کمبود ۴۴۰۰ معلم کرمانی در سال ۱۴۰۵
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان از کمبود ۴۴۰۰ معلم خبر داد.
کمبود هزاران معلم در کرمان، آموزش و پرورش استان را با چالش تامین نیروی انسانی در آستانه سال تحصیلی جدید مواجه کرده است؛ چالشی که از دیرزمانی ایجاد شده و اکنون تحتتاثیر عواملی تا حدی شدت گرفته است. زرند، سیرجان، رفسنجان و شهربابک از جمله مناطقی هستند که بیشتر با این مشکل درگیرند. آموزش و پرورش استان کرمان اما خوشبین است که با راهکارهایی از جمله بهکارگیری بازنشستگان و دانشجویان ترم آخر دانشگاه فرهنگیان بتواند این بحران را در سال تحصیلی پیشرو مهار و مدیریت کند.
اوایل مردادماه امسال از سوی رئیس اداره ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات آموزش و پرورش استان کرمان از کمبود حدود سه هزار معلم خبر داده شد. کمبودی که میتواند به افزایش جمعیت کلاسها و فشار کاری مضاعف بر معلمان منجر شود و در نهایت کیفیت آموزش را تحتالشعاع قرار دهد.
بهمنظور بررسی ابعاد این کمبود، دلایل شکلگیری آن و راهکارهای آموزش و پرورش برای جبران نیروی انسانی، با معاون طرح و برنامه مدیریت منابع انسانی و امور اداری اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان گفتوگویی انجام شد.
شهاب مشایخی در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که چه شد در استان با کمبود سه هزار معلم مواجه شدیم؟ گفت: کرمان همواره در زمره استانهایی قرار داشته که هیچگاه تراز نیروی انسانی آن مثبت نبوده است. در بررسی وضعیت در سنوات، مشاهده میشود که از لحاظ کمیت نیروی انسانی در هیچ بازه زمانی استان حتی به نقطه سر به سر نرسیده است!
وی با اشاره به برخی از مهمترین دلایل این ناترازی در نیروی انسانی در استان کرمان توضیح داد: یک دلیل این وضعیت، عدم توازن بین استخدام و بازنشستگی و موضوع بعدی بحث نگهداشت نیرو در حوزه آموزش و پرورش است. در برخی از شهرستانهای شمالی استان که دارای کارخانجات و شرکتهای صنعتی و معدنی هستند، نگهداشت نیرو بهویژه در جنسیت مرد با چالشهایی مواجه است چرا که جذابیت اشتغال در بخش صنعت و معدن نسبت به آموزش و پرورش بیشتر است.
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان یادآور شد: در جریان بررسیهایی که داشتیم مشخص شده که در سالهای متفاوت، میزان کمبود معلم تغییر کرده و نوساناتی داشته است.
مشایخی گفت: برای رفع این کمبود، وزارتخانه راهکارهایی اعم از بهکارگیری نیروهای خرید خدمات که به نیروهای حقالتدریس تبدیل شدهاند، استخدام نیروهای تبصره ۱۰ و تبصره ۲۰ یا همان نیروهای نهضتی، نیروهای پیشدبستانی و طرح امین داشته و با راهکارهایی همیشه درصد کمبود معلم در استان را در یک حد منطقی نگه میداشته است.
وی سپس توضیح داد: با توجه به کاهش آمار موالید کشور، پیشبینی میشود تا سال تحصیلی ۱۴۱۱-۱۴۱۰ حدود ۲۰ درصد از آمار جمعیت دانشآموزی کشور کسر شود؛ با توجه به این شرایط، سیاست کلی وزارتخانه مبنی بر این است که به جای اینکه فردی را استخدام کنند که این فرد ۳۰ سال تعهد شاغلی و احتمالا ۳۰ سال تعهد بازنشستگی برای دولت داشته باشد، از راهکارهای موقت استفاده شود تا زمانی که از پیک دانشآموزی عبور کنیم و به موقعیت کاهش موالید و جمعیت دانشآموزی در کشور برسیم.
کمبود واقعی ۴۴۰۰ معلم
وی درباره تاثیر نقل و انتقالات در استان کرمان بر کمبود معلم گفت: کرمان در زمره استانهایی نیست که متقاضی نقل و انتقالات بروناستانی زیادی داشته باشد. معمولا افرادی که متقاضی هستند وارد استان شوند با افرادی که متقاضی خروج از استان هستند، در یک رده قرار میگیرند و تعداد آنها تقریبا تفاوت چشمگیری با یکدیگر ندارد.
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان در پاسخ به این پرسش که طبق استانداردهای موجود، به نسبت جمعیت دانشآموزی که در استان داریم، چه تعداد معلم باید داشته باشیم؟ توضیح داد: یکسری حباب در فرایندها داریم که باعث عدم برآورد دقیق میشود؛ مثلا وقتی وزارتخانه قصد دارد برآورد نسبت به کمبود نیروی لازم در مدارس انجام دهد، صرفا گروه معلمان را در نظر میگیرد یعنی افرادی که باید تدریس را انجام دهند و کمتر عوامل کیفیتبخشی آموزش مانند مراقبان سلامت، مشاوران و مربیان بهداشت و به ندرت سراغ پُستهای مدارس میرود در حالی که بهعنوان مثال انتصاب کامل معاونان مدارس برای کیفیتبخشی فرآیندهای آموزشی و تربیتی بایستی در دستور کار وزارت قرار گیرد.
مشایخی ادامه داد: بنابراین برآوردی که وزارتخانه انجام میدهد در واقع کمبود نیرویی است که باید کلاس درس را بپذیرد که از این نظر، کمبود واقعی نیروی انسانی استان در سال جاری با توجه به عدم برگزاری آزمون استخدامی طبق ماده ۲۸ و عدم جذب سرباز معلم و توازن بین نیروهای ورودی با افرادی که تقاضای بازنشستگی دارند، به چهار هزار و ۴۰۰ نفر رسیده است.
وی بیان کرد: فاصله هزار نفری بین سه هزار و چهارصد نفر کمبود معلم که پیش از این اعلام شده با این چهار هزار و ۴۰۰ نفر، از طریق سیاستهای انقباضی قابل جبران است و بهعنوان مثال، میتوانیم از افزایش ضریب اشتغال نیروها استفاده کنیم و عملا حدود یکهزار نفر کمبود را در خود مجموعه آموزش و پرورش پوشش دهیم.
توزیع نامتوازن کمبود معلم
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان در پاسخ به این پرسش که چه برنامهای برای رفع کمبود معلم برای سال تحصیلی جدید وجود دارد؟ گفت: استانهای زیادی در کشور نیستند که با این چالش مواجهند. تقریبا پنج استان داریم که بیش از ۱۵ درصد از نیروی مورد نیازشان دچار کمبود است و کرمان متاسفانه یکی از این استانهاست.
مشایخی افزود: براساس شاخصهایی مانند نسبت معلم به دانشآموز، در سرجمع استان وضعیتی نرمال داریم ولی گستردگی و پراکندگی استان موجب شده که مثلا در گلباف تقریبا بهازای هر هشت دانشآموز یک معلم داشته باشیم اما در مناطق دیگر این رقم بیشتر باشد. عدم توازن با توجه به موقعیت استان ایجاد شده و از این لحاظ در کلیت شاید شرایط کرمان دچار چالش بزرگی نباشد اما در جزئیات، بیشتر این کمبودها به چشم میآید.
راهکارهای مهار کمبود معلم
وی ادامه داد: وزارتخانه برای تامین کمبودها راهکارهایی را پیشنهاد داده است که یکی از آنها، بهکارگیری ساعت کامل نیروها در رشته استخدامی مربوطه است و اگر مثلا استخدام معلم در دروس تخصصی است ابلاغ او هم صرفا در همان رشته باید صادر شود. مورد دیگر اینکه از همکاران بخواهیم ساعات اضافهکار داشته باشند، خوشبختانه از ۲ سال قبل وزارتخانه به این سمت رفته که اضافهکارها را بهروز پرداخت کند.
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان اظهار کرد: مورد بعدی اینکه یکسری درسها در حوزههای آداب و مهارتهای زندگی مانند تفکر و سبک زندگی، تفکر و سواد رسانه، تفکر و پژوهش و گروه معارف و مدیریت خانواده جدا شده و الزام تدریس در این درسها برای مربیان و معاونین حوزه پرورشی لحاظ شده است؛ با توجه به اینکه این دروس ماهیت تماما کتبی ندارند و بخشی از ارزیابی آن مربوط به فعالیتهای عملی است در نتیجه امکان تدریس این دروس توسط مربیان پرورشی وجود دارد، ضمن اینکه محتواهای کتابهای درسی هم با فرایند کاری همکاران حوزه پرورشی تطبیق دارد.
مشایخی افزود: مورد بعدی اینکه تسهیلات و امکاناتی برای همکارانی که در سنوات بازنشستگی هستند در نظر گرفته شده و یک سال استمرار خدمت میگیرند و شرایط دیگری فراهم میشود که حقوق تشویقی داشته باشند تا خروج نیروی انسانی از سیستم روند کندتری پیدا کند.
وی بیان کرد: راهکار نهایی که امسال از سوی وزارتخانه به تمامی استانها تکلیف شده استفاده از ظرفیت تدریس دانشجویان سال آخر دانشگاه فرهنگیان است.
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان در اینباره توضیح داد: دانشگاه فرهنگیان طی فرایندی چهار ساله، آموزش پرسنل موردنیاز آموزش و پرورش را انجام میدهد. این دانشجویان در ۲ سال پایانی درس کارورزی دارند. آموزش و پرورش این امکان را دارد که در سال آخر تحصیل، کلاسهای دانشجویان را مجازی برگزار و از آنها برای تدریس در کلاسهای دانشآموزان استفاده کند.
مشایخی خاطرنشان کرد: در مجموع، برای تامین معلم موردنیاز در استان کرمان در سال تحصیلی جدید با چالشهای مواجه خواهیم بود ولی با پیشبینیهای انجام شده و برگزاری جلسات منظم و پیوسته، وضعیت استان و اینکه در تمامی ۳۴ منطقه آموزش و پرورش جلسات برآورد نیروی انسانی برگزار شده است و با هماهنگی خوبی که بین حوزههای آموزش و امور اداری و پرورشی وجود دارد، بحران نیروی انسانی قابل مدیریت است.
وی افزود: در جریان این بحران، فرصتی هم ایجاد شده که بیشتر بر حوزه افزایش بهرهوری نیروی انسانی متمرکز بشویم.
وی درباره تاثیر بهکارگیری دانشجویان دانشگاه فرهنگیان در کلاسهای درس مدارس بر کیفیت آموزش نیز گفت: این دانشجویان هم در تمامی مناطق و در تمامی رشتهها بهکار گرفته نخواهند شد و صرفا سراغ یکسری از مناطق و رشتهها خواهیم رفت چون کمبود نیروی انسانی بهصورت سراسری در استان وجود ندارد و صرفا در برخی مناطق این وضعیت را داریم.
صنعت در رقابت با مدرسه
وی در پاسخ به این پرسش که آیا مناطق کمتر برخوردار بیشتر از این کمبود معلم متاثر میشوند؟ توضیح داد: ما در استان کرمان علاوه بر شهرها، تعداد زیادی مدارس روستایی و ۱۰ هزار و ۶۰۰ دانشآموز عشایر هم داریم. همچنین تعداد قابلتوجهی مدارس با یک نفر دانشآموز و ۲ نفر و حتی کمتر از پنج نفر داریم. از لحاظ عدالت آموزشی، کرمان در زمره بهترین استانهای کشور قرار میگیرد و به گونهای برنامهریزی شده که تحت هیچ شرایطی هیچ معذوریتی برای تحصیل هیچ دانشآموزی ایجاد نشود.
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان افزود: در استان کرمان ۵۵۷ مدرسه با ۱۰ نفر دانشآموز و کمتر از ۱۰ نفر داریم. تامین معلم همین مدارس بهواسطه دوری مسافت و پراکندگی استان قدری چالشبرانگیز شده است.
مشایخی سپس تصریح کرد: اینکه میگویید مناطق کمتر برخوردار بیشتر از کمبود معلم متاثر میشوند درست نبوده و شرایط کاملا برعکس است.
وی توضیح داد: در شهرستانهای جنوبی مثل رودبارجنوب، فاریاب، منوجان، کهنوج، عنبرآباد، جیرفت، و شهرستانهای راین، بافت و رابر با کمبود نیروی انسانی مواجه نیستیم و حتی در برخی رشتهها از لحاظ میانگین موردنیاز در سطح بالاتری قرار داریم.
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان ادامه داد: بزرگترین چالش ما در استان کرمان در زرند، سیرجان، رفسنجان، شهربابک و ناحیه ۲ و ناحیه ۱ است. در شهرهای صنعتی در برخی موارد، حتی سهمیه استخدام ما با چالش جذب مواجه میشود و رغبت به حوزه آموزش و پرورش نسبت به مشاغل صنعتی کمتر است.
مشایخی اظهار کرد: براساس تورم و شرایط اقتصادی که در کشور وجود دارد، بین حقوق معلم و حقوقی که در دیگر بخشها به خصوص صنایع پرداخت میشود تفاوت چشمگیری وجود دارد. تحصیلکردگان برخی از رشتههایی که مرتبط با آموزش و پرورش هستند به خصوص کسانی که در رشتههای صنعتی در هنرستانها مشغول به فعالیت هستند این فرصت را دارند که در فرایند استخدامی صنایع و شرکتهای صنعتی و معدنی شرکت کنند و همین، مقداری بحران برای ما در شهرهای صنعتی ایجاد کرده است.
دورنمای کمبود معلم
وی در پاسخ به این پرسش که آیا دورنمای روشنی برای رفع کامل کمبود معلم در استان وجود دارد؟ اظهار کرد: پیشبینی اینکه چه اتفاقی میافتد بهطور کامل در دست استان نیست و شاخصهای متعددی در آن دخیل است.
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان افزود: همانطور که در ابتدای عرایضم گفتم، تا حدود ۶ سال آینده تحصیلی، با توجه به کاهش موالید در سطح کشور، عملا ۲۰ درصد از جمعیت دانشآموزی کشور کم شده و عدم توازن در برخی مناطق رفع میشود.
مشایخی ادامه داد: از طرفی، حدی از کمبود در سیستم قابلقبول است و عملا خلل چندانی ایجاد نمیکند. ما امکان افزایش ضریب اشتغال را هم داریم؛ هر معلم می توند در هفته ۶ الی ۱۰ ساعت اضافهکار بگیرد و در سیستم مشغول به فعالیت باشد.
وی با بیان اینکه افزایش ضریب اشتغال کمک میکند تا حدی از کمبود را جبران کنیم، اظهار کرد: نکته مهم دیگر اینکه در جریان جنگ رمضان، بسیاری از ارگانها و نهادها تحتتاثیر قرار گرفتند و آموزش و پرورش هم از این قاعده مستثنا نبود؛ مجوز برای برگزاری آزمون استخدامی دریافت شده بود و فرایند جذب سرباز معلم نیز سالیانه در آموزش و پرورش وجود داشت اما به دلیل جنگ، آزمون برگزار نشد و جذب سرباز معلم هم دچار تغییراتی شد.
معاون طرح و برنامه اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان افزود: اگر این موانع پیش نیامده بود در استان کرمان فرایند نقل و انتقالات پویاتری داشتیم و در برخی شهرستانها هیچ نیازی نبود تا بازنشستگان و دانشجویان بهکار گرفته شوند. با همه این شرایط، طبق برنامهریزی و با پیشبینیهایی که صورت گرفته، مشکلی برای دانشآموزان و همکاران به وجود نخواهد آمد.
مشایخی همچنین بیان کرد: بخشی از نیروهای ما در بوم خودشان حضور ندارند. مثلا فرد اهل جنوب استان است ولی در فرایندهای استخدامی در شمال استان مشغول شده است. با مسائلی که در حوزه بنزین ایجاد شده، احتمالا همکاران ما هم دچار مشکلاتی بشوند اما اگر تمامی نهادها دست به دست هم بدهند و نگاه مثبتی به همراهی به آموزشوپرورش داشته باسند این مشکلات قابل رفع است.
وی گفت: رفع این کمبودها در یکی، دو سال ممکن نیست. نیازسنجی و برآوردها صورت گرفته و اقدامات برای بازتعریف سهمیههای استخدامی انجام شده و در کوتاهمدت با راهکارهایی که به آن اشاره شد، سعی میکنیم بحران را مدیریت کنیم اما رفع کامل کمبود، در بهترین حالت در میانمدت امکانپذیر خواهد بود.
کمبود معلم یکی از بحرانهای جدی آموزش و پرورش در استان کرمان است که طی سالها شکل گرفته است. ناترازی میان استخدام و بازنشستگی، دشواری نگهداشت نیرو و رقابت بخش صنعت و معدن با آموزش و پرورش وزارتخانه را به سمت راهکارهای موقت سوق داده است تا این کمبود مدیریت و مهار شود.
بهکارگیری بازنشستگان و دانشجویان ترم آخر دانشگاه فرهنگیان اگرچه میتواند در کوتاهمدت بخشی از نیاز مدارس در سال تحصیلی پیشرو را پوشش دهد اما تداوم این وضعیت میتواند مسئله کمبود نیروی انسانی را به چالشی برای کیفیت آموزش تبدیل کند.
منبع: خبرگزاری ایرنا
ارسال نظر