تنها دو انتخاب وجود دارد: جنگ تمامعیار یا مذاکره / ترامپ قرار نیست تا ابد منتظر ایران بماند!
همزمان با مذاکرات، هشدار نظامی آمریکا؛ دیپلماسی یا سناریوی حمله؟
در آستانه دور تازه تحرکات دیپلماتیک و همزمان با افزایش فشارهای سیاسی و نظامی در منطقه، زمان مذاکره ایران و آمریکا به یکی از حساسترین متغیرهای معادلات خاورمیانه تبدیل شده است. انتخاب استانبول بهعنوان محل گفتوگوها، حضور بازیگران منطقهای و رفتوآمد فشرده مقامهای ارشد آمریکایی و اسرائیلی، نشان میدهد که مذاکره ایران و آمریکا صرفاً یک نشست فنی هستهای نیست، بلکه تلاشی برای مدیریت یک بحران چندلایه است؛ بحرانی که سرنوشت آن میتواند مسیر تقابل یا کاهش تنش میان تهران و واشینگتن را در مقطع فعلی تعیین کند.
به گزارش مستقل آنلاین، در حالیکه فضای سیاسی و امنیتی منطقه همچنان ملتهب است و سناریوهایی چون حمله آمریکا به ایران و حمله مجدد اسرائیل به ایران در محافل تحلیلی مطرح میشود، خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد که تهران برای ازسرگیری گفتوگوهای هستهای آمادگی دارد و حاضر است حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا را در چارچوب یک توافق تحویل دهد. به گفته این مقام، ایران در مسیر دیپلماسی انعطافپذیری نشان داده و حتی گزینه «غنیسازی صفر» را در قالب یک سازوکار کنسرسیومی بهعنوان راهحل احتمالی مورد بررسی قرار داده است.
آغاز مذاکرات نباید با هیچ پیششرطی همراه باشد
این مقام ارشد در گفتوگو با رویترز تأکید کرده که آغاز مذاکرات ایران و آمریکا نباید با هیچگونه پیششرطی همراه باشد و در عین حال خواستار دور شدن داراییها و تجهیزات نظامی ایالات متحده از پیرامون مرزهای ایران شده است. او با اشاره به فضای فعلی مذاکرات افزود اکنون «توپ در زمین دونالد ترامپ» قرار دارد؛ جملهای که همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره حمله آمریکا به ایران بار دیگر توجه رسانهها را به مسیر دیپلماسی جلب کرده است.
بر اساس این گزارش، ایران و آمریکا قرار است روز جمعه در استانبول گفتوگوهای هستهای را از سر بگیرند. در این نشست علاوه بر هیأتهای تهران و واشینگتن، نمایندگانی از چند کشور منطقه از جمله عربستان سعودی، مصر، قطر و امارات نیز حضور خواهند داشت. هدف اصلی مذاکرات ایران و آمریکا در استانبول کاهش تنشها و جلوگیری از تشدید بحران در منطقه عنوان شده؛ بحرانی که در صورت شکست دیپلماسی میتواند به سناریوهایی چون حمله مجدد اسرائیل به ایران یا حتی حمله آمریکا به ایران منجر شود.
ویتکاف قبل از دیدار با عراقچی به اسرائیل میرود
رویترز همچنین گزارش داده است که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در استانبول دیدار خواهند کرد؛ دیداری که از آن بهعنوان تلاشی برای «احیای دیپلماسی» و یافتن راهی برای پایان دادن به بحران هستهای ایران یاد میشود. به گفته منابع دیپلماتیک قرار است در حاشیه این مذاکرات، جلسات دوجانبه، سهجانبه و چندجانبه متعددی برگزار شود.
در همین حال، وبسایت اکسیوس به نقل از یک مقام اسرائیلی گزارش داد که استیو ویتکاف روز دوشنبه به اسرائیل سفر کرده و روز سهشنبه با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این رژیم، دیدار خواهد داشت؛ دیداری که بنا به درخواست نتانیاهو انجام میشود. بر اساس این گزارش، ویتکاف همچنین با ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، ملاقات خواهد کرد؛ دیدارهایی که در سایه نگرانی تلآویو از مذاکرات هستهای و احتمال تکرار حمله مجدد اسرائیل به ایران ارزیابی میشود.
اکسیوس افزود که ویتکاف پس از این سفر، برای شرکت در گفتوگوهای سهجانبه صلح میان روسیه و اوکراین، راهی ابوظبی خواهد شد و سپس برای گفتوگو با عباس عراقچی به ترکیه میرود. این رفتوآمدهای دیپلماتیک در شرایطی انجام میشود که واشینگتن همزمان فشار نظامی و مسیر مذاکره را پیش میبرد.
ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد
در همین چارچوب، متیو ویتاکر، سفیر آمریکا در ناتو، اعلام کرد دونالد ترامپ خواستههای روشنی را به ایران منتقل کرده و بار دیگر تأکید کرد «توپ در زمین آنهاست». او در گفتوگو با فاکسنیوز گفت رئیسجمهوری آمریکا صراحتاً اعلام کرده که ایران نباید به سلاح هستهای دست یابد و هشدار داد ترامپ «برای همیشه صبور نخواهد بود». ویتاکر همچنین حضور ناوگان نظامی آمریکا در نزدیکی ایران را همزمان «نمایش قدرت» و «مسیر کاهش تنش» توصیف کرد و گفت تهران میتواند با کنار گذاشتن برنامه هستهای، از تشدید بحران و سناریوهایی مانند حمله آمریکا به ایران جلوگیری کند.
هم گزینه نظامی هم مذاکره روی میز است
از سوی دیگر، ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، در گفتوگو با روزنامه لیبراسیون اعلام کرد که آمریکا همزمان گزینه نظامی و مسیر مذاکره با ایران را روی میز گذاشته و تهران باید برای خروج از بنبست فعلی، به امتیازدهیهای اساسی و تغییر رویکرد تن دهد.
برای ایران و آمریکا تنها دو راه حل وجود دارد
در ایران نیز تحلیلهای متفاوتی درباره راهبرد واشینگتن مطرح میشود. آریابرزن محمدی، استاد دانشگاه تهران، در گفتوگو با انتخاب بیان کرد: «به نظر میرسد ترامپ بهدنبال دیپلماسی قایقهای توپدار است؛ دیپلماسیای که به گفته خود او باید بر پایه تهدیدی معتبر و قابل باور بنا شود.» او افزود با وجود اختلافات عمیق میان آمریکا و اروپا در حوزههای مختلف، در موضوع ایران نوعی همسویی و اجماع شکل گرفته که نمود آن را میتوان در برخی تصمیمات کشورهای اروپایی مشاهده کرد.
در همین حال، حشمتالله فلاحتپیشه، رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس، در توییتی نوشت: «ایران و آمریکا در موقعیت پرتگاه قرار دارند؛ متفاوت با تمام گذشته و تنها دو انتخاب وجود دارد: جنگ تمامعیار یا توافق سهساله.» او با اشاره به رفتار سیاسی ترامپ تأکید کرد حتی این توافق نیز با تردیدهای جدی همراه است؛ تردیدهایی که آینده دیپلماسی و احتمال عبور منطقه از سایه جنگ را در هالهای از ابهام قرار داده است.
چرا مذاکرات ایران و آمریکا حساستر از همیشه است؟
در مجموع، آنچه امروز در صحنه دیپلماسی دیده میشود نشان میدهد مذاکره ایران و آمریکا به مرحلهای رسیده که دیگر صرفاً یک روند طولانی و فرسایشی نیست، بلکه به تصمیمی راهبردی با پیامدهای فوری تبدیل شده است. تحرکات همزمان دیپلماتیک، هشدارهای صریح مقامهای آمریکایی و افزایش حضور نظامی واشینگتن در منطقه، این پیام را مخابره میکند که پنجره گفتوگو محدود است و در صورت ناکامی دیپلماسی، احتمال حمله آمریکا به ایران بیش از هر زمان دیگری در محاسبات سیاسی و امنیتی مطرح خواهد شد.
در چنین شرایطی، آینده مذاکره ایران و آمریکا به میزان انعطافپذیری طرفین و توان آنها برای عبور از خطوط قرمز اعلامشده گره خورده است؛ مسیری که میتواند به کاهش تنش و توافقی موقت یا پایدار منتهی شود. در مقابل، تداوم بنبست و تشدید فشارها، سناریوی تقابل را تقویت کرده و احتمال حمله آمریکا به ایران را از یک ابزار تهدید سیاسی به گزینهای عملیاتی نزدیکتر میکند؛ وضعیتی که پیامدهای آن نهتنها برای دو طرف، بلکه برای کل منطقه تعیینکننده خواهد بود.
ارسال نظر