فوری: حماس خلع سلاح شد

خلع سلاح حماس بار دیگر به یکی از مهم‌ترین موضوعات تحولات خاورمیانه تبدیل شده است. دونالد ترامپ با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال مدعی شد «هیئت صلح» به توافقی تاریخی برای خلع سلاح حماس و سایر گروه‌های مسلح در نوار غزه دست یافته؛ توافقی که در صورت اجرا می‌تواند ساختار امنیتی و سیاسی غزه را دستخوش تغییرات اساسی کند.

ترامپ اعلام کرد توافق ادعایی، شامل خلع سلاح حماس و دیگر گروه‌های مسلح در غزه است و اجرای آن به‌صورت مرحله‌ای انجام خواهد شد. به گفته او، هم‌زمان با پیشرفت روند خلع سلاح، نیروهای ارتش اسرائیل به‌تدریج از غزه عقب‌نشینی می‌کنند و یک «نیروی بین‌المللی ثبات» در کنار پلیس جدید فلسطینی مسئولیت تأمین امنیت این منطقه را بر عهده خواهد گرفت.

رئیس‌جمهور آمریکا همچنین مدعی شد پس از اجرای این توافق، غزه تحت مدیریت یک دولت جدید فلسطینی قرار می‌گیرد؛ دولتی که با همکاری «هیئت صلح» وظیفه اداره امور غیرنظامی و بازسازی این منطقه را بر عهده خواهد داشت. او این تحول را بخشی از اجرای «طرح ۲۰ ماده‌ای ترامپ» توصیف کرد.

ترامپ در ادامه با اشاره به حمله ۷ اکتبر، ادعا کرد هدف از این توافق آن است که غزه دیگر به پایگاهی برای حملات علیه اسرائیل تبدیل نشود و امنیت این رژیم تضمین شود. او نوشت تهدیدی که از غزه در هفتم اکتبر شکل گرفت، نباید بار دیگر تکرار شود.

رئیس‌جمهور آمریکا از مصر، قطر و ترکیه به‌عنوان میانجی‌های اصلی مذاکرات قدردانی کرد و از تیم مذاکره‌کننده آمریکایی نیز بابت آنچه «دستیابی به این توافق تاریخی» خواند، تشکر کرد.

 آیا خلع سلاح حماس وارد مرحله اجرا شده است؟

با وجود ادعای ترامپ، تاکنون جزئیات رسمی درباره متن توافق، جدول زمانی اجرای آن، سازوکار نظارت بر خلع سلاح حماس یا موضع رسمی حماس درباره پذیرش چنین توافقی منتشر نشده است. همچنین هنوز مشخص نیست نحوه جمع‌آوری سلاح‌ها، وضعیت شاخه نظامی حماس و سایر گروه‌های فلسطینی چگونه خواهد بود.

این موضوع باعث شده بسیاری از پرسش‌های کلیدی درباره قابلیت اجرای عملی توافق همچنان بدون پاسخ باقی بماند.

مهم‌ترین مفاد اعلام‌شده از سوی ترامپ در مورد خلع سلاح حماس 

- خلع سلاح کامل حماس و سایر گروه‌های مسلح در غزه

- اجرای مرحله‌ای توافق

- عقب‌نشینی تدریجی نیروهای اسرائیلی هم‌زمان با اجرای توافق

- استقرار نیروی بین‌المللی ثبات

- تشکیل نیروی پلیس جدید فلسطینی

- اداره غزه توسط یک دولت جدید فلسطینی

- جلوگیری از تبدیل دوباره غزه به پایگاه حملات علیه اسرائیل

اگر خلع سلاح حماس مطابق ادعای ترامپ عملی شود، این تحول می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین تغییرات امنیتی و سیاسی غزه از زمان قدرت گرفتن حماس باشد. انتقال مسئولیت امنیتی به یک نیروی بین‌المللی و تشکیل دولت جدید فلسطینی در صورت تحقق، می‌تواند معادلات داخلی فلسطین و نقش کشورهای میانجی مانند مصر، قطر و ترکیه را وارد مرحله‌ای تازه کند.

با این حال، تجربه توافق‌های پیشین نشان داده است که مهم‌ترین چالش، اجرای عملی تعهدات طرف‌هاست. نحوه خلع سلاح نیروهای مسلح، تضمین‌های امنیتی، بازسازی غزه، وضعیت اسرا و میزان پذیرش توافق از سوی گروه‌های فلسطینی، از مهم‌ترین عواملی هستند که سرنوشت این طرح را مشخص خواهند کرد.

در صورت تحقق کامل این توافق، پیامدهای آن تنها به غزه محدود نخواهد بود و می‌تواند بر روند مذاکرات منطقه‌ای، آینده جنگ غزه و اسرائیل، روابط کشورهای عربی با اسرائیل و حتی توازن قدرت در خاورمیانه نیز اثرگذار باشد.