حمله پس از انتخابات یا حمله در همین روزها؟ / احتمال جنگ مجدد علیه ایران در آستانه انتخابات اسراییل و آمریکا؛ توافق به محاق می‌رود؟

وزرای خارجه‌ی هشت کشور اروپایی و منطقه‌ای بر ضرورت گفت‌وگوی مستقیم میان ایران و آمریکا تأکید کرده‌اند

امیرحسین مصلی

روزنامه‌نگار

سه‌شنبه بیست‌وهفتم اکتبر، اسرائیلی‌ها پای صندوق می‌روند. سه‌شنبه سوم نوامبر، نوبت آمریکایی‌هاست. میان این دو تاریخ، سرنوشت احتمال جنگی تازه با ایران معلق مانده است، جنگی که به گفته‌ی برخی مقامات «قطعی» و به گفته‌ی برخی دیگر «به‌تعویق‌افتاده» خوانده می‌شود.

نشانه‌هایی که از جنگ می‌گویند

تام باراک، فرستاده‌ی آمریکا در امور سوریه و عراق، در مصاحبه‌ای وقتی از او پرسیده شد آیا ممکن است در همین تعطیلات آخر هفته حمله‌ای رخ دهد، پاسخ داد «قطعاً».

نیویورک‌تایمز، به نقل از مقامات آمریکایی، از طرح‌هایی برای ازسرگیری حملات به ایران خبر داده، سی‌ان‌ان این درگیری احتمالی را «کوتاه‌مدت اما شدید» توصیف کرده، و وال‌استریت‌ژورنال نوشته ناوهای آمریکایی برای چنین احتمالی آماده می‌شوند.

دو مقام ارشد امنیتی ایرانی نیز به رویترز گفته‌اند تهران برنامه‌های مفصلی برای هدف‌قراردادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس آماده کرده، در صورتی‌که بار دیگر مورد حمله قرار گیرد.

آمریکا هشدارهای سفر برای چهارده کشور منطقه را به‌روزرسانی و برای ایران، عراق، لبنان و یمن هشدار سطح چهار، بالاترین سطح، صادر کرده است. پاکستان نیز، هرچند نه با لحنی هشداردهنده‌ی امنیتی بلکه از زبان وزارت امور دینی‌اش، به زائران و مسافران خود درباره‌ی احتمال اختلال و لغو پروازها به مقصد خاورمیانه هشدار داده و خواسته پیش از سفر از تأیید رزروهایشان مطمئن شوند.

نشانه‌هایی که از مذاکره می‌گویند

در برابر این تصویر، نشانه‌های دیگری نیز وجود دارد که مسیر را به‌سوی فروکش‌کردن تنش نشان می‌دهند. روزنامه‌ی اسرائیلی هاآرتص نوشته احتمال بازگشت به وضعیت جنگی، در حال حاضر، به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته است. به گزارش وال‌استریت‌ژورنال، سخنگوی کاخ سفید گفته آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، به هیچ‌وجه حمله‌ای علیه ایران انجام نخواهد داد. عباس عراقچی اعلام کرده ایران آماده است بار دیگر فرصتی به دیپلماسی بدهد. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در سفری به مصر، خود را حامل پیامی برای توقف گسترش جنگ خوانده و وزرای خارجه‌ی هشت کشور اروپایی و منطقه‌ای نیز بر ضرورت گفت‌وگوی مستقیم میان ایران و آمریکا تأکید کرده‌اند.

سفارت روسیه نیز گزارش‌های مربوط به تخلیه‌ی متخصصان روسی از نیروگاه بوشهر را رد کرده، نشانه‌ای که اگر درست باشد، با فضای آماده‌باش کامل برای جنگ همخوانی ندارد.

انتخاباتی که دو روز دیگر برگزار می‌شود

انتخابات پارلمانی اسرائیل، سه‌شنبه‌ی همین هفته برگزار می‌شود و نتایج رسمی‌اش چهارم نوامبر اعلام خواهد شد. نظرسنجی‌های پایانی تصویری به‌شدت نامتوازن و درعین‌حال متناقض ترسیم می‌کنند؛ نظرسنجی شبکه‌ی دوازده، اردوگاه مخالفان نتانیاهو به رهبری گادی آیزنکوت را با پنجاه‌ودو کرسی، در برابر پنجاه کرسی ائتلاف حاکم، پیش می‌اندازد،

نظرسنجی روزنامه‌ی معاریو همین فاصله را پنجاه‌وچهار به چهل‌وهشت برآورد کرده، درحالی‌که میانگین برخی دیگر از نظرسنجی‌ها همچنان برتری اندکی برای نتانیاهو ثبت می‌کند. از مجموع صدوبیست کرسی کنست، شصت‌ویک کرسی برای تشکیل دولت لازم است و به نظر می‌رسد هیچ‌یک از دو بلوک به‌تنهایی به این آستانه نخواهد رسید، سناریویی که احتمال بن‌بست سیاسی یا تشکیل دولت ائتلافی گسترده را جدی نگه می‌دارد. دونالد ترامپ هجدهم اکتبر، به‌صراحت و بدون قید و شرط، از بازگشت نتانیاهو حمایت کرد و گفت اگر رهبری دیگری در اسرائیل روی کار بیاید، ممکن است آمریکا ناچار شود بخش بیشتری از اقدامات علیه ایران را به‌تنهایی انجام دهد؛ جمله‌ای که پیوند مستقیم میان سرنوشت نتانیاهو و سیاست ایران‌ستیز واشنگتن را آشکار می‌کند.

انتخاباتی که نه روز دیگر برگزار می‌شود

انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره‌ی آمریکا، سوم نوامبر برگزار خواهد شد. برخلاف ابهام نظرسنجی‌های اسرائیل، درباره‌ی زمان‌بندی حمله‌ی احتمالی به ایران، همگرایی بیشتری میان منابع مختلف دیده می‌شود؛ چندین گزارش، از جمله نشریه‌ی آتلانتیک به نقل از مقامات آمریکایی، تصریح می‌کنند حمله‌ی احتمالی آمریکا و اسرائیل تقریباً به‌طور قطع پس از این انتخابات رخ خواهد داد، نه پیش از آن، باوجود آنکه گزینه‌های نظامی، به گفته‌ی همین گزارش‌ها، از پیش روی میز ترامپ آماده نگه داشته شده‌اند.

پیش یا پس از انتخابات؛ کدام محتمل‌تر است

با کنار هم‌گذاشتن این دو تقویم، تصویری دوگانه پدیدار می‌شود. برای نتانیاهو، تشدید تنش با ایران در همین روزهای پایانی کارزار انتخاباتی، با وجود ریسک‌هایش، می‌تواند ابزاری برای بازگرداندن رأی‌دهندگان نگران امنیت به ائتلاف او باشد، همان پرسشی که رسانه‌های اسرائیلی به‌صراحت مطرح کرده‌اند. اما برای کاخ سفید، که به‌طور رسمی تعهد داده پیش از سوم نوامبر دست به حمله نزند، منطق متفاوت است؛ یک عملیات نظامی پرهزینه و پرریسک در میانه‌ی کارزار انتخاباتی کنگره، می‌تواند قیمت سوخت را، که پیش‌تر دیدیم چقدر برای جمهوری‌خواهان حیاتی است، به‌شدت بالا ببرد. به همین دلیل، با وجود هشدارهای لحظه‌ای مقاماتی مانند باراک، وزن غالب شواهد، به‌ویژه تعهد رسمی کاخ سفید و همگرایی چند رسانه‌ی معتبر غربی، سناریوی «حمله پس از هر دو انتخابات» را محتمل‌تر از «حمله در همین روزها» نشان می‌دهد؛ هرچند در فضایی که حتی سفارت‌خانه‌ها و شرکت‌های هواپیمایی برای بدترین حالت آماده می‌شوند، هیچ پیش‌بینی‌ای را نمی‌توان با قطعیت کامل بیان کرد. آنچه مسلم است این است که سرنوشت جنگ و صلح در این منطقه، دست‌کم تا پایان هفته‌ی آینده، نه در تهران یا واشنگتن، که در صندوق‌های رأی اورشلیم و سپس ایالات متحده رقم خواهد خورد.