فوری / میانجیگری مستقیم محمد بن سلمان؛ حمله آمریکا به ایران لغو شد؟
ترامپ از شرط توقف حمله آمریکا به ایران پرده برداشت؛ توافق در راه است؟
حمله آمریکا به ایران بار دیگر به مهمترین محور تحولات خاورمیانه تبدیل شده است. همزمان با انتشار اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره آمادگی نظامی آمریکا و اعلام شرط خود برای لغو عملیات، گزارش اختصاصی آکسیوس از تلاش محمد بن سلمان برای جلوگیری از تشدید درگیریها، از شکلگیری دور تازهای از رایزنیهای منطقهای و بینالمللی برای جلوگیری از گسترش جنگ ایران و آمریکا حکایت دارد.
حمله آمریکا به ایران؛ ترامپ از شرط توقف عملیات گفت
دونالد ترامپ اعلام کرده است که ایالات متحده از نظر توان نظامی برای اقدام علیه جمهوری اسلامی آمادگی کامل دارد، اما تصمیم گرفته اجرای حمله آمریکا به ایران را مشروط به دستیابی سریع به یک توافق متوقف کند.
ترامپ مدعی شده است که درخواستهایی از سوی ایران و برخی کشورهای منطقه برای خودداری از حمله مطرح شده و در صورت دستیابی به توافق، موضوعاتی مانند بازگشایی کامل تنگه هرمز و پایان دادن به بحران هستهای ایران در دستور کار قرار خواهد گرفت. او همچنین گفته است اسرائیل نیز از این رویکرد حمایت میکند.
نقش عربستان در جلوگیری از تشدید جنگ ایران و آمریکا
گزارش اختصاصی آکسیوس به نقل از دو مقام آمریکایی و یک منبع آگاه نشان میدهد محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در تماس با ترامپ نسبت به پیامدهای حمله آمریکا به ایران ابراز نگرانی کرده است.
طبق این گزارش، ولیعهد عربستان از رئیسجمهور آمریکا خواسته است از تشدید تنشها جلوگیری کند و راهکارهای دیپلماتیک را در اولویت قرار دهد. یک مقام آمریکایی نیز گفته است مقامهای سعودی خواستار اطلاع از جزئیات برنامه عملیاتی واشنگتن شدهاند.
کاخ سفید و سفارت عربستان در واشنگتن تاکنون درباره این گزارش اظهار نظری نکردهاند.
مذاکرات ایران و آمریکا همزمان با افزایش تنشها
همزمان با ادامه گمانهزنیها درباره حمله آمریکا به ایران، تحرکات دیپلماتیک نیز افزایش یافته است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، طی گفتوگوهایی با مقامهای پاکستان، ترکیه و عربستان درباره آخرین تحولات منطقه رایزنی کرده است. او تأکید کرده هرگونه اقدام نظامی آمریکا یا اسرائیل و همچنین مشارکت کشورهای منطقه در چنین عملیاتی با «پاسخ قاطع و متناسب» نیروهای مسلح ایران روبهرو خواهد شد.
در همین حال، میانجیهای قطری نیز رایزنیهای جداگانهای با عراقچی، استیو ویتکاف و مقامهای عمانی برای کاهش تنش و یافتن راهکاری درباره تنگه هرمز انجام دادهاند. منابع نزدیک به مذاکرات از پیشرفتهایی در گفتوگوها خبر دادهاند، هرچند هنوز نتیجه نهایی مشخص نیست.
تنگه هرمز؛ نقطه حساس اختلاف
یکی از محورهای اصلی رایزنیها، آینده تنگه هرمز است. آمریکا و برخی کشورهای منطقه خواهان تضمین امنیت کشتیرانی هستند و در مقابل، ایران نیز تأکید میکند هرگونه اقدام نظامی علیه این کشور میتواند تبعات گستردهای برای امنیت منطقه و مسیرهای انتقال انرژی داشته باشد.
همین موضوع باعث شده است مذاکرات ایران و آمریکا علاوه بر پرونده هستهای، ابعاد امنیت انرژی و تجارت جهانی را نیز در بر بگیرد.
بررسی مجموعه تحولات نشان میدهد فضای کنونی بیش از آنکه به سمت آغاز یک عملیات نظامی قطعی حرکت کند، وارد مرحلهای از «دیپلماسی همراه با فشار نظامی» شده است.
اظهارات ترامپ درباره آمادگی برای حمله به ایران، در کنار اعلام آمادگی برای توافق، نشان میدهد واشنگتن همچنان تلاش میکند از تهدید نظامی بهعنوان ابزار فشار در رسیدن به توافق ایران و آمریکا استفاده کند.
از سوی دیگر، گزارش آکسیوس درباره نگرانی محمد بن سلمان نشان میدهد حتی نزدیکترین شرکای آمریکا در منطقه نیز نسبت به پیامدهای اقتصادی، امنیتی و انرژی ناشی از گسترش جنگ ایران و آمریکا نگران هستند؛ زیرا هرگونه درگیری گسترده میتواند بازار جهانی نفت، امنیت خلیج فارس و تجارت دریایی را تحت تأثیر قرار دهد.
در سوی مقابل، موضع رسمی جمهوری اسلامی مبنی بر پاسخ متقابل به هرگونه اقدام نظامی، نشان میدهد احتمال ورود منطقه به یک چرخه تشدید تنش همچنان وجود دارد؛ موضوعی که باعث شده میانجیگری قطر، عمان، پاکستان، ترکیه و عربستان اهمیت بیشتری پیدا کند.
تناقضها و ارزیابی روایتها
- اظهارات منتسب به ترامپ درباره لغو حمله، موضع مستقیم او را منعکس میکند، اما هنوز جزئیات رسمی درباره چارچوب توافق ادعایی منتشر نشده است.
- گزارش آکسیوس بر پایه منابع آگاه آمریکایی تهیه شده و از تماس محمد بن سلمان با ترامپ خبر میدهد، اما کاخ سفید و عربستان این گزارش را تأیید یا تکذیب نکردهاند.
- درباره میزان پیشرفت مذاکرات ایران و آمریکا مربوط به بازگشایی تنگه هرمز نیز روایتهای مختلف وجود دارد و هنوز توافق نهایی اعلام نشده است.
در شرایطی که حمله آمریکا به ایران همچنان بهعنوان یکی از مهمترین سناریوهای مورد بحث مطرح است، مجموعه تحولات اخیر نشان میدهد همزمان با افزایش فشارهای نظامی، مسیر مذاکرات ایران و آمریکا نیز فعال شده است. نتیجه این رایزنیها میتواند نه تنها آینده روابط تهران و واشنگتن، بلکه امنیت خلیج فارس، بازار انرژی و چشمانداز توافق ایران و آمریکا را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
ارسال نظر