آمریکا فقط دو هفته به ایران مهلت داد! / پزشکیان: به چه زبانی بگوییم دنبال سلاح هستهای نمیرویم که باورتان بشود؟
هشدار عراقچی درباره تبعات حمله آمریکا به ایران؛ چارچوب اولیه توافق شکل گرفت.
در حالیکه گمانهزنیها درباره حمله آمریکا به ایران و آینده پرونده هستهای تهران افزایش یافته، مقامهای ارشد جمهوری اسلامی همزمان بر تداوم برنامه صلحآمیز هستهای و پیگیری مسیر دیپلماسی تاکید میکنند؛ مسیری که به گفته آنان، همچنان در چارچوب مذاکره ایران و آمریکا دنبال میشود، هرچند اختلافات اساسی پابرجاست.
تاکید پزشکیان بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای
مسعود پزشکیان در یک گفتوگوی تلویزیونی تصریح کرد جمهوری اسلامی «به هیچ وجه» بهدنبال سلاح هستهای نیست، اما کنار گذاشتن صنعت صلحآمیز هستهای را نیز نمیپذیرد. وی با بیان اینکه «به چه زبانی بگوییم دنبال سلاح هستهای نیستیم و نخواهیم بود»، اعلام کرد تهران آمادگی دارد هرگونه راستیآزمایی مورد نظر را در چارچوبهای متعارف بپذیرد.
این مواضع در شرایطی مطرح میشود که برخی تحلیلها از افزایش فشارها و حتی سناریوهای مرتبط با حمله آمریکا به ایران سخن میگویند؛ موضوعی که همزمان با تحرکات دیپلماتیک، به یکی از محورهای اصلی فضای رسانهای تبدیل شده است.
موضع عراقچی در ژنو: حق هستهای «غیرقابل مذاکره» است
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز در کنفرانس خلع سلاح ژنو تاکید کرد حق ایران برای بهرهمندی از انرژی هستهای «غیرقابل مذاکره» است. وی هشدار داد پیامدهای هرگونه تجاوز یا حمله آمریکا به ایران محدود به مرزهای جغرافیایی کشور نخواهد ماند و جمهوری اسلامی در برابر هر تهدیدی از خود دفاع خواهد کرد.
عراقچی همچنین با اشاره به ضرورت توافق با آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره بازرسیها، تصریح کرد رفتار آمریکا طی سالهای گذشته به اعتبار سازوکارهای دیپلماتیک لطمه زده است.
آخرین وضعیت مذاکره ایران و آمریکا
وزیر خارجه جمهوری اسلامی پس از پایان نشست با فرستادگان دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، در ژنو اعلام کرد زمان دور بعدی مذاکرات هنوز مشخص نشده، اما طرفین توافق کردهاند روی «متن توافق احتمالی» کار کنند. او تاکید کرد این وضعیت به معنای دستیابی به «نقشه راه» نهایی نیست، با این حال تصویر روشنتری نسبت به ادامه مسیر مذاکره ایران و آمریکا شکل گرفته است.
به گفته عراقچی، دو طرف همچنان دارای مواضعی هستند که نزدیک کردن آنها نیازمند زمان است، اما یک «چارچوب اولیه» برای ادامه گفتوگوها حاصل شده و فضای مذاکرات نسبت به دور قبل، جدیتر و سازندهتر بوده است.
وی افزود مجموعهای از «اصول راهنما» مورد موافقت کلی قرار گرفته که میتواند مبنای تدوین متن توافق احتمالی در ادامه مذاکره ایران و آمریکا باشد.
او در عین حال با احتیاط درباره سرعت دستیابی به توافق گفت: آغاز یک مسیر روشن به معنای رسیدن سریع به نتیجه نهایی نیست.
روایت منابع غربی از روند مذاکرات ایران و آمریکا
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد هیات ایرانی قرار است طی دو هفته آینده پیشنهادهای دقیقتری برای کاهش شکافها ارائه کند. به گفته این مقام، هرچند پیشرفتهایی حاصل شده، اما هنوز جزئیات متعددی باقی مانده که باید مورد بحث قرار گیرد.
در همین حال، روزنامه والاستریت ژورنال نوشت جمهوری اسلامی همزمان با پیگیری دیپلماسی، از ابزار نمایش قدرت نظامی نیز بهره میگیرد تا احتمال حمله آمریکا به ایران را کاهش دهد. بر اساس این گزارش، در حالیکه دیپلماتها از آمادگی برای انعطاف در برخی حوزههای هستهای سخن میگویند، سپاه پاسداران نیز در تنگه هرمز رزمایش برگزار کرده و توانمندیهای موشکی خود را به نمایش گذاشته است.
پیشنهادهای مطرحشده از سوی تهران
بر پایه گزارشهای منتشرشده، تهران در جریان مذاکرات ایدههایی را مطرح کرده که بهطور کامل منطبق با خواستههای واشنگتن نیست، از جمله:
- توقف موقت غنیسازی اورانیوم برای مدت حداکثر سه سال
- انتقال بخشی از ذخایر اورانیوم به کشوری ثالث مانند روسیه
- پیشنهاد همکاری اقتصادی با شرکتهای آمریکایی در حوزههای نفت، گاز، معدن و خرید هواپیما
- تشکیل کنسرسیوم منطقهای برای تولید صفحات سوخت، با حفظ فرآیند تولید در داخل ایران
- ارائه طرحی چندجانبه شامل تعهدات عدم تعرض و قراردادهای تجاری گسترده
با این حال، تهران توقف کامل برنامه هستهای را رد کرده و لغو گسترده تحریمها را شرط اساسی هرگونه توافق میداند؛ مسئلهای که همچنان یکی از گرههای اصلی در مسیر مذاکره ایران و آمریکا محسوب میشود.
سناریوی جنگ؛ واقعیت یا خطای محاسباتی؟
در فضای داخلی نیز برخی تحلیلها به بررسی احتمال درگیری نظامی پرداختهاند. در یکی از این تحلیلها آمده است که دشمنان بهدنبال تضعیف زیرساختهای اقتصادی، مراکز هستهای و نظامی و حتی هدف قرار دادن ساختارهای حاکمیتی هستند. با این حال، بر اساس محاسبات موسوم به «هزینه ـ فایده» در راهبرد آمریکا، وقوع جنگ گسترده چندان محتمل ارزیابی نمیشود؛ چرا که پاسخ متقابل ایران میتواند هزینههای سنگینی بهدنبال داشته باشد.
با وجود این، برخی ناظران هشدار میدهند که سابقه «خطای محاسباتی» در قبال ایران، احتمال بروز تنش ناخواسته را بهطور کامل منتفی نمیکند؛ بهویژه در شرایطی که تحولات منطقهای پس از عملیات «طوفانالاقصی» معادلات امنیتی را پیچیدهتر کرده است.
در مجموع، همزمانی تحرکات دیپلماتیک و نمایش قدرت میدانی نشان میدهد تهران میکوشد از یکسو مسیر توافق را باز نگه دارد و از سوی دیگر هزینه هرگونه اقدام نظامی را افزایش دهد. در چنین فضایی، آینده روابط دو کشور میان دو سناریوی تشدید تنش یا پیشرفت در مذاکره ایران و آمریکا در نوسان است؛ سناریویی که نتیجه آن میتواند تاثیر مستقیمی بر ثبات منطقه و چشمانداز پرونده هستهای ایران داشته باشد.
ارسال نظر