چرا اسرائیل علی لاریجانی را هدف قرار داد؟ و پیامدهای شهادت او چیست؟
در هر صورت، اگرچه این اتفاق بدون شک یک ضربه تاکتیکی مهم به جمهوری اسلامی است، اما دشوار است که تصور کنیم تأثیر قابل توجهی بر نحوه اجرای جنگ توسط تهران داشته باشد.
هنگامی که چهرههای نسبتاً میانهرو توسط اسرائیل حذف شدهاند، اغلب جای خود را به نسل جوانتری از چهرههای تندرو دادهاند
ترور قابل پیش بینی علی لاریجانی از جهات بسیاری قابل بررسی است. این ترور سیاست داخلی ایران را دستخوش تغییر خواهد کرد و اسرائیل با انجام آن قدرت تروریستی خود را مخوف و غیرقابل کنترل نشان میدهد.
تریتا پارسی / رئیس و بنیانگذار شورای ملی ایرانیان آمریکا (نایاک) و استاد دانشگاه جرجتاون درباره این حادثه تاسفبار نوشته است:
من سه انگیزه احتمالی برای این اقدام تروریستی میبینم:
یک. اسرائیل تلاش میکند تا به معنای واقعی کلمه، «راه کارهای خروج» ترامپ را از بین ببرد: لاریجانی نه تنها یک چهره کلیدی در درون رژیم بود که به عنوان اصلیترین چهره برای ایجاد اجماع ظاهر شده بود، بلکه شخصی بود که از گفتگو با ایالات متحده حمایت میکرد و میتوانست در درون سیستم برای ایجاد یک راه خروج (Off-ramp) برای ایران در مقطعی خاص، اجماع ایجاد کند.
او همچنین طرفدار تنشزدایی با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس بود و از پیام پزشکیان در این زمینه حمایت میکرد (هرچند نه از عذرخواهی).
برای مثال، تلاشهایی از سوی لاریجانی برای گفتگوهای مستقیم با مقامات ارشد ترامپ در ماه دسامبر صورت گرفته بود تا از جنگ جلوگیری شود.
اسرائیلیها میخواهند جنگ ادامه یابد تا توانمندیهای نظامی ایران را بیشتر تضعیف کنند و توازن قوا در منطقه را برای سالهای آینده به نفع اسرائیل تغییر دهند.
آنها بیش از دو دهه مبارزه کردهاند تا ایالات متحده را به یک جنگ تمامعیار با ایران بکشانند و اکنون که در نهایت به این هدف رسیدهاند، نمیخواهند ترامپ جنگ را کوتاه کند.
بدون چهرههایی مانند لاریجانی در سیستم ایران، مسیرهای ترامپ برای پایان دادن به جنگ بسیار باریکتر شده است.
دو. استراتژی ایالات متحده و اسرائیل ممکن است دوباره به سمت «سر بریدن نظام» (Regime Decapitation) تغییر یافته باشد: دلیل این امر آن است که به طور فزایندهای مشخص شده که بازگشایی نظامی تنگه هرمز بسیار پرخطر است و هیچ ائتلاف بینالمللی مایل به حمایت از ترامپ در این زمینه نیست.
اما از دیدگاه ترامپ، تنگه هرمز باید باز شود، زیرا تأثیر آن بر بازارهای انرژی در نهایت بر قیمت بنزین و مواد غذایی در ایالات متحده اثر گذاشته و پایگاه رأی خود ترامپ را علیه این جنگ خواهد شوراند.
اما اگر او نتواند آن را از طریق نظامی باز کند، ایده اصلی «فروپاشی رژیم» ممکن است مسیر دیگری باشد.
به این ترتیب، کشتن لاریجانی ممکن است به عنوان تلاش دوم در این مسیر دیده شود. تلاش اول، یعنی ترور [آیتالله] خامنهای، نتیجه (مورد نظر آنها) را نداد؛ اما بر اساس این طرز فکر، ترور چند چهره کلیدی دیگر ممکن است موثر واقع شود.
سه. فرصتطلبی: ممکن است این ترور صرفاً به این دلیل رخ داده باشد که فرصت آن فراهم شده است، نه اینکه ناشی از تغییر در استراتژی یا تلاش خرابکارانه اسرائیلیها برای از بین بردن راههای خروج ترامپ باشد.
در هر صورت، اگرچه این اتفاق بدون شک یک ضربه تاکتیکی مهم به جمهوری اسلامی است، اما دشوار است که تصور کنیم تأثیر قابل توجهی بر نحوه اجرای جنگ توسط تهران داشته باشد.
برنامههای مربوط به این احتمالات قبلاً در طول جنگ ماه ژوئن تدوین شده بود. علاوه بر این، هنگامی که چهرههای نسبتاً میانهرو توسط اسرائیل کشته شدهاند، اغلب جای خود را به نسل جوانتری از چهرههای تندرو دادهاند؛ کسانی که با سیاست «صبر استراتژیک» ایران مخالف بودند، با آتشبس ژوئن مخالفت کردند و در حال حاضر نیز با هرگونه تنشزدایی یا آتشبس مخالف هستند.
چه این هدف اسرائیل بوده باشد یا نه، محتملترین نتیجه، تخریب راههای خروج بالقوه برای ترامپ است.