فولاد خراسان، از رکورد تولید تا نبرد برای تاب آوری زنجیره فولاد
در سالی که محدودیت برق و گاز، افزایش هزینه مواد اولیه و حمل و نقل و بی ثباتی اقتصاد کلان، بسیاری از فولادسازان ایران را با کاهش تولید و سودآوری مواجه کرد، مجتمع فولاد خراسان مسیر متفاوتی را دنبال کرد، مسیری که ترکیبی از افزایش تولید، توسعه زیرساخت، سرمایه گذاری انرژی و تکمیل زنجیره ارزش است.
کارنامه سال ۱۴۰۴ و اقدامات انجام شده در چهار ماه نخست ۱۴۰۵ نشان می دهد «فخاس» تلاش دارد از یک فولادساز صرف، به یک مجموعه صنعتی مقاوم تر در برابر شوک های زیرساختی تبدیل شود.
نخستین نشانه این تغییر، عملکرد تولیدی شرکت است. براساس گزارش مجمع عمومی سالانه فولاد خراسان در تیرماه ۱۴۰۵، تولید شمش فولادی شرکت در سال ۱۴۰۴ با رشد ۱۳ درصدی به یک میلیون و ۲۲ هزار تن رسید، تولید آهن اسفنجی نیز با رشد ۴ درصدی به یک میلیون و ۱۸۱ هزار تن و تولید گندله با رشد ۴ درصدی به یک میلیون و ۶۷۹ هزار تن رسید. تولید محصول نهایی نیز با رشد یک درصدی به ۶۰۷ هزار تن رسید.
اهمیت این ارقام زمانی روشن تر می شود که بدانیم به گفته مدیرعامل شرکت، در همین دوره نرخ حامل های انرژی ۱۰۲ درصد و هزینه حمل و نقل ۶۳ درصد افزایش یافته و قیمت مواد اولیه نیز بیش از ۳۰ درصد رشد کرده است. با این حال، فولاد خراسان در سال ۱۴۰۴ هشت رکورد تولید شامل دو رکورد روزانه و شش رکورد ماهانه ثبت کرد.
این روند در تابستان ۱۴۰۵ نیز ادامه یافته است. در تیرماه، رکورد روزانه تولید میلگرد شکسته شد و تولید محصول نهایی در یک روز به حدود ۲۴۳۸ تن رسید، اتفاقی که نشان می دهد شرکت در تلاش است ظرفیت موجود را حتی در شرایط محدودیت زیرساختی به حداکثر برساند.
اما شاید مهم ترین اقدام فولاد خراسان در دوره جدید، سرمایه گذاری برای کاهش آسیب پذیری در برابر بحران برق باشد. شرکت احداث نیروگاه خورشیدی ۶۰ مگاواتی را آغاز کرده که به گفته مدیرعامل، گام نخست ابرپروژه نیروگاه ۲۴۰ مگاواتی محسوب می شود. در کنار آن، قرارداد خرید تضمینی برق نیروگاه سیکل ترکیبی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
این تصمیم را نباید یک پروژه زیست محیطی تلقی کرد. برای فولادسازان، برق مستقیم به ظرفیت تولید و سودآوری متصل است. بنابراین سرمایه گذاری در انرژی خورشیدی برای فولاد خراسان بیش از آنکه یک اقدام تبلیغاتی در حوزه انرژی سبز باشد، ابزار مدیریت ریسک تولید است.
همزمان، فولاد خراسان توسعه زنجیره مواد اولیه را دنبال می کند. پروژه کنسانتره سازی شرکت فولاد شرق خراسان در سنگان خواف با ظرفیت ۲.۵ میلیون تن در حال اجراست و در آخرین گزارش شرکت، پروژه فولاد سنگان حدود ۷۶ درصد پیشرفت فیزیکی داشته است.
این پروژه برای «فخاس» اهمیت راهبردی دارد زیرا یکی از ریسک های ساختاری فولادسازان، وابستگی به تأمین مواد اولیه در بازار و نوسانات قیمت سنگ آهن و کنسانتره است. بنابراین توسعه حلقه های بالادستی می تواند حاشیه امنیت مواد اولیه را افزایش داده و بخشی از ارزش افزوده زنجیره را در داخل مجموعه نگه دارد.
در همین چارچوب، برنامه افزایش ظرفیت گندله سازی از ۲.۵ به ۳.۴ میلیون تن و افزایش ظرفیت واحدهای احیای مستقیم نیز در سبد توسعه شرکت قرار دارد.
یکی از جدیدترین اقدامات فولاد خراسان در تابستان ۱۴۰۵، راه اندازی انبار اختصاصی گمرکی است. نخستین محموله ترانزیتی در هفته پایانی تیرماه وارد این انبار شد، اقدامی که پس از ماه ها پیگیری برای دریافت مجوزهای قانونی به نتیجه رسید.
اهمیت این پروژه در ظاهر کمتر از احداث کارخانه یا نیروگاه است، اما از منظر اقتصادی می تواند هزینه و زمان عملیات گمرکی و تأمین مواد اولیه و قطعات را کاهش دهد. برای مجموعه ای که به دنبال توسعه صادرات و تکمیل زنجیره تأمین است، چنین زیرساختی بخشی از رقابت پذیری محسوب می شود.
در کنار انرژی، آب دومین چالش استراتژیک فولاد خراسان است. پروژه زیست محیطی پساب نیشابور در گزارش تیرماه ۱۴۰۵، در بخش تصفیه خانه ۵۶ درصد، شبکه جمعآوری ۴۲ درصد و خطوط انتقال ۱۰ درصد پیشرفت داشته است. هدف این پروژه، استفاده از پساب شهری برای تأمین بخشی از نیاز آبی صنعت و کاهش فشار بر منابع آب منطقه است.
این پروژه از منظر مسئولیت اجتماعی نیز اهمیت دارد، زیرا مسئله آب در نیشابور تنها یک مسئله صنعتی نیست و به کشاورزی، محیط زیست و زندگی شهروندان ارتباط دارد. به همین دلیل، حرکت فولاد خراسان به سمت بازچرخانی پساب می تواند در صورت تکمیل، نمونه ای از پیوند منافع صنعتی و منافع عمومی باشد.
رشد عملیاتی در نهایت خود را در صورت های مالی نیز نشان داده است. درآمدهای عملیاتی فولاد خراسان در سال ۱۴۰۴ با رشد ۲۱ درصدی از ۲۶.۷ همت به ۳۲.۲ همت رسید. شرکت همچنین با عرضه ۵۳۶ هزار تن میلگرد، رتبه نخست عرضه این محصول در بورس کالا را به دست آورد.
این ارقام نشان می دهد استراتژی شرکت در کوتاه مدت بر حفظ جریان تولید و فروش استوار بوده است، اما مسئله اصلی برای سال های آینده، حفظ این رشد در شرایطی است که هزینه انرژی و مواد اولیه همچنان صعودی و محدودیت برق پابرجاست.
تصویر جدید فولاد خراسان را نمی توان با تعداد رکوردهای تولید سنجید. اتفاق مهم تر، تغییر جهت سرمایه گذاری شرکت از افزایش ظرفیت تولید به سمت تاب آوری زنجیره است، نیروگاه خورشیدی برای برق، پروژه پساب برای آب، کنسانتره سازی برای مواد اولیه و انبار گمرکی برای لجستیک.
اگر این پروژه ها طبق برنامه تکمیل شوند، فولاد خراسان می تواند بخشی از ریسک هایی را که در سال های اخیر تولید فولاد ایران را تهدید کرده اند، از بیرون زنجیره به داخل مدیریت خود منتقل کند.
ارسال نظر