دور چهارم مذاکرات در هفته آینده؛ در صورت شکست مذاکرات درگیری نظامی مستقیم با هدف حذف مهرههای کلیدی یا حمله به تأسیسات هستهای در پیش است!
پشتپرده دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا؛ کوشنر و ویتکاف در ژنو چه گفتند؟
در حالی که تنها چند ساعت از پایان دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو میگذرد، فضای سیاسی تهران و واشینگتن وارد مرحلهای تازه شده است؛ مرحلهای که همزمان با امید به پیشرفت دیپلماتیک، نگرانیها درباره سناریوهای تقابلی را نیز پررنگتر کرده است. اکنون پرسش اصلی این است که نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا به سمت توافق خواهد رفت یا تنش؟
نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا؛ ورود به «عناصر یک توافق»؟
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شامگاه پنجشنبه هفتم اسفند پس از دیدار با استیو ویتکاف و جرد کوشنر در ژنو، دور سوم مذاکرات را «بسیار جدی» توصیف و اعلام کرد دو طرف وارد «عناصر یک توافق» شدهاند.
به گفته عراقچی، قرار است از دوشنبه هفته آینده گفتوگوهای فنی در وین و در محل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ادامه یابد تا چارچوبی فنی تدوین شود. این چارچوب سپس در سطح سیاسی بررسی خواهد شد. به این ترتیب، روند مذاکره ایران و آمریکا از مرحله کلیات به بررسی جزئیات فنی وارد میشود؛ مسیری که میتواند در تعیین نتایج مذاکرات نقش کلیدی داشته باشد.
در سوی مقابل، باراک راوید، خبرنگار آکسیوس، به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی فضای مذاکرات ژنو را «مثبت» ارزیابی کرد. همچنین بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، از «پیشرفت قابل توجه» در گفتوگوها خبر داد؛ اظهاراتی که به تقویت روایت خوشبینانه درباره نتیجه مذاکرات کمک کرده است.
خطوط قرمز تهران در مذاکرات
در ایران، همزمان با انتشار اخبار مذاکرات، مقامات بر حفظ خطوط قرمز تأکید دارند. ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، اعلام کرد در بسته پیشنهادی تهران تمامی راهبردهای نظام لحاظ شده و غنیسازی به هیچوجه متوقف نخواهد شد. به گفته او، اصل صنعت هستهای و تداوم فعالیتها مورد تأکید است و پیشنهادهای ارائهشده با هدف «اتمام حجت و رفع بهانهها» طراحی شدهاند.
این مواضع نشان میدهد که هرچند روند مذاکره وارد مرحله فنی شده، اما شکافهای راهبردی همچنان پابرجاست؛ شکافهایی که میتواند بر نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا اثر بگذارد.
شکاف راهبردی و سناریوهای پس از بنبست
محسن جلیلوند، کارشناس سیاست خارجی، با اشاره به فاصله عمیق میان مطالبات تهران و واشینگتن، دستیابی سریع به توافق را بعید میداند. از یکسو ایران انتظار رفع تحریمها را دارد و از سوی دیگر آمریکا بر اقدامات عملی پیش از لغو تحریمها تأکید میکند. این اختلاف، احتمال دستیابی به خروجی ملموس در کوتاهمدت را کاهش میدهد.
به باور او، در صورت شکست مذاکرات سناریوی آمریکا محدود به ضربات نقطهزن نخواهد بود، بلکه میتواند شامل یک درگیری چندلایه، ترکیبی و گسترده باشد؛ مدلی که از جنگ سایبری و اطلاعاتی آغاز شده و در صورت لزوم به حمله مستقیم به زیرساختهای حساس منتهی شود. در چنین چارچوبی، بحث درباره احتمال حمله آمریکا به ایران دوباره به یکی از محورهای اصلی تحلیلها تبدیل شده است.
برخلاف الگوی عملیات محدود اسرائیل، ورود مستقیم آمریکا میتواند ابعاد گستردهتری داشته باشد؛ موضوعی که نگرانیها درباره تبعات منطقهای و حتی حمله مجدد اسرائیل به ایران را نیز در فضای رسانهای تقویت کرده است.
نقش بازیگران خارجی در جنگ و مذاکرات؛ از ترامپ تا مودی
در سطح بینالمللی، تحولات همزمان دیگری نیز بر معادله تأثیر میگذارد. تحلیلها نشان میدهد تصمیمات احتمالی دونالد ترامپ میتواند تحت تأثیر سه عامل قرار گیرد: سخنرانی وضعیت کشور در کنگره، پاسخ رسمی تهران به پیشنویس توافق هستهای و تحولات امنیتی مرتبط با اسرائیل.
در همین چارچوب، سفر نارندرا مودی، نخستوزیر هند، به اسرائیل نیز بهعنوان متغیری اثرگذار مطرح شده است. برخی تحلیلگران معتقدند این سفر همزمان با مذاکرات ژنو میتواند نوعی «سپر دیپلماتیک» ایجاد کند و زمانبندی هرگونه اقدام نظامی را تحت تأثیر قرار دهد. رسانههای اسرائیلی از جمله معاریو نیز به نقش این متغیرها در تعیین مسیر تحولات اشاره کردهاند.
جمعبندی؛ مذاکره یا تقابل؟
در شرایطی که مذاکرات وارد مرحله فنی شده و طرفین از «پیشرفت» سخن میگویند، هنوز نمیتوان با قطعیت درباره نتیجه مذاکرات ایران و آمریکا قضاوت کرد. شکافهای عمیق بر سر برنامه هستهای، موشکی و مسائل منطقهای همچنان پابرجاست و مسیر پیش رو به تصمیمات سیاسی در پایتختها گره خورده است.
در حال حاضر، دیپلماسی فعالترین مسیر روی میز است؛ اما سایه سناریوهای تقابلی، از جمله احتمال حمله آمریکا به ایران، همچنان در پسزمینه تحولات دیده میشود. اینکه دور چهارم مذاکرات بتواند این سایه را کمرنگ کند یا نه، پرسشی است که پاسخ آن در هفتههای آینده و در ادامه روند مذاکره ایران و آمریکا مشخص خواهد شد.
ارسال نظر