ادعای نتانیاهو: با وحشیهای حاکم بر ایران نمیتوان به توافق دیپلماتیک رسید!
۳ گزینه روی میز ترامپ برای ایران؛ تهران هنوز در وضعیت جنگی است.
همزمان با افزایش دوباره بحثها درباره حمله مجدد آمریکا به ایران، بنیامین نتانیاهو از بررسی سه مسیر در برابر جمهوری اسلامی با دونالد ترامپ خبر داده است؛ توافق، اقدام نظامی و تشدید فشار و محاصره.
در سوی دیگر، مسعود پزشکیان بار دیگر تأکید کرده جنگ راه حل نیست و کاظم غریبآبادی نیز میگوید ایران همچنان در «وضعیت جنگی» قرار دارد؛ مجموعهای از مواضع که نشان میدهد پرونده جنگ و مذاکره میان ایران، آمریکا و اسرائیل هنوز به نقطه نهایی نرسیده است.
نتانیاهو سه گزینه در برابر ایران را روی میز گذاشت
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سخنرانی اخیر خود گفت در دیدار با دونالد ترامپ در کاخ سفید درباره سه گزینه در قبال جمهوری اسلامی گفتوگو کرده است: دستیابی به توافق، اقدام نظامی و تشدید محاصره و فشار علیه ایران.
نتانیاهو با اشاره به گفتگوی خود با دونالد ترامپ مدعی شد: « اسرائیل با یک توافق خوب مخالفتی ندارد، اما دستیابی به چنین توافقی با حکومت فعلی ایران امکانپذیر نیست.» او سپس با لحنی تند افزود: «تردید دارم بتوان با آن گروه، با آن وحشیها، به توافق رسید. به شما میگویم که نمیتوان به توافق رسید.» او در ادامه تهدید کرد در صورت حمله ایران، پاسخ اسرائیل شدیدتر از حملات قبلی خواهد بود.
نتانیاهو همچنین گفت آنچه او «تشدید محاصره جمهوری اسلامی» خواند، یکی دیگر از مسیرهای مورد بررسی است و اقدامهای اخیر دولت ترامپ برای افزایش فشار بر طرفهایی که به ایران کمک میکنند، در همین چارچوب قرار میگیرد.
حمله مجدد آمریکا به ایران؛ تهدید واقعی یا ابزار فشار؟
اظهارات نتانیاهو بهتنهایی به معنای تصمیم قطعی ترامپ و حمله مجدد آمریکا به ایران نیست. نکته مهمتر این است که همزمان سه مسیر متفاوت در حال پیگیری است: فشار اقتصادی، تلاش برای مذاکره و حفظ گزینه نظامی.
رویترز نیز در گزارشهای پیشین خود تأیید کرده بود که ترامپ و نتانیاهو درباره گزینههای مختلف در قبال ایران، از دیپلماسی و فشار اقتصادی گرفته تا اقدام نظامی، رایزنی کردهاند. در عین حال، مقامهای اسرائیلی تأکید کرده بودند که بررسی گزینه نظامی الزاماً به معنای تصمیم برای حمله فوری نیست.
به همین دلیل، در شرایط فعلی نمیتوان از «حمله قطعی» سخن گفت؛ اما مجموعه این تحولات نشان میدهد احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران همچنان در محاسبات امنیتی منطقه باقی مانده است.
از سوی دیگر، گزارش رویترز درباره وضعیت ششماهه جنگ نشان میدهد درگیری از یک عملیات کوتاهمدت به بحرانی طولانیتر تبدیل شده و آمریکا همزمان با کاهش تمایل به عملیات نظامی گستردهتر، فشار اقتصادی و مسئله تنگه هرمز را در مرکز توجه قرار داده است.
پزشکیان: جنگ همیشه راه حل نیست
در تهران، مسعود پزشکیان بار دیگر بر ضرورت عبور از مسیر جنگ تأکید کرد.
رئیسجمهور ایران گفت: «جنگ همیشه راه حل نیست. گرهی را که میتوان با دست باز کرد، نباید با دندان باز کرد.»
پزشکیان در عین حال با اشاره به مقاومت ایران در برابر فشارهای نظامی، کشور را «پیروز میدان» توصیف کرد و گفت میتوان با «تدبیر و اندیشه» از شرایط موجود عبور کرد.
این موضع در شرایطی مطرح شده که بحث مذاکرات ایران و آمریکا همچنان با موضوعات امنیتی، تحریمها، شرایط پایان جنگ و وضعیت تنگه هرمز گره خورده است. اظهارات اخیر پزشکیان را میتوان نشانهای از تأکید تهران بر استفاده از مسیر سیاسی، بدون کنار گذاشتن ادبیات بازدارندگی دانست. گزارشهای منتشرشده از سخنان رئیسجمهور نیز همین تأکید بر تفاهم و حل مسائل را نشان میدهد.
تنگه هرمز؛ حلقه اتصال جنگ، مذاکره و اقتصاد
یکی از مهمترین بخشهای بحران فعلی، تنگه هرمز است؛ آبراهی که در هفتههای اخیر از یک موضوع صرفاً دریایی به یکی از محورهای اصلی مذاکرات منطقهای تبدیل شده است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، با اشاره به رایزنیهای تهران و مسقط درباره تنگه هرمز گفت پیش از جنگهای اخیر، عبور و مرور در این آبراه به شکل عادی انجام میشد، اما پس از جنگ توجه ایران به این موضوع افزایش یافت.
او صراحتاً گفت: «ما همچنان در وضعیت جنگی هستیم.»
این اظهارات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد تهران شرایط فعلی را پایانیافته تلقی نمیکند و مسئله تردد دریایی را بخشی از ترتیبات امنیتی پس از جنگ میداند.
رویترز گزارش داده ایران و عمان همچنان درباره سازوکاری برای مدیریت عبور و مرور و درآمدهای مرتبط با تنگه هرمز مذاکره میکنند و توافق نهایی هنوز شکل نگرفته است.
همزمان، دادههای کپلر که رویترز منتشر کرده نشان میدهد تردد کشتیهای کالایی از تنگه هرمز اندکی افزایش یافته، اما همچنان پایینتر از میانگین معمول قرار دارد.
چرا تنگه هرمز به مسئله اصلی تبدیل شده است؟
تنگه هرمز اکنون فقط یک مسیر کشتیرانی نیست؛ بلکه یکی از اهرمهای مهم در معادله جنگ مجدد ایران و آمریکا محسوب میشود.
هرگونه توافق درباره عبور کشتیها میتواند نشانهای از کاهش تنش باشد و برعکس، شکست مذاکرات ایران و عمان یا افزایش محدودیتهای دریایی میتواند فشار اقتصادی و امنیتی را بیشتر کند.
خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز گزارش داده تهران و مسقط درباره اجرای یک توافق موقت دریایی گفتوگو میکنند که هدف آن ایجاد سازوکاری برای عبور کشتیهای تجاری و محدود کردن تردد شناورهای نظامی در تنگه است.
از این منظر، تنگه هرمز میتواند یکی از نخستین شاخصهایی باشد که مشخص میکند بحران به سمت کاهش تنش حرکت میکند یا احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران و تشدید رویارویی افزایش مییابد.
تحلیل: سه مسیر متفاوت، یک بحران حلنشده
آنچه در مواضع اخیر تهران، واشینگتن و تلآویو دیده میشود، بیش از آنکه نشانه آغاز فوری یک جنگ تازه باشد، نشانه ادامه یک بحران حلنشده و فرسایشی است.
نتانیاهو از گزینه نظامی و تشدید محاصره سخن میگوید؛ پزشکیان بر مذاکره و پرهیز از جنگ تأکید میکند؛ غریبآبادی نیز همزمان از ادامه وضعیت جنگی سخن میگوید. بنابراین سه سطح متفاوت از بحران در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند:
- سطح سیاسی: تلاش برای رسیدن به توافق ایران و آمریکا و تعیین شرایط پایان بحران.
- سطح امنیتی: حفظ گزینه نظامی از سوی اسرائیل و آمریکا و تأکید ایران بر آمادگی در برابر تهدید.
- سطح اقتصادی و دریایی: تعیین تکلیف تنگه هرمز، تحریمها، تجارت و عبور کشتیها.
نکته مهم این است که واشینگتن ظاهراً تنها به گزینه نظامی تکیه ندارد. گزارش آسوشیتدپرس نشان میدهد با طولانی شدن جنگ، فشار اقتصادی و بازگشایی تنگه هرمز به موضوعات مهمتری برای دولت آمریکا تبدیل شدهاند.
از سوی دیگر، ادامه تنش در تنگه هرمز نشان میدهد حتی اگر شدت حملات نظامی کاهش پیدا کند، پایان عملی بحران هنوز تضمین نشده است.
احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا چقدر جدی است؟
در شرایط کنونی، شواهد موجود از احتمال جنگ مجدد ایران و آمریکا حکایت از یک سناریوی قطعی ندارند؛ اما گزینه نظامی همچنان در محاسبات طرفین حضور دارد.
اگر مذاکرات ایران و آمریکا به توافقی برسد که بتواند مسائل اصلی مانند تحریمها، شرایط امنیتی و وضعیت تنگه هرمز را حل کند، احتمال بازگشت درگیری کاهش خواهد یافت. در مقابل، شکست دیپلماسی، افزایش فشار اقتصادی یا وقوع یک حادثه نظامی میتواند محاسبات را تغییر دهد.
در این میان، تهدیدهای نتانیاهو نیز اهمیت دارد، زیرا اسرائیل اعلام کرده در صورت احساس تهدید، آزادی عمل نظامی خود را حفظ خواهد کرد. بنابراین احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران را باید در کنار احتمال حمله مجدد اسرائیل به ایران بررسی کرد، نه به عنوان دو پرونده کاملاً جدا از یکدیگر.
جمعبندی؛ گزینه نظامی همچنان روی میز باقی مانده است
اظهارات تازه نتانیاهو درباره سه گزینه توافق، اقدام نظامی و تشدید محاصره نشان میدهد پرونده ایران هنوز از نگاه اسرائیل بسته نشده است. در تهران نیز پزشکیان بر این موضع تأکید دارد که جنگ راه حل نیست، اما همزمان غریبآبادی میگوید ایران همچنان در وضعیت جنگی قرار دارد.
بنابراین در پاسخ به این پرسش که آیا حمله مجدد آمریکا به ایران قطعی است، فعلاً نمیتوان پاسخ مثبت داد. آنچه با اطمینان میتوان گفت این است که گزینه نظامی همچنان روی میز باقی مانده و سرنوشت مذاکرات، فشارهای اقتصادی و وضعیت تنگه هرمز میتواند مسیر بحران را به سمت توافق یا تشدید دوباره درگیری تغییر دهد.
ارسال نظر