فارین پالیسی: چگونه به جنگ ایران پایان دهیم؟

راه‌حل پیشنهادی مقاله، دستیابی به توافقی محدود اما عملی بر سر تنگه هرمز است

شرط اصلی پایان جنگ این است که رهبران ایران به این نتیجه برسند که در صورت توافق، امکان بازسازی اقتصادی و خروج از انزوا وجود دارد

آلیسون ماینور و نیت سوانسون در یادداشت خود در فارن پالیسی به تاریخ ۲۹ جولای ۲۰۲۶، بیان می‌کنند که جنگ میان آمریکا و ایران نه با پیروزی قاطع یکی از طرفین، بلکه با پذیرش واقعیت‌های جدید منطقه و یک توافق تدریجی پایان خواهد یافت.

نویسندگان معتقدند که سیاست دولت ترامپ از ابتدا بر این فرض نادرست بنا شده بود که افزایش فشار نظامی و اقتصادی، ایران را وادار به تسلیم خواهد کرد؛ اما تجربه جنگ نشان داده است که این فرض اشتباه بوده است.

به اعتقاد آن‌ها، واشنگتن اکنون گرفتار «خطای هزینه هدررفته» شده است؛ یعنی چون هزینه زیادی برای جنگ پرداخته، حاضر نیست بپذیرد که ادامه آن سودی ندارد.

در نتیجه، هرچه جنگ طولانی‌تر می‌شود، آمریکا بخشی از توان نظامی خود را مصرف می‌کند، اعتبار بین‌المللی‌اش کاهش می‌یابد، فشارهای سیاسی داخلی افزایش پیدا می‌کند و متحدان منطقه‌ای آن نیز بیش از پیش در معرض تهدید قرار می‌گیرند. حملات حوثی‌ها به صادرات نفت عربستان و شوک‌های اقتصادی ناشی از جنگ نیز نمونه‌هایی از این روند هستند.

از سوی دیگر، نویسندگان تأکید می‌کنند که ادامه جنگ به نفع ایران نیز نیست. اگرچه جمهوری اسلامی توانسته است با معرفی خود به‌عنوان قربانی تجاوز آمریکا و اسرائیل تا حدی انسجام سیاسی داخلی ایجاد کند، اما کشور پیش از جنگ نیز با مشکلات عمیق اقتصادی و سیاسی روبه‌رو بود و هر روز ادامه درگیری، هزینه بازسازی زیرساخت‌ها و احیای اقتصاد را بیشتر می‌کند.

آن‌ها معتقدند در داخل ساختار قدرت ایران، گرچه گروه‌هایی از ادامه جنگ حمایت می‌کنند، اما بخش بزرگی از تصمیم‌گیران می‌دانند که جنگ فرسایشی قابل تداوم نیست و در نهایت باید راهی برای خروج از آن یافت. از نگاه نویسندگان، شرط اصلی پایان جنگ این است که رهبران ایران به این نتیجه برسند که در صورت توافق، امکان بازسازی اقتصادی و خروج از انزوا وجود دارد.

در ادامه، نویسندگان شکست تفاهم‌نامه قبلی میان آمریکا و ایران را بررسی می‌کنند. به اعتقاد آنها، این تفاهم‌نامه دو ضعف اساسی داشت. نخست آنکه بندهای مربوط به نحوه مدیریت تنگه هرمز مبهم بود و هر دو طرف می‌توانستند دیگری را به نقض تعهدات متهم کنند؛ در نتیجه آتش‌بس از همان ابتدا شکننده بود. دوم آنکه تصمیم‌گیری در تهران و واشنگتن بیش از آنکه بر منافع راهبردی بلندمدت استوار باشد، تحت تأثیر رقابت‌های سیاسی داخلی قرار داشت. علاوه بر این، هر دو طرف خود را پیروز جنگ می‌دانستند: آمریکا به دلیل برتری نظامی و ایران به دلیل بقا، تحمیل هزینه‌های سنگین به آمریکا و کسب موقعیت جدید در تنگه هرمز. همین برداشت موجب شده است که مذاکره از نگاه هر دو کشور به‌نوعی «تسلیم شدن» تعبیر شود.

راه‌حل پیشنهادی مقاله، دستیابی به توافقی محدود اما عملی بر سر تنگه هرمز است.

نویسندگان معتقدند توافق پایدار زمانی امکان‌پذیر است که هر دو طرف بتوانند آن را به‌عنوان یک پیروزی به افکار عمومی خود معرفی کنند. از دید آن‌ها، آمریکا باید حملات نظامی را متوقف کند، محاصره اقتصادی را کاهش دهد و مجوز فروش نفت ایران را بدون تعیین زمان پایان دوباره صادر کند.

در مقابل، ایران باید تضمین دهد که مانعی بر سر عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز ایجاد نخواهد کرد. به اعتقاد نویسندگان، این امتیاز اقتصادی برای ایران اهمیت زیادی دارد، اما در مقابل، آزادی کشتیرانی و امنیت انرژی جهانی نیز حفظ خواهد شد.

برای اداره تنگه هرمز نیز مقاله پیشنهاد می‌کند که به جای واگذاری کامل مسئولیت به یک سازوکار صرفاً منطقه‌ای، نهادی تحت نظارت سازمان ملل تشکیل شود که ایران، عمان و دیگر کشورهای خلیج فارس در آن حضور داشته باشند. وظیفه این نهاد، نظارت بر تردد کشتی‌ها، حل اختلافات دریایی و جلوگیری از سوءاستفاده هر طرف از موقعیت خود خواهد بود. نویسندگان استدلال می‌کنند که چنین سازوکاری هم نقش جدید ایران در هرمز را به رسمیت می‌شناسد و هم مانع از آن می‌شود که تهران بتواند از کنترل تنگه برای اخاذی سیاسی یا اقتصادی از دیگر کشورها استفاده کند. همچنین این سازوکار اصل آزادی کشتیرانی را که برای اقتصاد جهانی اهمیت دارد، حفظ خواهد کرد.

https://foreignpolicy.com/2026/07/29/trump-iran-hormuz-mou-cease-fire-energy-peace/

منبع: کانال اتاق وضعیت