جنگده‌ها در آسمان؛ هدف آمریکا و اسرائیل از حمله مجدد، حذف لایه‌های بالایی قدرت است!
افزایش تمرین‌های جنگنده‌های اسرائیلی؛ ایران کابل‌های اینترنتی و تأسیسات انرژی را تهدید کرد.
احتمال حمله آمریکا به ایران و ازسرگیری جنگ در حالی دوباره به یکی از محورهای اصلی تحولات منطقه تبدیل شده که رسانه اسرائیلی والا از افزایش آمادگی جنگنده‌های اسرائیلی خبر داده و وال‌استریت ژورنال از هشدار تهران درباره گسترش حملات احتمالی به زیرساخت‌های اقتصادی و غیرنظامی کشورهای خلیج فارس نوشته است. هم‌زمان، رویترز از طرح‌های احتمالی ایران برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس خبر داده است؛ تحولاتی که نشان می‌دهد در صورت شکست تلاش‌های دیپلماتیک، دامنه بحران می‌تواند از اهداف نظامی فراتر برود.
حمله آمریکا به ایران؛ چه نشانه‌هایی از افزایش احتمال جنگ مجدد وجود دارد؟
بحث درباره احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا در روزهای اخیر با انتشار گزارش‌هایی درباره آمادگی نظامی اسرائیل و بررسی سناریوهای احتمالی عملیات مشترک واشنگتن و تل‌آویو وارد مرحله تازه‌ای شده است.
رسانه اسرائیلی والا (Walla) در گزارشی به نقل از یک مقام امنیتی اعلام کرد که احتمال ازسرگیری جنگ با ایران افزایش یافته است. این مقام مدعی شد جنگنده‌های اسرائیلی طی دو هفته گذشته تمرین‌های خود را تشدید کرده‌اند.
در همین گزارش موضع بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و اسرائیل کاتس، وزیر دفاع این رژیم، درباره تغییر رژیم ایران نیز مطرح شده است. به ادعای منبع امنیتی والا، این دو مقام اسرائیلی برای تحقق چنین هدفی مصمم هستند.
البته باید میان اظهارات یک مقام امنیتی، آمادگی عملیاتی نیروهای نظامی و تصمیم نهایی برای آغاز حمله تفاوت قائل شد. گزارش والا از ارزیابی یک مقام امنیتی حکایت دارد و به‌تنهایی تأیید نمی‌کند که فرمان عملیات جدید صادر شده باشد.
از سوی دیگر، شبکه خبری ای‌بی‌سی نیوز آمریکا در گزارشی در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، به نقل از دو منبع اسرائیلی مطلع از برنامه‌ریزی‌ها نوشت که ارتش‌های آمریکا و اسرائیل طرح‌هایی برای ازسرگیری حملات مشترک به ایران در هفته‌های آینده تدوین کرده‌اند. این گزارش همچنین به موضع کاخ سفید درباره انجام ندادن حمله پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر اشاره داشت.
اهمیت این گزارش در آن است که موضوع را از سطح افزایش آمادگی نظامی به مرحله بررسی گزینه‌های عملیاتی پیوند می‌دهد؛ با این حال، برنامه‌ریزی نظامی لزوماً به معنای تصمیم قطعی برای اجرای عملیات نیست.
هشدار وال‌استریت ژورنال؛ پاسخ ایران ممکن است از پایگاه‌های نظامی فراتر برود
روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که مقام‌های ایرانی از طریق میانجی‌ها هشدار داده‌اند در صورت حمله مجدد آمریکا، دامنه پاسخ تهران می‌تواند به زیرساخت‌های اقتصادی و اهداف غیرنظامی در کشورهای حوزه خلیج فارس گسترش پیدا کند.
بر اساس این گزارش فرودگاه‌ها، خطوط لوله نفت و دیگر زیرساخت‌های غیرنظامی منطقه از جمله اهدافی هستند که در هشدارهای منتسب به مقام‌های ایرانی مطرح شده‌اند. تهران همچنین تهدید کرده است که در صورت ازسرگیری حمله آمریکا به ایران، نیروهای دشمن را با شدت بیشتری هدف قرار خواهد داد و حتی ممکن است برای غرق کردن ناوهای جنگی این کشور در منطقه تلاش کند.
وال‌استریت ژورنال در عین حال تأکید کرده است که آسیب دیدن بخش‌هایی از زرادخانه موشکی و پهپادی ایران در حملات قبلی لزوماً توانایی این کشور برای انجام حملات تلافی‌جویانه را از بین نبرده است. به ارزیابی تحلیلگران مورد اشاره این روزنامه، استفاده از روش‌های نامتقارن همچنان می‌تواند برای زیرساخت‌های انرژی و ارتباطی منطقه خطرآفرین باشد.
این هشدارها را باید در چارچوب بازدارندگی نظامی و تلاش برای افزایش هزینه تصمیم به حمله ارزیابی کرد. تهدید به گسترش اهداف جنگ با اجرای واقعی چنین حملاتی یکسان نیست؛ اما اگر درگیری از سر گرفته شود احتمال آسیب دیدن کشورهایی که میزبان پایگاه‌های آمریکا هستند نیز به یکی از مسائل مهم امنیتی منطقه تبدیل خواهد شد.
رویترز از یک تهدید تازه خبر داد؛ کابل‌های اینترنتی خلیج فارس در معرض خطر؟
یکی از مهم‌ترین ابعاد تازه در پرونده احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا، ارتباط مستقیم درگیری نظامی با زیرساخت‌های دیجیتال است.
خبرگزاری رویترز در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ گزارش داد که دو مقام ارشد امنیتی ایران از تدوین طرح‌هایی برای هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس، در صورت حمله دوباره آمریکا و اسرائیل، خبر داده‌اند.
به نوشته رویترز این مقام‌ها جزئیات دقیقی درباره محل و شیوه اجرای احتمالی این طرح‌ها ارائه نکرده‌اند؛ با این حال، یکی از آنها گفته است که ایران می‌تواند تلاش کند روند تعمیر کابل‌های آسیب‌دیده را نیز مختل کند تا اختلال ارتباطی طولانی‌تر شود.
در همین زمینه، یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، پیش‌تر از امکان هدف قرار دادن هفت کابل اصلی اینترنت در زیر آب‌های تنگه هرمز سخن گفته بود.
اهمیت این تهدید فقط به دسترسی کاربران به اینترنت محدود نمی‌شود. کابل‌های زیردریایی بخش مهمی از ارتباطات بین‌المللی را منتقل می‌کنند و اختلال در مسیرهای ارتباطی منطقه می‌تواند بر مبادلات مالی، تجارت الکترونیکی، خدمات ابری و ارتباطات شرکت‌ها اثر بگذارد.
با این حال، رویترز به نقل از یک کارشناس حوزه ارتباطات توضیح داده است که کمتر از یک درصد پهنای باند بین‌المللی از تنگه هرمز عبور می‌کند. بنابراین، نمی‌توان نتیجه گرفت که هرگونه آسیب به کابل‌های این منطقه به‌تنهایی اینترنت جهان را مختل خواهد کرد. شدت پیامدها به تعداد کابل‌های آسیب‌دیده، ظرفیت مسیرهای جایگزین و امکان تعمیر آنها بستگی دارد.
از سوی دیگر، تعمیر کابل‌های زیردریایی در شرایط جنگی ممکن است به دلیل محدودیت‌های امنیتی، افزایش هزینه بیمه و دشواری دسترسی به آب‌های منطقه با تأخیر مواجه شود.
این موضوع نشان می‌دهد که در سناریوی تشدید درگیری و حمله آمریکا به ایران، زیرساخت‌های ارتباطی نیز می‌توانند به بخشی از معادله امنیتی تبدیل شوند؛ موضوعی که برای اقتصادهای دیجیتال کشورهای خلیج فارس اهمیت ویژه‌ای دارد.
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره پیامدهای حمله احتمالی جنگ مجدد چه گفت؟
ابوالفضل ظهره‌وند، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، نیز در گفت‌وگو با رسانه «تحریریه‌پلاس» ارزیابی خود را از پیامدهای احتمالی دور جدید حملات گسترده آمریکا و اسرائیل به ایران مطرح کرده است.
ظهره‌وند با اشاره به اظهارات بنیامین نتانیاهو درباره ضرورت سرنگونی جمهوری اسلامی، هدف احتمالی حملات آینده را نوعی «لایه‌برداری» از ساختار قدرت توصیف کرد؛ تعبیری که به گفته او به حذف لایه‌های بالایی قدرت اشاره دارد.
او همچنین یکی از اهداف احتمالی چنین عملیاتی را ایجاد تصویری از پیروزی در ذهن افکار عمومی آمریکا دانست و هشدار داد که طراحان حمله باید پیامدهای شکست عملیات و گسترش واکنش‌های ایران در منطقه را نیز در نظر بگیرند.
ظهره‌وند در بخشی از این مصاحبه گفت: «اگر نشد چه؟ اگر واکنش‌های ایران طوری شد که کل منطقه را در بگیرد چه؟ حشدالشعبی و نیروهای عراقی به راحتی می‌توانند در کمتر از ۲۴ ساعت کویت را اشغال کنند. کار بحرین و امارات هم تمام است. قطر هم که تامین‌کننده اصلی هلیوم برای تولید چیپ در تایوان است تاسیساتش در کمتر از ۲ تا ۳ ساعت نابود می‌شود.»
بخش مهمی از سخنان ظهره‌وند به مسئله‌ای اساسی اشاره دارد: هرگونه حمله گسترده به ایران ممکن است پیامدهایی فراتر از محدوده جغرافیایی ایران داشته باشد و امنیت کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
آیا مذاکرات ایران و آمریکا هنوز می‌تواند مانع جنگ شود؟
با وجود افزایش لحن تهدیدآمیز دو طرف و گزارش‌های مربوط به برنامه‌ریزی نظامی، همچنان باید احتمال ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا را از احتمال آغاز عملیات نظامی جداگانه بررسی کرد.
گزارش والا نشان می‌دهد که در ارزیابی یک مقام امنیتی اسرائیلی، احتمال درگیری مجدد افزایش یافته است. گزارش وال‌استریت ژورنال نیز از هشدارهای تهران درباره گسترش پاسخ احتمالی حکایت دارد. گزارش ای‌بی‌سی نیوز از برنامه‌ریزی نظامی مشترک و گزارش رویترز از بررسی گزینه‌های مرتبط با زیرساخت‌های ارتباطی منطقه خبر می‌دهند.
مجموع این گزارش‌ها از افزایش نگرانی درباره تشدید تنش حکایت می‌کند، اما برای نتیجه‌گیری درباره زمان قطعی حمله آمریکا و اسرائیل به ایران کافی نیست.
برای ارزیابی دقیق‌تر احتمال جنگ مجدد، باید چند عامل را هم‌زمان دنبال کرد: اعلام رسمی تصمیم‌های نظامی از سوی واشنگتن یا تل‌آویو، تغییرات قابل تأیید در آرایش نیروها، مواضع رسمی دو طرف درباره ادامه یا توقف مذاکرات و نشانه‌های عملی از کاهش یا افزایش تنش.
در چنین شرایطی، مذاکرات ایران و آمریکا صرفاً یک موضوع دیپلماتیک نیست؛ نتیجه آن می‌تواند بر محاسبات نظامی، امنیت کشورهای منطقه و هزینه‌های اقتصادی هرگونه تشدید درگیری اثر بگذارد.
تحلیل؛ چرا جنگ احتمالی بعدی می‌تواند هزینه‌ای فراتر از حمله نظامی داشته باشد؟
مهم‌ترین تفاوت در سناریوی احتمالی پیش رو، گستره اهدافی است که در تهدیدهای منتشرشده مطرح شده‌اند. در کنار تأسیسات نظامی، زیرساخت‌های انرژی، فرودگاه‌ها، کابل‌های ارتباطی و مراکز داده نیز در این هشدارها جای گرفته‌اند.
این تحول را می‌توان از سه منظر بررسی کرد.
۱. امنیت منطقه‌ای و گسترش دامنه درگیری
اگر حملات تازه‌ای آغاز شود و پاسخ‌ها به زیرساخت‌های کشورهای همسایه گسترش پیدا کند، دولت‌های حوزه خلیج فارس ممکن است با فشار بیشتری برای حفاظت از تأسیسات حیاتی و کاهش خطر ورود به درگیری مواجه شوند. در چنین شرایطی، حتی کشورهایی که مستقیماً در عملیات نظامی شرکت ندارند ممکن است از پیامدهای امنیتی آن متأثر شوند.
۲. انرژی و اقتصاد جهانی
تهدید علیه خطوط لوله، تأسیسات انرژی و مسیرهای حمل‌ونقل می‌تواند ریسک فعالیت اقتصادی در منطقه را افزایش دهد. افزایش هزینه بیمه کشتی‌ها، اختلال احتمالی در صادرات انرژی و نگرانی از ناامن شدن مسیرهای تجاری، از جمله پیامدهایی هستند که در صورت تحقق سناریوی تشدید درگیری باید بررسی شوند.
با این حال، افزایش قیمت نفت یا وقوع اختلال در صادرات انرژی را نمی‌توان صرفاً از روی انتشار تهدیدها قطعی دانست. تحقق این پیامدها به دامنه عملیات، مدت درگیری و میزان آسیب واقعی به زیرساخت‌ها بستگی دارد.
۳. زیرساخت‌های دیجیتال و ارتباطات
گزارش رویترز درباره کابل‌های زیردریایی یک بعد کمتر دیده‌شده از بحران را برجسته می‌کند. اقتصاد امروز فقط به نفت، گاز و حمل‌ونقل وابسته نیست؛ ارتباطات بین‌المللی، خدمات ابری و تراکنش‌های مالی نیز به زیرساخت‌هایی متکی هستند که ممکن است در یک درگیری منطقه‌ای آسیب‌پذیر شوند.
از این منظر، پیامدهای احتمالی جنگ ایران و آمریکا می‌تواند به شرکت‌های فناوری، بانک‌ها، کسب‌وکارهای آنلاین و کاربران عادی نیز برسد. با این حال، گستره واقعی اختلال به مسیرهای جایگزین و توان بازیابی شبکه بستگی خواهد داشت.
کدام روایت مستندتر است؟
در ارزیابی خبرهای مربوط به احتمال حمله آمریکا به ایران، باید میان گزارش درباره یک رویداد قابل بررسی، نقل‌قول از یک مقام ناشناس و تحلیل سیاسی تفاوت گذاشت.
گزارش رویترز درباره طرح احتمالی هدف قرار دادن کابل‌های زیردریایی، به نقل از دو مقام امنیتی ارشد ایران منتشر شده است؛ هرچند هویت آنها علنی نشده و جزئیات عملیاتی نیز در دسترس نیست. وال‌استریت ژورنال هم تهدیدهای منتسب به مقام‌های ایرانی را از طریق منابع مطلع گزارش کرده است. گزارش والا درباره افزایش تمرین‌های جنگنده‌های اسرائیلی نیز به یک مقام امنیتی استناد می‌کند.
این گزارش‌ها برای نشان دادن وجود نگرانی‌های امنیتی و مطرح شدن سناریوهای تشدید درگیری اهمیت دارند؛ اما هیچ‌کدام به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که حمله آمریکا به ایران حتماً انجام خواهد شد.
در مقابل، اظهارات ظهره‌وند درباره اشغال کشورهای منطقه در زمانی کوتاه یا نابودی سریع تأسیسات آنها، در محدوده ارزیابی سیاسی این نماینده قرار می‌گیرد و در اطلاعات منتشرشده شواهد مستقلی برای تأیید این ادعاهای مشخص ارائه نشده است.
بنابراین، نتیجه‌گیری مستند این است که نشانه‌هایی از افزایش آمادگی و نگرانی درباره احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا وجود دارد، اما زمان، دامنه و اصل وقوع حمله همچنان قطعی نیست.
جمع‌بندی؛ آیا حمله مجدد آمریکا به ایران نزدیک است؟
گزارش‌های منتشرشده درباره افزایش تمرین‌های جنگنده‌های اسرائیلی، برنامه‌ریزی نظامی آمریکا و اسرائیل و هشدارهای ایران درباره گسترش پاسخ احتمالی از بالا ماندن سطح تنش حکایت دارند. در عین حال، گزارش رویترز درباره کابل‌های ارتباطی زیردریایی نشان می‌دهد که در صورت ازسرگیری جنگ ایران و آمریکا، پیامدهای احتمالی ممکن است به حوزه‌هایی فراتر از میدان نبرد گسترش یابد.
با این همه، افزایش احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا را نباید با قطعی شدن حمله اشتباه گرفت. برای نتیجه‌گیری درباره قریب‌الوقوع بودن حمله آمریکا به ایران، شواهد مستقل و تأیید رسمی بیشتری لازم است. تا آن زمان، تحولات دیپلماتیک، تصمیم‌های نظامی قابل تأیید و مواضع رسمی طرف‌های درگیر، مهم‌ترین معیارهای ارزیابی مسیر بحران خواهند بود.
ارسال نظر