چرا پشهها بعضی افراد را بیشتر از دیگران نیش میزنند؟ + دلایل
هر جا که برای تعطیلات تابستانی به نقاط مختلف جهان سفر کنم، یک اتفاق تقریبا قطعی است: پشهها سراغ من میآیند. نیشهایی بزرگ، قرمز و خارشدار که گاهی هفتهها روی پوستم باقی میمانند.
به گزارش خبرفوری، در همین حال، برخی از همراهانم حتی یک بار هم گزیده نمیشوند. بعضی دیگر نیز اگر مورد حمله پشه قرار بگیرند، فقط یک نقطه قرمز کوچک روی پوستشان باقی میماند. دوستانم سالها شوخی میکردند که شاید خون من برای پشهها «بیش از حد شیرین» است.
اما تحقیقات علمی نشان میدهد این شوخی ممکن است چندان هم بیراه نباشد. بدن انسان مجموعهای از نشانههای زیستی مانند ترکیبات موجود در بازدم و بوی بدن تولید میکند که تعیین میکنند چه کسی بیشتر در معرض نیش پشه قرار دارد. برای برخی افراد، این نشانهها مانند یک دعوت آشکار برای پشهها عمل میکند.
دیاکسیدکربن؛ علامتی برای حمله
تنها پشههای ماده انسان را نیش میزنند، زیرا برای تولید تخم به پروتئین موجود در خون نیاز دارند. آنها با استفاده از حس بینایی و بویایی، اهداف خود را از فاصله حدود ۱۰ متری شناسایی میکنند.
یکی از مهمترین نشانهها، دیاکسیدکربن است که انسان هنگام تنفس از دهان و پوست خود منتشر میکند. این گاز در اندامهای بویایی پشهها واکنشی ایجاد میکند که رفتار «جستوجوی میزبان» را فعال میکند.
به همین دلیل، انسانهای بالغ معمولا برای پشهها جذابتر از کودکان هستند، زیرا دیاکسیدکربن بیشتری تولید میکنند. البته همین موضوع باعث شده منابع مصنوعی دی اکسید کربن مانند یخ خشک و کپسولهای دیاکسیدکربن در ساخت تلههای پشه کاربرد داشته باشند.
به گفته هدر فرگوسن، استاد حشرهشناسی پزشکی در دانشگاه گلاسکو، اگر چهار نفر در یک مکان باشند، ممکن است یک نفر حدود ۹۰ درصد نیشها را به خود جذب کند.
گرمای بدن، جذابیت را بیشتر میکند
پژوهشها نشان دادهاند که پشهها به گرما و رطوبت نیز جذب میشوند و وجود دیاکسیدکربن این کشش را تقویت میکند.
به همین دلیل، زنان باردار تقریبا دو برابر بیشتر از زنان غیر باردار در معرض نیش پشه قرار دارند. دوران بارداری باعث افزایش سوختوساز بدن، حجم تنفس و در نتیجه تولید گرما و انتشار بیشتر دیاکسیدکربن میشود.
استیو لیندسی، استاد حشرهشناسی بهداشت عمومی در دانشگاه دورهام بریتانیا، میگوید: «در بدن شما یک کوره کوچک وجود دارد؛ بنابراین گرمتر هستید.»
افرادی که ورزش میکنند نیز برای مدتی جذابتر میشوند، بهخصوص هنگام فعالیت و کمی پس از آن، زیرا بدن آنها گرما، عرق و دیاکسیدکربن بیشتری تولید میکند. افراد درشتاندام نیز معمولا به دلیل تولید گرما ودی اکسید کربن بیشتر، بیشتر مورد توجه پشهها قرار میگیرند.
بوی پوست؛ عامل اصلی انتخاب قربانی
وقتی پشه به فاصله کمتر از ۱۰ متر از انسان میرسد، مجموعهای از نشانهها مانند بوی پوست و بازدم را بررسی میکند.
لیندسی میگوید: «در نهایت این بو است که تعیین میکند پشه چه کسی را نیش بزند. پشهها در یک جهان شیمیایی زندگی میکنند.»
دانشمندان دریافتهاند که تصور قدیمی درباره «خون شیرین» درست نیست. در واقع، پشهها به بوی منحصربهفرد پوست انسان جذب میشوند. میکروبیوم پوست، یعنی مجموعه باکتریهای موجود روی پوست، مواد مختلفی مانند اسیدهای چرب و کربوهیدراتها را تجزیه میکند و ترکیبات آلی فراری تولید میکند که پشهها قادر به تشخیص آنها هستند.
محققان دانشگاه راکفلر آمریکا با بررسی بوی پوست ۶۴ نفر دریافتند پشهها بیشتر به افرادی جذب میشوند که سطح بالاتری از اسیدهای کربوکسیلیک روی پوستشان دارند. تفاوت میان جذابترین و کمجذابترین افراد برای پشهها حتی تا ۱۰۰ برابر گزارش شد. لیندسی میگوید: «جذابیت نسبی شما برای پشهها تا حد زیادی ثابت است.»
چگونه از نیش پشه جلوگیری کنیم؟
کارشناسان میگویند شواهد علمی کافی وجود ندارد که خوردن سیر یا مصرف مکملهای ویتامین بی بتواند پشهها را دور کند. در عوض، استفاده از مواد دفعکننده اثباتشده توصیه میشود.
پوشیدن لباسهای آستینبلند و شلوارهای بلند که با مواد ضدحشره پوشیده شدهاند نیز مؤثر است، زیرا بیشتر نیشها در قسمتهای بدون پوشش بدن اتفاق میافتد.
همچنین پژوهشگران دانشگاه واخنینگن هلند دریافتهاند که ترکیب باکتریهای پوست میتواند بر میزان جذابیت افراد برای پشهها اثر بگذارد. افراد مورد علاقه پشههای مالاریا، معمولا جمعیت بیشتری از باکتریهای پوستی اما با تنوع کمتر داشتند.
مطالعات روی دوقلوها نیز نشان داده است که دوقلوهای همسان تقریبا به یک اندازه برای پشهها جذاب هستند، در حالی که تفاوت میان دوقلوهای غیرهمسان بیشتر است؛ موضوعی که نشان میدهد ویژگیهای بوی بدن و میزان جذب پشهها تا حدی میتواند ارثی باشد.
منبع: دیروزبان
ارسال نظر