سفیر آمریکا: به ایران فرصت دادیم مراسم تشییع برگزار کنند اما آنها به جای آن موشک شلیک کردند / قالیباف: کسانی میتوانند با آمریکا مذاکره کنند که آماده جنگ باشند!
دفاع آمریکا از بازگشت محاصره دریایی ایران همزمان با تشدید تنش بر سر تنگه هرمز؛ جنگ مجدد ایران و آمریکا وارد مرحله جدیدی شد.
تنشهای ناشی از جنگ ایران و آمریکا بار دیگر به آبهای جنوبی ایران کشیده شده است؛ جایی که مقامهای آمریکایی از بازگشت محاصره دریایی ایران دفاع میکنند و در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی نیز از پایان اعتبار تفاهمنامه ایران و آمریکا سخن میگویند.
همزمان، اختلاف روایتها درباره وضعیت آتشبس، امنیت کشتیرانی بینالمللی و آینده مذاکرات ایران و آمریکا، احتمال ورود بحران به مرحلهای جدید را افزایش داده است.
از مذاکرات ایران و آمریکا تا تهدید تنگه هرمز؛ آیا آتشبس در حال فروپاشی است؟
بحران میان تهران و واشینگتن که پس از توقف درگیریهای نظامی وارد مرحله مذاکرات سیاسی شده بود، اکنون بار دیگر به محور خلیج فارس، بنادر جنوبی ایران و امنیت خطوط دریایی جهان بازگشته است.
مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، از تصمیم دونالد ترامپ برای بازگرداندن محاصره دریایی ایران دفاع کرده و مدعی شده است تهران با حمله به شناورهای تجاری و تهدید کشتیرانی بینالمللی، مفاد تفاهمنامه پس از جنگ را نقض کرده است.
این مقام آمریکایی معتقد است واشینگتن نمیتواند در برابر اقداماتی که به گفته او امنیت تجارت جهانی را تهدید میکند، سکوت کند. در روایت آمریکایی، حمله به کشتیها و ایجاد ناامنی در مسیرهای دریایی به منزله تلاش برای تحت فشار قرار دادن اقتصاد جهانی تلقی میشود.
او به شبکه خبری فاکس گفت ایران به کشتیها حمله میکند و همچنین اقدام به مینگذاری میکند. والتز ادعا کرد: «ما یک تفاهمنامه داشتیم و ایران به آن پایبند نیست.» او افزود ترامپ به ایران فرصت داد تا سوگواری کند، اما تهران با هدف قرار دادن کشتیهای خارجی و تلاش برای «گروگان گرفتن اقتصاد جهان» پاسخ داد.
پیش از این دونالد ترامپ نیز گفته بود «ما گفتیم بروید مراسم تشییع خود را برگزار کنید، اما آنها به جای آن، شروع به شلیک موشک به سمت شناورها کردند. به همین دلیل، بسیار سخت به آنها حمله کردیم.»
در سوی مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی روایت کاملاً متفاوتی ارائه میکنند. رئیس مجلس شورای اسلامی اعلام کرده است که تهران از ابتدا نیز اعتمادی به واشینگتن نداشته و هرگونه مذاکره با آمریکا تنها زمانی معنا دارد که کشور همزمان برای جنگ و دفاع نیز آماده باشد.
اظهارات مقامهای ایرانی نشان میدهد مذاکرات ایران و آمریکا نه به عنوان جایگزین تقابل، بلکه به عنوان ابزاری برای تثبیت دستاوردهای میدانی و امنیتی دیده میشود؛ موضوعی که میتواند در آینده مسیر گفتوگوها را پیچیدهتر کند.
همزمان، برخی نمایندگان مجلس نیز اعلام کردهاند تفاهمنامه ایران و آمریکا عملاً اعتبار خود را از دست داده است، زیرا به اعتقاد آنان آمریکا چندین بار مفاد توافق و آتشبس را نقض کرده است.
در یکی از مهمترین مواضع مطرحشده، تأکید شده که تصمیمگیری درباره عبور و مرور در تنگه هرمز در اختیار جمهوری اسلامی قرار دارد؛ اظهارنظری که میتواند پیامدهای مهمی برای بازار انرژی و تجارت جهانی داشته باشد.
جنگ ایران و آمریکا و بازگشت پرونده تنگه هرمز
تنگه هرمز همچنان مهمترین نقطه فشار ژئوپلیتیکی در منطقه محسوب میشود. بخش بزرگی از صادرات نفت جهان از این مسیر عبور میکند و هرگونه تنش در این آبراه میتواند قیمت انرژی را در بازارهای بینالمللی تحت تأثیر قرار دهد.
بازگشت بحث محاصره دریایی ایران و همزمان مطرح شدن محدودیتهای احتمالی در تنگه هرمز، نشان میدهد رقابت تهران و واشینگتن از میدان نظامی به حوزه اقتصاد جهانی منتقل شده است.
مذاکرات ایران و آمریکا زیر سایه تهدید نظامی
یکی از مهمترین ویژگیهای مرحله جدید بحران، همزمانی مذاکرات ایران و آمریکا با افزایش ادبیات نظامی دو طرف است.
در حالی که واشینگتن از ضرورت مقابله با تهدیدهای دریایی سخن میگوید، مقامهای ایرانی نیز بر ضرورت آمادگی برای جنگ تأکید میکنند. این وضعیت احتمال دستیابی به توافقی جامع و پایدار را دشوارتر از گذشته کرده است.
برخی ارزیابیهای دیپلماتیک نیز حاکی از آن است که فاصله میان دو طرف همچنان زیاد بوده و دستیابی به توافق نهایی با موانع جدی روبهرو است.
محاصره دریایی ایران چه پیامدهایی خواهد داشت؟
بازگشت احتمالی محاصره دریایی ایران صرفاً یک اقدام نظامی یا امنیتی نخواهد بود، بلکه میتواند پیامدهای گستردهای به همراه داشته باشد:
*افزایش هزینه بیمه و حملونقل دریایی در خلیج فارس
*رشد قیمت جهانی نفت و انرژی
*افزایش حضور نظامی قدرتهای خارجی در منطقه
*تشدید فشار اقتصادی بر صادرات و واردات ایران
*افزایش احتمال درگیریهای محدود دریایی و اشتباهات محاسباتی
مهمترین زاویه خبری این تحولات، اختلاف بنیادین دو طرف درباره مفهوم «تفاهمنامه پس از جنگ» است.
واشینگتن معتقد است ایران تعهدات خود را نقض کرده و به همین دلیل فشار نظامی و اقتصادی باید افزایش یابد. در مقابل، تهران معتقد است این آمریکا بوده که توافق را زیر پا گذاشته و بنابراین تفاهمنامه دیگر فاقد اعتبار است.
این اختلاف تنها یک مناقشه سیاسی نیست؛ بلکه میتواند به نقطه آغاز دور تازهای از جنگ مجدد ایران و آمریکا در خلیج فارس تبدیل شود.
از سوی دیگر، تأکید مقامهای جمهوری اسلامی بر آمادگی برای جنگ در کنار ادامه مذاکرات، نشان میدهد تهران به دنبال الگوی «مذاکره از موضع قدرت» است؛ الگویی که در سالهای اخیر به یکی از اصول سیاست منطقهای جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
ابعاد پنهان و اثرات بلندمدت
مهمترین اثر بلندمدت این بحران، تغییر تدریجی ماهیت جنگ ایران و آمریکا از تقابل مستقیم نظامی به جنگ بر سر مسیرهای انرژی، تجارت دریایی و کنترل گلوگاههای اقتصادی جهان است.
اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، خلیج فارس بار دیگر به یکی از اصلیترین نقاط اصطکاک ژئوپلیتیکی جهان تبدیل خواهد شد؛ موضوعی که نهتنها اقتصاد منطقه، بلکه بازارهای جهانی انرژی و زنجیره تأمین بینالمللی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
جنگ ایران و آمریکا اکنون وارد مرحلهای شده که محور اصلی آن دیگر صرفاً حملات نظامی نیست، بلکه امنیت دریایی، تنگه هرمز، کشتیرانی بینالمللی و آینده مذاکرات ایران و آمریکا را در بر میگیرد. اختلاف دو طرف بر سر اعتبار تفاهمنامه و تفسیر مفاد آن، خطر بازگشت بحران به سطحی گستردهتر را افزایش داده و خلیج فارس را بار دیگر در کانون تحولات امنیتی جهان قرار داده است.
ارسال نظر