جهان بدون محدودیت هستهای؛ پایان «نیو استارت» و هشدار درباره آغاز یک مسابقه تسلیحاتی خطرناک
با انقضای پیمان «نیو استارت»، برای نخستینبار در بیش از نیم قرن، هیچ محدودیت الزامآوری بر زرادخانههای هستهای راهبردی آمریکا و روسیه باقی نمیماند؛ اتفاقی که به گفته کارشناسان میتواند اعتماد متقابل را از بین ببرد و جهان را به سمت یک مسابقه تسلیحاتی مهارنشده سوق دهد.
به گزارش مستقل آنلاین:روسیه اعلام کرده است که برای «واقعیت جدید» جهانی بدون محدودیتهای کنترل تسلیحات هستهای میان مسکو و واشنگتن آماده است؛ واقعیتی که با پایان یافتن پیمان نیو استارت در همین هفته، بهطور رسمی آغاز میشود.
سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه و مسئول پرونده کنترل تسلیحات، در جریان سفر به پکن و در چارچوب «رایزنیهای ثبات راهبردی» گفت:
«این یک مقطع جدید و یک واقعیت تازه است؛ ما برای آن آمادهایم.»
پیمان نیو استارت که در سال ۲۰۱۰ میان آمریکا و روسیه امضا شد، تعداد کلاهکهای هستهای راهبردیِ مستقر هر طرف را به ۱۵۵۰ عدد محدود میکرد و آخرین ستون باقیمانده از نظام کنترل تسلیحات هستهای میان دو قدرت بزرگ محسوب میشد.
در صورت عدم دستیابی به تفاهمی در آخرین لحظات، با انقضای این پیمان در روز پنجشنبه، آمریکا و روسیه برای نخستینبار از دهه ۱۹۷۰ تاکنون، بدون هیچ سقف و نظارت حقوقی بر زرادخانههای هستهای خود باقی خواهند ماند.
سکوت آمریکا و پیام آن
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ماه گذشته در گفتوگو با نیویورکتایمز تلویحاً اعلام کرده بود که قصدی برای تمدید این پیمان ندارد. با این حال، واشنگتن هنوز به پیشنهاد رسمی مسکو برای ادامه رعایت محدودیتهای موشکی و کلاهکی به مدت یک سال دیگر—بهمنظور خریدن زمان برای توافق جدید—پاسخی نداده است.
ریابکوف در واکنش به این سکوت گفت:
«ندادن پاسخ هم خودش یک پاسخ است.»
چرا پایان نیو استارت خطرناک است؟
حامیان کنترل تسلیحات در مسکو و واشنگتن هشدار میدهند که پایان نیو استارت فقط به معنای حذف سقف کلاهکها نیست، بلکه سه پیامد مهم دارد:
-
از بین رفتن سازوکارهای راستیآزمایی و شفافیت متقابل
-
کاهش اعتماد استراتژیک میان قدرتهای هستهای
-
افزایش احتمال یک مسابقه تسلیحاتی جدید در شرایط بحرانهای ژئوپلیتیک
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که تنش میان روسیه و غرب بر سر جنگ اوکراین ادامه دارد و ایالات متحده نیز بهطور فزایندهای چین را بهعنوان یک چالش هستهای آینده در نظر میگیرد.
نقش چین و فروپاشی نظم کنترل تسلیحات
آمریکا خواستار پیوستن چین—سومین قدرت هستهای جهان از نظر تعداد کلاهک—به مذاکرات کنترل تسلیحات شده است؛ درخواستی که پکن تاکنون به آن پاسخ مثبت نداده است.
ریابکوف تأکید کرده که چین موضع روشنی در این زمینه دارد و روسیه به این موضع احترام میگذارد.
در واقع، شبکهای از توافقهای هستهای که پس از بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲ برای کاهش خطر جنگ هستهای شکل گرفته بود، اکنون تقریباً بهطور کامل فروپاشیده است.
هشدار اوباما و «ساعت آخرالزمان»
باراک اوباما، رئیسجمهور پیشین آمریکا که پیمان نیو استارت را با دیمیتری مدودف امضا کرده بود، از کنگره آمریکا خواست مانع از انقضای این توافق شود. او هشدار داد که پایان این پیمان میتواند دههها دیپلماسی هستهای را نابود کرده و جهان را ناامنتر کند.
مدودف نیز اعلام کرد که انقضای نیو استارت بدون توافق جایگزین، میتواند «ساعت آخرالزمان» را جلوتر ببرد؛ نمادی که دانشمندان برای سنجش میزان نزدیکی بشر به فاجعه هستهای از آن استفاده میکنند.
هشدار تازه روسیه درباره گرینلند
در ادامه، ریابکوف هشدار داد که اگر آمریکا سامانههای دفاع موشکی خود را در گرینلند—قلمرو خودمختار دانمارک و عضو ناتو—مستقر کند، روسیه ناچار خواهد بود «اقدامات نظامی جبرانی» انجام دهد؛ هشداری که میتواند نشانهای از ورود رقابت هستهای به مرحلهای تهاجمیتر باشد.
جمعبندی تحلیلی
پایان پیمان نیو استارت تنها یک رویداد حقوقی نیست؛ بلکه نشانهای از ورود جهان به مرحلهای بیثباتتر در نظم امنیتی بینالمللی است. در شرایطی که اعتماد میان قدرتهای بزرگ در پایینترین سطح خود قرار دارد، حذف آخرین مانع حقوقی بر سر تسلیحات هستهای میتواند پیامدهایی فراتر از روابط آمریکا و روسیه داشته باشد و امنیت جهانی را وارد دورهای پرخطر کند.
ارسال نظر