درخواست محرمانه جان رتکلیف از روسیه؛
پشت پرده سفر محرمانه رئیس سیا به مسکو؛ آیا روسیه اطلاعات ایران را لو میدهد؟
آیا روسیه ممکن است در میانه تنشهای ایران و آمریکا مسیر خود را تغییر دهد و به تهران پشت کند؟
گزارشهای منتشرشده از سفر محرمانه جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، به مسکو و درخواست او از مقامهای روس برای خودداری از انتقال اطلاعات کمککننده به ایران، بار دیگر پرسش درباره موضع واقعی کرملین در قبال تهران را مطرح کرده است.
بر اساس گزارش رسانههای آمریکایی، جان رتکلیف در جریان سفر محرمانه خود به مسکو با مقامهای اطلاعاتی روسیه دیدار کرده و از آنها خواسته است اطلاعاتی را که میتواند به ایران کمک کند در اختیار تهران قرار ندهند. گفته میشود حمایت روسیه از ایران نیز یکی از محورهای گفتوگوی رئیس سیا با طرف روس بوده است.
درخواست آمریکا از روسیه درباره ایران
این سفر، نخستین سفر علنیشده یک رئیس سیا به مسکو از سال ۲۰۲۱ محسوب میشود؛ موضوعی که اهمیت دیدار رتکلیف با مقامهای روس را بیشتر کرده است.
کرملین اصل دیدار جان رتکلیف با مقامهای اطلاعاتی روسیه را تأیید کرده، اما اعلام کرده است که رئیس سیا در جریان این سفر با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، دیداری نداشته است.
با وجود انتشار گزارشهایی درباره محتوای مذاکرات، مقامهای آمریکایی و روسی تاکنون جزئیات رسمی و کاملی از این گفتوگوها منتشر نکردهاند و سازمان سیا نیز درباره سفر رتکلیف اظهار نظر نکرده است.
همین ابهام باعث شده یکی از پرسشهای مهم درباره روابط تهران و مسکو دوباره مطرح شود: آیا روسیه در شرایط بحرانی حاضر است همچنان از ایران حمایت کند یا منافع خود را بر همکاری با تهران ترجیح خواهد داد؟
آیا روسیه واقعاً به ایران پشت میکند؟
طرح احتمال «خیانت روسیه به ایران» لزوماً به معنای وجود شواهدی قطعی درباره تغییر موضع مسکو نیست. روسیه و ایران در سالهای اخیر همکاریهای گستردهای داشتهاند، اما این روابط به معنای همسویی کامل منافع دو کشور در همه پروندههای منطقهای نیست.
مسکو همواره تلاش کرده روابط خود با تهران را در کنار مناسباتش با آمریکا، کشورهای اروپایی و سایر بازیگران منطقهای مدیریت کند. بنابراین، هرگونه درخواست مستقیم واشنگتن از مقامهای روس برای محدود کردن انتقال اطلاعات به ایران میتواند نشانهای از تلاش آمریکا برای تأثیرگذاری بر محاسبات امنیتی کرملین باشد؛ اما بهتنهایی اثبات نمیکند که روسیه تصمیم گرفته ایران را کنار بگذارد.
موضع روسیه درباره تنگه هرمز چیست؟
در همین حال، مواضع اخیر مقامهای روسیه درباره تنگه هرمز نیز توجهها را به خود جلب کرده است.
سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، گفته است مسکو با دریافت عوارض از کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند موافق نیست، هرچند به گفته او این موضوع به مذاکرات بیشتر نیاز دارد.
لاوروف در گفتوگویی با شبکه تلویزیونی «آربیسی» با اشاره به وضعیت تنگه هرمز پیش از آغاز حملات اسرائیل و آمریکا به ایران در ۹ اسفند سال گذشته، گفت که پیش از آن هیچ عوارضی برای عبور از تنگه وجود نداشته است.
وزیر خارجه روسیه همچنین درباره موضع ایران و آمریکا در قبال باز ماندن تنگه هرمز گفت که آمریکا از ایران میخواهد این مسیر را باز کند و تهران نیز در مقابل خواستار کاهش یا لغو تحریمها شده است.
ترامپ: روسیه در تنگه هرمز رفتار مناسبی داشته است
همزمان با انتشار این گزارشها، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز پنجشنبه اعلام کرد که دیگر تمایلی به مذاکره با مقامهای جمهوری اسلامی ندارد.
ترامپ همچنین درباره عملکرد روسیه در موضوع تنگه هرمز گفت که روسیه رفتار مناسبی داشته است؛ اظهارنظری که میتواند به گمانهزنیها درباره نحوه تعامل واشنگتن و مسکو در پرونده ایران دامن بزند.
با این حال، هنوز مشخص نیست آیا گفتوگوهای محرمانه رئیس سیا در مسکو به تغییر عملی سیاست روسیه در قبال ایران منجر خواهد شد یا خیر.
روسیه بین ایران و منافع خودش
آنچه در شرایط فعلی اهمیت دارد این است که همکاری ایران و روسیه را نباید الزاماً به معنای اتحاد بدون قیدوشرط دو کشور دانست. مسکو، مانند هر قدرت دیگری، در پروندههای امنیتی و ژئوپلیتیکی منافع ملی خود را دنبال میکند.
از این منظر، سفر محرمانه رئیس سیا به مسکو و گزارش درخواست آمریکا برای خودداری روسیه از ارائه اطلاعات به ایران، بیش از آنکه بهتنهایی نشانه «خیانت روسیه» باشد، یک علامت مهم درباره تلاش واشنگتن برای اثرگذاری بر روابط تهران و مسکو است.
بنابراین، پاسخ قطعی به این پرسش که «آیا روسیه به ایران خیانت میکند؟» هنوز ممکن نیست؛ اما افزایش تماسهای محرمانه میان واشنگتن و مسکو و ابهام درباره محتوای این مذاکرات نشان میدهد که رفتار روسیه در قبال ایران همچنان یکی از متغیرهای مهم معادلات منطقهای است.
ارسال نظر