنست و سایه‌ی جنگ علیه ایران در انتظار دولتی که هنوز شکل نگرفته / ۶۷ کرسی برای رفتن نتانیاهو وجود دارد به شرط ائتلاف با ۱۹ کرسی عرب

آیزنکوت نتانیاهو را به دروغ‌گویی درباره‌ی بمب اتم ایران متهم می‌کند

امیرحسین مصلی

روزنامه‌نگار

در اسرائیل اکثریتی علیه نتانیاهو وجود دارد، و همین اکثریت نمی‌تواند خود را بپذیرد.

بر اساس شمارش بیش از ۹۴ درصد آرای انتخابات اسراییل، ائتلاف نتانیاهو ۵۳ کرسی دارد، بلوک غیرعرب مخالف او به رهبری گادی آیزنکوت ۴۸ کرسی، و دو فهرست عرب، فهرست مشترک با ۱۲ و رعام با ۷ کرسی، جمعاً ۱۹ کرسی، تقریباً دو برابر کنست پیشین. لیکود با ۲۶ یا ۲۷ کرسی بزرگ‌ترین حزب است و یاشار با ۲۱ کرسی دوم. مشارکت به ۷۷ درصد رسید، بالاترین رقم در بیش از دو دهه. نتانیاهو هشت کرسی تا حد نصاب ۶۱ فاصله دارد، اما مخالفانش بدون اعراب ۱۳ کرسی کم می‌آورند؛ با اعراب ۶۷ کرسی دارند. صدها هزار رأی دوپاکتی هنوز شمرده می‌شود و نتیجه‌ی نهایی ۱۳ آبان اعلام خواهد شد، پس همه‌ی ارقام موقت است.

چهار راه، همه دشوار

نخستین راه، دولت اقلیتی به رهبری آیزنکوت با حمایت اعراب از بیرون کابینه است. احمد طیبی از فهرست مشترک گفته کار را از برکناری رئیس کنست، امیر اوهانا، آغاز خواهند کرد، و یوسف جبارین پذیرفته بدون وزارت از رأی اعتماد حمایت کند، هرچند به کابینه‌ی آیزنکوت نمی‌پیوندد، چون او از جنگ غزه و اشغال جنوب لبنان حمایت کرده است. رعام حتی آماده‌ی ورود به دولت است. اما آیزنکوت در کارزار، همکاری با اعراب را به بهانه‌ی نبود «ارزش‌های مشترک» رد کرده بود و بنت و لیبرمن هم همین‌گونه‌اند؛ تنها یائیر گولان از این همکاری دفاع می‌کند. در تل‌آویو، قدس و حیفا صدها نفر برای دولت مشترک یهودی و عرب راهپیمایی کردند، یک نامزد دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا از آیزنکوت خواست با اعراب کنار بیاید، و معاریو نوشته فضای اردوگاه او نرم‌تر شده است. در برابر، لیکود اعراب را به تقلب و «سرقت انتخابات» متهم کرده و شین‌بت را مأمور بررسی احتمال تأمین مالی قطر و ترکیه کرده‌اند، هرچند پلیس پیش‌تر مدرکی برای تقلب گسترده نیافته بود.

راه دوم، جلب حریدی‌هاست. شاس و یهودیت تورات حاضرند با آیزنکوت گفت‌وگو کنند، به شرط قانونی که حریدی‌ها را از خدمت سربازی معاف کند؛ و آیزنکوت که لغو معافیت را شعار اصلی‌اش کرده، تنها معافیتی محدود برای تحصیل تورات می‌پذیرد. راه سوم، دولت وحدت با چرخش نخست‌وزیری است که هر دو طرف در کارزار رد کرده بودند، اما مایکل لوب از مقام‌های لیکود به واشینگتن‌پست گفته جنگی تازه ممکن است آیزنکوت را به آن بکشاند. راه چهارم، انتخابات دوباره است، که اسحاق هرتزوگ از آن بیم دارد. بسیاری از تحلیلگران، از جمله یوسی بیلین، دولت اقلیت آیزنکوت را محتمل‌ترین می‌دانند، اما محتمل با قطعی یکی نیست.

شریکی که رأی می‌دهد و پذیرفته نمی‌شود

امیر فاخوری، جامعه‌شناس سیاسی اورشلیمی، پارادوکس را به رویترز چنین گفت: اپوزیسیون یهودی شاید به رأی فلسطینی‌ها نیاز داشته باشد، اما شریک فلسطینی را رد می‌کند. ۲۱ درصد جمعیت، با رکوردی تاریخی در مشارکت، کلید برکناری یک نخست‌وزیر را در دست دارد و از ورود به خانه‌ی قدرت بازداشته می‌شود. منتقدان این امتناع را نشانه‌ی تبعیضی ساختاری می‌دانند، نه اختلاف سلیقه.

برای ایران چه تفاوتی دارد؟

تفاوت آیزنکوت و نتانیاهو در لحن و روش است، نه در هدف. آیزنکوت نابودی برنامه‌ی هسته‌ای و موشکی ایران و نیروهای نیابتی‌اش را «کار درست» می‌خواند و می‌گوید «می‌دانم چگونه»، اما تغییر رژیم را نباید هدف اعلام‌شده‌ی جنگ کرد، و نتانیاهو را به دروغ‌گویی درباره‌ی بمب اتم ایران متهم می‌کند. نتانیاهو پس از شمارش اولیه گفت اسرائیل در کنار ترامپ «فرصتی تاریخی» برای رفع تهدید ایران دارد، و ترامپ هجدهم اکتبر اعلام کرده بود اگر رهبری دیگری در اسرائیل بیاید، آمریکا ممکن است ناچار شود بیشتر کارها را تنها انجام دهد. پس رفتن نتانیاهو، شکاف در هماهنگی دو متحد را عمیق‌تر می‌کند، اما دلیلی نیست که آن را صلح بخوانیم.

کلاوزویتس جنگ را ادامه‌ی سیاست می‌دانست؛ در بن‌بست کنست، سیاست هم ادامه‌ی جنگ شده است. دولت سرپرست نتانیاهو، به گفته‌ی تحلیلگران حقوقی در گفت‌وگو با رویترز، از نظر قانونی می‌تواند اسرائیل را وارد جنگ با ایران کند، چون امنیت مهم‌ترین استثنا بر الزام دولت سرپرست به خویشتن‌داری است، و نظارت پارلمانی در هفته‌های نخست کنست جدید ضعیف‌ترین حالت خود را دارد. گزارش‌هایی از مخالفت ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش، با حمله پیش از انتخابات منتشر شد و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، آن را رد کرد. بنابراین خطر کوتاه‌مدت شاید نه کمتر، که بیشتر شود، و دور شدن نتانیاهو از قدرت فقط در میان‌مدت می‌تواند سایه‌ی جنگ را سبک کند.

پنجره‌ای میان دو شمارش

سوم نوامبر، آمریکا رأی می‌دهد. مدل نیت سیلور برای دموکرات‌ها حدود ۷۵ درصد شانس کنترل سنا و ۸۸ تا ۹۵ درصد شانس کنترل مجلس نمایندگان محاسبه کرده؛ خالص محبوبیت ترامپ نزدیک منفی ۲۱ تا ۲۳ است و انتخاب‌کنندگان، از تورم و قیمت بنزین تا خود جنگ ایران را نگران‌کننده می‌دانند. این شکست احتمالی ترامپ را تضعیف می‌کند، اما نه لزوماً جنگ را متوقف؛ جنگ ایران را او بدون موافقت کنگره آغاز کرد و تنها یک سناتور جمهوری‌خواه در مارس به قطع‌نامه‌ی منع جنگ رأی داد. گزارش‌های آتلانتیک و نیویورک‌تایمز هم از طرح‌هایی برای حمله پس از همین انتخابات می‌گویند. دولتی تضعیف‌شده یا برای کاستن از زیان به مذاکره روی می‌آورد، یا برای ترمیم اعتبار، قمار می‌کند؛ و فاصله‌ی سوم تا سیزدهم آبان، میان رأی آمریکا و اعلام نتیجه‌ی اسرائیل، با دولتی سرپرست در تل‌آویو، همان پنجره‌ای است که احتمال هر دو را دشوار می‌کند.

دولتی که شکل نگرفته، می‌تواند جنگی را آغاز کند که دولت‌های شکل‌گرفته نمی‌توانند پایان دهند.