مشکل اصلی رقم یارانه نیست، قفل شدن تجارت ایران است

محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان، معتقد است، راهی که باید در اقتصاد دنبال شود این است که همزمان با اصلاح قیمت‌ها، درآمد واقعی مردم افزایش پیدا کند؛ یارانه‌ها به‌تنهایی قادر به جبران فشار معیشتی نیستند.

هم‌زمان با تشدید فشارهای تورمی و افزایش نگرانی‌ها درباره کاهش قدرت خرید خانوارها، بحث درباره افزایش مبلغ کالابرگ و میزان اثرگذاری آن بر ترمیم معیشت اقشار مختلف جامعه بار دیگر به یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوهای اقتصادی و تصمیم‌گیری‌های سیاست‌گذاران تبدیل شده است. در حالی که برخی آن را ابزاری برای کاهش فشار فوری بر سفره خانوارها می‌دانند، برخی دیگر نسبت به محدودیت‌های بودجه‌ای و آثار بلندمدت آن بر ساختار اقتصاد هشدار می‌دهند.

دکتر محمدمهدی بهکیش، این سیاست را در بهترین حالت راه‌حلی کوتاه‌مدت و غیرپایدار ارزیابی می‌کند و بر این باور است که بدون اصلاحات بنیادین در ساختار تولید، تجارت و درآمدزایی، هیچ ابزار توزیعی نمی‌تواند به بهبود پایدار معیشت منجر شود:

گفت‌وگوی محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان را در اقتصادنیوز بخوانید.

* آقای دکتر بهکیش! با توجه کاهش ارزش کالابرگ در اثر رشد نرخ تورم، و با توجه به اینکه وزیر اقتصاد اعلام کرده که افزایش اعتبار کالابرگ همه گروه‌های مشمول را در بر نمی‌گیرد، از نگاه اقتصادی تا چه سطحی می‌توان این حمایت را افزایش داد که هم اثر ملموسی بر معیشت خانوارها داشته باشد و هم فشار مضاعفی بر بودجه عمومی وارد نکند؟

این سیاست که از یک عده بگیریم بعد بین یک عده دیگر تقسیم کنیم، سیاست موفقی نیست. راهی که معقول است و باید دنبال شود این است که همزمان با اصلاح قیمت‌ها باید درآمد مردم بالا برود، درآمد واقعی‌شان بالا برود نه این یارانه‌ها.

کالابرگ و یارانه جبران تورم را نمی کنند

یارانه‌ و کالابرگ به تنهایی نمی‌توانند جبران تورم را بکنند. یک میلیون تومان یارانه امروز حتی اگر تبدیل به سه میلیون تومان هم شود، در مقابل اینکه قیمت‌ خوراکی‌ها دو تا سه برابر شده جوابگو نیست. آنچه که بین مردم توزیع شده با هزینه سبد خانوار 5 نفره همخوانی ندارد، بد نیست مرکز آمار روی این موضوع مطالعه‌ای بکند. 

باید مسیر تجارت خارجی باز شود تا درآمد ایجاد شود و کسب و کارها راه بیفتند

* کالابرگ الکترونیکی را باید یک سیاست موقت برای عبور از شرایط اقتصادی فعلی دانست یا بخشی از یک نظام حمایتی بلندمدت؟ شاخص و نقطه‌ای که دولت بر اساس آن تصمیم بگیرد این سیاست را توسعه دهد، محدود کند یا متوقف سازد چیست؟

این سیاست به صورت موقت هم به تنهایی موفق نیست، مردم روز به روز ناراضی‌تر می‌شوند و سفره معیشت شان کوچک‌تر می‌شود. اگر به همین سیاست ادامه بدهیم و نتوانیم راه‌هایی را باز کنیم که درآمد مفید ایجاد شود، این سیاست های حمایتی فایده ندارد. 

بارها تاکید کرده ام که باید راه تجارت را باز کنیم تا مردم بروند خودشان تجارت کنند، درآمد ایجاد کنند. درآمد که ایجاد شود، کم‌کم کسب و کارها راه می‌افتند، اشتغال ایجاد می‌شود، کارخانه ها فعال می شوند و کم‌کم مسیر باز می شود.

این مسیر مذاکراتی که الان فراهم شده و دنبال می شود، مسیر مثبتی است ولی باید سریع‌تر کاری بکنیم که مسیر تجارت کشور باز شود. اما نه فقط با فروش نفت. تاکید می کنم فروش نفت خوب است ولی آن هم دیگر جواب نیازهای کشور را نمی‌دهد.