آبراهام لینکلن هر روز نزدیکتر میشود؛ جنگندههای اف۱۵ در اردن مستقر شدند / مایک هاکبی: حمله به ایران اجتنابناپذیر است!
تحرکات کمسابقه آمریکا در منطقه؛ آیا ورق مذاکرات برمیگردد؟
افزایش تحرکات نظامی ایالات متحده در خاورمیانه همزمان با برگزاری دور تازهای از مذاکره ایران و آمریکا در ژنو، بار دیگر گمانهزنیها درباره احتمال حمله آمریکا به ایران را در کانون توجه تحلیلگران قرار داده است؛ تحرکاتی که از نگاه برخی ناظران، از یکسو اهرم فشار دیپلماتیک محسوب میشود و از سوی دیگر، حامل پیامهای بازدارنده در سطح منطقهای است.
افزایش تحرکات نظامی آمریکا در منطقه
گزارشها از رصد تصاویر ماهوارهای و دادههای پروازی نشان میدهد استقرار جنگندههای اف-۱۵ و ایای-۱۸ در پایگاه هوایی موفق السلتی در اردن افزایش یافته و همزمان شمار هواپیماهای باری، سوخترسان و ارتباطی آمریکا که از ایالات متحده و اروپا عازم خاورمیانه هستند، رشد قابل توجهی داشته است.
در همین چارچوب، بخش صحتسنجی سرویس جهانی بیبیسی با استناد به تصاویر ماهوارهای، محل استقرار ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن را در نزدیکی ایران تایید کرده است. این تحرکات در حالی صورت میگیرد که واشینگتن همزمان با ادامه فشارها درباره برنامه هستهای و نظامی تهران، سطح حضور نظامی خود را در منطقه افزایش داده است.
جاستین کرامپ، مدیرعامل شرکت اطلاعاتی «سیبیلین» و کارشناس مسائل نظامی، در گفتوگو با سرویس جهانی بیبیسی تصریح کرده است که آمادهسازیهای فعلی آمریکا در مقایسه با برخی عملیاتهای پیشین این کشور، «عمق و پایداری بیشتری» دارد.
به گفته او، تجمع ناوهای جنگی، هواپیماهای رزمی و بهرهگیری از هشت پایگاه هوایی آمریکا در منطقه، امکان اجرای روزانه صدها سورتی پرواز را فراهم میکند؛ ظرفیتی که به باور وی، با هدف بیاثر کردن هرگونه واکنش احتمالی ایران طراحی شده است.
همزمانی فشار میدانی و مذاکره دیپلماتیک
این تحرکات نظامی در شرایطی رخ میدهد که نمایندگان تهران و واشینگتن روز سهشنبه در ژنو پای میز مذاکره ایران و آمریکا نشستند؛ گفتوگوهایی که به باور تحلیلگران میتواند مسیر تحولات آتی را تعیین کند. با این حال، افزایش آرایش نظامی آمریکا سبب شده سناریوی حمله آمریکا به ایران نیز در فضای رسانهای و تحلیلی پررنگ شود.
در همین ارتباط، مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسرائیل، در اظهاراتی اعلام کرده است که هرچند دیپلماسی گزینه ترجیحی واشینگتن است، اما در صورت مهار نشدن برنامههای هستهای و موشکی ایران، اقدام نظامی همچنان روی میز باقی خواهد ماند. او با اشاره به همسویی کامل واشینگتن و تلآویو، تاکید کرده که موضوع ایران صرفاً یک چالش منطقهای نیست، بلکه ابعادی جهانی دارد.
اظهارات هاکبی در حالی بیان میشود که برخی ناظران معتقدند برجستهسازی احتمال حمله آمریکا به ایران بیش از آنکه نشاندهنده تصمیم قطعی باشد، بخشی از راهبرد فشار حداکثری در آستانه تداوم مذاکره ایران و آمریکا است.
ارزیابی کارشناسان از احتمال درگیری ایران و آمریکا
در کشور نیز دیدگاههای متفاوتی درباره چشمانداز تحولات مطرح است. ساسان کریمی، عضو هیات علمی دانشگاه تهران، در گفتوگو با روزنامه شرق تاکید کرده است که به جای پیگیری مذاکرات در مسیرهای متعدد و پراکنده، باید تمامی کانالهای رسمی را در یک مسیر منسجم و موثر تجمیع کرد.
وی با رد نگاه دوگانه «یا مذاکره یا جنگ»، تصریح کرده است که رویکرد خطی و محدود به گفتوگو میتواند نوعی انفعال ایجاد کند. به باور او، احتمال رویارویی نظامی نسبت به هفتههای گذشته کاهش یافته و مسیر برای رسیدن به توافق تا حدی هموارتر شده است، هرچند گزینه نظامی همچنان به طور کامل منتفی نیست.
این استاد دانشگاه همچنین با اشاره به تجربههای پیشین، مذاکره غیرمستقیم را در صورت کارآمدی، مسیری موقتی دانست که در نهایت به گفتوگوی مستقیم منتهی خواهد شد. او بر ضرورت بهرهگیری از تیمی قدرتمندتر و حضور طراحان فکری در کنار مذاکرهکنندگان تاکید کرد تا روند مذاکره ایران و آمریکا بتواند با انسجام و ابتکار بیشتری دنبال شود.
چشمانداز پیش رو؛ بازدارندگی یا تشدید تنش؟
در مجموع، تحرکات اخیر نظامی آمریکا در کنار ادامه گفتوگوهای دیپلماتیک، صحنهای پیچیده از «فشار و مذاکره» را ترسیم کرده است؛ صحنهای که در آن احتمال حمله آمریکا به ایران به عنوان یک سناریوی بازدارنده مطرح میشود، اما همزمان مسیر دیپلماسی نیز باز مانده است.
اینکه در نهایت کدام مسیر ـ تشدید تنش یا دستیابی به توافق ـ دست بالا را خواهد داشت، به نتایج دورهای آینده مذاکره ایران و آمریکا و نیز محاسبات راهبردی دو طرف در هفتههای پیش رو بستگی دارد؛ محاسباتی که میتواند معادلات امنیتی منطقه را وارد مرحلهای تازه کند.
ارسال نظر