آزمون استخدامی جدید شوراهای حل اختلاف ۱۴۰۵ در راه است

رئیس مرکز حل اختلاف قوه قضاییه با اعلام افزایش نرخ سازش پرونده‌ها به ۴۵ درصد، بر ضرورت درج شرط داوری حرفه‌ای در قراردادها تأکید کرد و از فعالیت ۴۵۰۰ داور حرفه‌ای، جذب حدود ۶ هزار نیرو و برنامه تشکیل مرکز داوری مشترک شانگهای خبر داد.

در سال‌های اخیر همزمان با اجرای قانون جدید شوراهای حل اختلاف و آغاز به‌کار دادگاه‌های صلح، سیاست دستگاه قضایی بر توسعه سازوکارهای جایگزین رسیدگی، کاهش اطاله دادرسی و تقویت فرهنگ صلح و سازش متمرکز شده است. در این میان، توسعه داوری حرفه‌ای، افزایش مشارکت مردمی در حل اختلافات و ساماندهی نیروهای شوراهای حل اختلاف از مهم‌ترین برنامه‌هایی است که در دستور کار قرار دارد. حجت‌الاسلام صادقی، رئیس مرکز حل اختلاف قوه قضاییه، در گفت‌وگویی تفصیلی با خبرگزاری فارس، از آخرین وضعیت شوراهای حل اختلاف، آمار سازش پرونده‌ها، برنامه توسعه داوری حرفه‌ای، روند استخدام نیروها و هدف‌گذاری‌های جدید این مرکز سخن گفته است.

فارس: با توجه به روند استخدام نیرو در شوراهای حل اختلاف، لطفاً توضیح بفرمایید این فرآیند تاکنون چگونه طی شده است؟ افرادی که در آزمون شرکت کرده‌اند در چه مرحله‌ای قرار دارند و روند جذب و شروع به کار آن‌ها به چه صورت بوده است؟ همچنین آیا برنامه‌ای برای جذب نیروی جدید وجود دارد؟ در صورت مثبت بودن، آزمون‌های بعدی به چه شکل و در چه زمانی برگزار خواهد شد؟

صادقی: با پیش‌بینی ماده‌ای در قانون جدید، مسیر استخدام بخشی از نیروهای فعال شوراهای حل اختلاف فراهم شد و نخستین گام اجرایی آن نیز در سال ۱۴۰۴ برداشته شد. در آذرماه سال گذشته آزمون استخدامی برگزار شد و پس از پایان مرحله نخست، تعدادی از داوطلبان برای انجام مصاحبه‌های تخصصی دعوت شدند.در حال حاضر فرآیند مصاحبه‌ها زیر نظر معاونت منابع انسانی قوه قضاییه در سراسر کشور در حال برگزاری است.

در برخی استان‌ها این مرحله به پایان رسیده و در سایر استان‌ها نیز روند ارزیابی داوطلبان ادامه دارد.در این دوره، شمار قابل توجهی از نیروهای شوراهای حل اختلاف موفق شدند از مرحله نخست آزمون عبور کنند. تجربه عملی، آشنایی با فرآیندهای قضایی و مهارت‌های تخصصی این افراد، از مهم‌ترین مزیت‌هایی است که می‌تواند شانس موفقیت آنان را در مرحله مصاحبه افزایش دهد. انتظار می‌رود بخش زیادی از این نیروها با تکیه بر همین توانمندی‌ها در مرحله نهایی نیز پذیرفته شوند.بر اساس برنامه‌ریزی انجام شده، در این مرحله حدود ۶ هزار نفر جذب قوه قضاییه خواهند شد. برآوردها نشان می‌دهد که بین چهار تا پنج هزار نفر از این ظرفیت می‌تواند به نیروهای شوراهای حل اختلاف اختصاص پیدا کند و مابقی نیز از میان سایر داوطلبان پذیرفته شوند.

دلیل این پیش‌بینی، تجربه و مهارت‌های عملی نیروهای شوراهای حل اختلاف است. بررسی روند مصاحبه‌ها نشان می‌دهد بسیاری از داوطلبان خارج از مجموعه، اگرچه از دانش علمی مناسبی برخوردار هستند، اما با مهارت‌های اجرایی و فرآیندهای اداری و قضایی مورد نیاز در واحدهای قضایی آشنایی کافی ندارند. در مقابل، نیروهای شوراهای حل اختلاف به واسطه سال‌ها فعالیت میدانی، از تجربه عملی ارزشمندی برخوردارند و همین موضوع امتیاز قابل توجهی برای آنان در مراحل ارزیابی ایجاد می‌کند.با جذب بخشی از نیروهای شوراهای حل اختلاف در قوه قضاییه، ممکن است در برخی بخش‌ها نیاز به تأمین نیروی جدید ایجاد شود. با این حال، تغییرات ساختاری پیش‌بینی شده در قانون جدید باعث شده میزان نیاز به جایگزینی نیروها نسبت به گذشته کاهش یابد.

در ساختار قبلی، شعب شوراهای حل اختلاف با سه عضو فعالیت می‌کردند، اما اکنون این تعداد به دو عضو کاهش یافته است؛ موضوعی که امکان ادامه فعالیت شعب با نیروی انسانی موجود را تا حد زیادی فراهم می‌کند.در عین حال، مسیر جذب نیرو در شوراهای حل اختلاف همچنان باز است، اما شیوه همکاری‌های جدید با گذشته تفاوت خواهد داشت. بر اساس ضوابط جدید، افرادی که از این پس به شوراهای حل اختلاف ملحق می‌شوند، به صورت کاملاً داوطلبانه و تبرعی فعالیت خواهند کرد. این همکاری‌ها جنبه استخدامی نخواهد داشت و برای آن بیمه یا تعهد استخدامی نیز پیش‌بینی نشده است. به بیان دیگر، حضور نیروهای جدید در شوراها بر پایه مشارکت داوطلبانه و با هدف خدمت‌رسانی و کمک به گسترش فرهنگ صلح و سازش در جامعه خواهد بود.

فارس: تکلیف سایر همکاران شوراهای حل اختلاف که در مراحل آزمون یا جذب پذیرفته نشده‌اند چیست و چه وضعیتی برای ادامه فعالیت آن‌ها پیش‌بینی شده است

صادقی: برای ساماندهی نیروهای باقی‌مانده، سه مسیر مشخص در دستور کار قرار گرفته است. نخست، طرح ساماندهی نیروهاست که از طریق رایزنی و هماهنگی با دولت و مجلس در حال پیگیری است و پیش‌بینی می‌شود بخشی از مطالبات و دغدغه‌های موجود از این مسیر پاسخ داده شود.مسیر دوم به برگزاری مرحله بعدی آزمون دادگاه‌های صلح مربوط می‌شود؛ آزمونی که انتظار می‌رود در سال جاری یا سال آینده برگزار شود و فرصت دیگری را برای تعیین تکلیف و جذب نیروهای واجد شرایط فراهم کند.در کنار این دو مسیر، برگزاری سایر آزمون‌های قوه قضاییه نیز می‌تواند زمینه مناسبی برای به‌کارگیری نیروها باشد.

در این آزمون‌ها، همکاران فعال در این حوزه از اولویت برخوردار خواهند بود و شانس بیشتری برای جذب و ادامه فعالیت خواهند داشت.بر این اساس، سه راهکار متفاوت برای ساماندهی این عزیزان پیش‌بینی شده است تا دغدغه‌های شغلی آنان به حداقل برسد. با این حال، حتی در صورتی که فردی از هیچ‌یک از این مسیرها موفق به پذیرش نشود، جای نگرانی وجود ندارد؛ زیرا روند همکاری با این افراد ادامه خواهد داشت و فعالیت آنان در مجموعه حفظ می‌شود. به عبارت دیگر، این همکاران همچنان در چرخه خدمت باقی خواهند ماند و امکان ادامه فعالیت تا زمان بازنشستگی برای آنان فراهم خواهد بود.