اهداف بعدی آمریکا در ایران مشخص شد؛ تنگه هرمز آماده دور تازه حملات میشود!
سناریوی حملات پیدرپی به ایران؛ اهداف حملات بعدی در تنگه هرمز مشخص شد.
حمله مجدد آمریکا به ایران از بعدازظهر سهشنبه ۱۰ شهریور وارد مرحله تازهای شد؛ سنتکام اعلام کرده نیروهای آمریکایی اهدافی از سپاه پاسداران را در ایران هدف قرار دادهاند. همزمان صدای انفجار در قشم، بندرعباس، چابهار و کنارک گزارش شده و مقامهای محلی درباره جزئیات خسارتها روایتهای متفاوتی ارائه کردهاند. این حملات در حالی رخ داده که تنها یک روز پیش، آکسیوس از بررسی طرح آمریکا برای انجام حملات محدود و دورهای در اطراف تنگه هرمز خبر داده بود.
حمله مجدد آمریکا به ایران؛ سنتکام چه گفت؟
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرده است که نیروهای این کشور ساعت ۱۲ ظهر به وقت شرق آمریکا، برابر با حدود ساعت ۱۹:۳۰ به وقت تهران، حمله به اهداف سپاه پاسداران در ایران را آغاز کردهاند.
سنتکام دلیل این عملیات را تلاشهای اخیر سپاه برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز و نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه عنوان کرده است. شبکههای خبری آمریکایی از جمله آسوشیتدپرس نیز حملات جدید را عملیاتی «محدود» توصیف کردهاند که هدف اعلامی آن مقابله با تهدید علیه کشتیرانی تجاری در هرمز است.
این نکته اهمیت دارد که برخلاف گزارشهای اولیه و روایتهای پراکنده، اکنون اصل انجام حمله از سوی سنتکام بهطور رسمی تأیید شده است؛ بنابراین موضوع دیگر صرفاً در حد شنیدهها یا ادعاهای رسانهای نیست.
انفجارهای قشم، بندرعباس و چابهار؛ روایتها چه میگویند؟
همزمان با اعلام سنتکام، رسانههای ایرانی از شنیده شدن انفجار در چند نقطه از جنوب و جنوبشرق ایران خبر دادند.
صداوسیمای جمهوری اسلامی از شنیده شدن بیش از پنج انفجار در اطراف روستای مسن قشم و سپس چهار انفجار دیگر از سمت تنگه هرمز خبر داده است. گزارشهایی نیز درباره شنیده شدن صدای انفجار در بندرعباس، سیریک و چابهار منتشر شد.
در هرمزگان، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری اعلام کرده بود که تاکنون گزارشی از اصابت یا حادثه در این استان دریافت نشده است. این روایت با گزارشهای منتشرشده درباره شنیده شدن انفجارها تفاوت دارد و نشان میدهد در ساعات نخست، میان شنیده شدن صدای انفجار و تأیید محل اصابت باید تفکیک قائل شد.
در مقابل، علی خلیلآبادی، معاون امنیتی و انتظامی استاندار سیستانوبلوچستان، در گفتوگو با ایرنا از اصابت چهار پرتابه در شهرستانهای چابهار و کنارک خبر داده است. ایرنا نیز این خبر را منتشر کرده است.
بنابراین در حال حاضر، درباره چابهار و کنارک یک گزارش رسمی محلی درباره اصابت وجود دارد، اما درباره برخی انفجارهای گزارششده در قشم و بندرعباس هنوز نمیتوان صرف شنیده شدن صدا را به معنای تأیید اصابت دانست.
چرا تنگه هرمز به نقطه اصلی درگیری تبدیل شده است؟
اهمیت حمله مجدد آمریکا به ایران فقط به اهداف نظامی محدود نمیشود؛ تنگه هرمز اکنون به مهمترین گره نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک بحران تبدیل شده است.
آکسیوس یک روز پیش از حملات جدید گزارش داده بود که دونالد ترامپ و مقامهای ارشد دولت آمریکا طرحی برای حملات محدود در تنگه هرمز و مناطق پیرامونی آن را بررسی میکنند. طبق این گزارش، طرح توسط سنتکام تهیه شده و پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، از آن حمایت کرده است.
هدف این طرح، جلوگیری از بازسازی رادارها، سامانههای پدافند هوایی و موشکهای ضدکشتی ایران عنوان شده بود؛ یعنی واشینگتن ظاهراً بهدنبال یک عملیات یکباره نیست و ایده حملات دورهای و محدود برای جلوگیری از بازسازی توان نظامی ایران را روی میز گذاشته است.
همین موضوع، احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا را از یک سناریوی صرفاً فرضی به مسئلهای جدیتر تبدیل میکند؛ هرچند هنوز مشخص نیست عملیات فعلی به یک درگیری گسترده و مستمر تبدیل خواهد شد یا در سطح حملات محدود باقی میماند.
آیا حملات جدید به معنی شروع یک جنگ تمامعیار است؟
هنوز نمیتوان چنین نتیجهای گرفت.
آسوشیتدپرس گزارش داده که حملات جدید پس از حدود یک ماه وقفه در درگیری مستقیم آمریکا و ایران انجام شده و واشینگتن آنها را در واکنش به تهدید علیه کشتیرانی و نیروهای آمریکایی توصیف کرده است. دونالد ترامپ نیز ضمن تهدید به واکنش، همزمان از بازگشت قطعی به یک جنگ تمامعیار سخن نگفته است.
از سوی دیگر، تحلیل آکسیوس از احتمال حرکت آمریکا به سمت یک مدل «نه جنگ، نه صلح» حکایت دارد؛ الگویی که در آن حملات محدود برای مهار توان نظامی ایران انجام میشود، بدون اینکه واشینگتن الزاماً وارد عملیات زمینی یا جنگی با ابعاد نامحدود شود.
اما مشکل اینجاست که حملات محدود نیز میتوانند بهسرعت از کنترل خارج شوند؛ بهخصوص اگر ایران به حملات آمریکا پاسخ مستقیم بدهد یا یکی از طرفین به نیروها، کشتیها یا زیرساختهای حساس طرف مقابل آسیب قابلتوجهی وارد کند.
توافق ایران و آمریکا چه میشود؟
در میانه این تشدید نظامی، مسیر دیپلماسی هنوز کاملاً بسته نشده است.
مسعود پزشکیان روز سهشنبه اعلام کرده ایران در صورتی که آمریکا به تعهدات خود در تفاهمنامه پیشین بازگردد، آماده است به مفاد آن عمل کند. این تفاهمنامه با میانجیگری پاکستان و قطر شکل گرفته بود و موضوعاتی مانند توقف درگیری، باز شدن مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز، کاهش فشار تحریمی و آغاز روند بازسازی را دربر میگرفت.
قطر نیز اعلام کرده همراه با عمان و پاکستان برای کاهش تنش تلاش میکند و هشدار داده عادی شدن وضعیت بحرانی در تنگه هرمز میتواند به تشدید بیشتر درگیری منجر شود.
بنابراین مذاکرات ایران و آمریکا هنوز از معادله حذف نشده، اما فاصله میان دیپلماسی و عملیات نظامی بسیار شکننده شده است.
پیامد اقتصادی حمله مجدد آمریکا به ایران چیست؟
یکی از نخستین اثرات قابل مشاهده، بازار انرژی و کشتیرانی است.
رویترز گزارش داده تعداد کشتیهای عبوری از تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته و روز دوشنبه تنها پنج کشتی از این مسیر عبور کردهاند؛ ضمن اینکه هیچ نفتکش بزرگی در میان آنها نبوده است. همزمان قیمت نفت برنت به بالای ۹۲ دلار در هر بشکه رسید و بازار نسبت به اختلال بیشتر در عرضه انرژی حساس شد.
رویترز همچنین گزارش داده دو نفتکش حامل نفت عربستان در نزدیکی خروجی تنگه هرمز هدف پرتابههای ناشناس قرار گرفتهاند؛ موضوعی که هنوز مسئول آن مشخص نشده اما ریسک کشتیرانی در منطقه را افزایش داده است.
به همین دلیل، احتمال جنگ مجدد فقط یک مسئله نظامی نیست. هرچه ناامنی در هرمز طولانیتر شود، هزینه حملونقل، بیمه کشتیها، قیمت نفت و در نهایت فشار تورمی در کشورهای مختلف افزایش پیدا میکند.
تحلیل و بررسی: آیا «حملات دورهای» استراتژی جدید آمریکا است؟
نقطه مهم ماجرا همینجاست.
اگر گزارش آکسیوس درباره طرح سنتکام را در کنار حمله رسمی امروز قرار دهیم، میتوان یک تغییر مهم در الگوی درگیری را مشاهده کرد: آمریکا ممکن است به جای انتخاب میان دو گزینه «جنگ گسترده» یا «آتشبس کامل»، به سمت مدل سومی حرکت کند؛ ضربههای محدود اما تکرارشونده برای جلوگیری از بازسازی توان نظامی ایران.
این مدل برای واشینگتن یک مزیت دارد: از ورود به یک جنگ تمامعیار پرهزینه جلوگیری میکند، اما همزمان فشار نظامی را حفظ میکند. برای ایران اما چالش متفاوت است؛ زیرا هر حمله محدود میتواند نیازمند پاسخ باشد و هر پاسخ نیز احتمال حمله بعدی آمریکا را افزایش دهد.
در چنین شرایطی، خطر اصلی الزاماً یک حمله بزرگ از پیش طراحیشده نیست؛ بلکه زنجیرهای از حملات محدود و واکنشهای متقابل است که میتواند بدون تصمیم قبلی برای آغاز جنگ تمامعیار، دو طرف را به سمت یک درگیری گستردهتر سوق دهد.
از سوی دیگر، تنگه هرمز به دلیل نقش آن در صادرات انرژی، نقطهای است که پیامدهای نظامی را مستقیماً به اقتصاد جهانی منتقل میکند. کاهش شدید تردد کشتیها و افزایش قیمت نفت نشان میدهد هر تشدید جدید میتواند خیلی سریع از یک بحران امنیتی به بحران انرژی تبدیل شود.
جمعبندی؛ حملات محدود و دورهای آمریکا به ایران
حمله مجدد آمریکا به ایران اکنون بهطور رسمی از سوی سنتکام تأیید شده و همزمان گزارشهایی از انفجار در قشم، بندرعباس، چابهار و کنارک منتشر شده است. در حالی که ایرنا اصابت چهار پرتابه در چابهار و کنارک را به نقل از مقام امنیتی استان تأیید کرده، درباره برخی دیگر از نقاط جنوبی هنوز میان «شنیده شدن انفجار» و «تأیید اصابت» تفاوت وجود دارد.
با این حال، مسئله مهمتر از حمله امروز این است که گزارش آکسیوس از بررسی حملات محدود و دورهای آمریکا، اکنون در کنار عملیات اعلامشده سنتکام معنای جدیتری پیدا کرده است. همزمان، مسیر مذاکرات ایران و آمریکا هنوز بهطور کامل بسته نشده و میانجیگری قطر، عمان و پاکستان ادامه دارد.
ارسال نظر