ایران جنگ را «تحمیلی» میداند و قصد آغاز آن را نداشت
خلاصه مقاله امروز ظریف در فارین افرز؛ قبل از جنگ اخیر، تنگه هرمز عملا بر روی ایران بسته بود/ پایان جنگ و صلح پایدار نیازمند نگرش جدیدی به امنیت منطقه است
این مقاله بیش از آنکه صرفاً درباره روابط ایران و آمریکا باشد، بیانیهای برای یک نظم امنیتی جدید در غرب آسیا است که در آن ایران به عنوان یکی از بازیگران اصلی منطقه پذیرفته میشود و امنیت بر پایه همکاری منطقهای، نه بازدارندگی و مداخله خارجی، تعریف میشود
ایران جنگ را «تحمیلی» میداند و قصد آغاز آن را نداشت
امنیت خاورمیانه باید توسط کشورهای منطقه و برای کشورهای منطقه تأمین شود، نه با حضور آمریکا یا سایر قدرتهای خارجی.
مقالهای که دکتر محمدجواد ظریف امروز ۲۹ تیر ۱۴۰۵ در روزنامه فارین افرز منتشر کرده دارای بخشهای بسیار مهمی است که به لحاظ متن بلند و اهمیت آن، در چند بند آن را خلاصه کردیم.
خلاصه مقاله «یک نگاه ایرانی به خاورمیانه؛ پایان جنگ و صلح پایدار نیازمند نگرش جدیدی به امنیت منطقه است» را میتوان در چند محور اصلی بیان کرد:
ظریف میگوید یادداشت تفاهم ایران و آمریکا به دلیل اختلاف در تفسیر تعهدات، بهویژه درباره تنگه هرمز از هم پاشید. از نگاه ایران، توافق تنها به همکاری محدود و موقت برای امنیت کشتیرانی اشاره داشت، اما آمریکا آن را به معنای پذیرش عبور آزاد و بدون قید و شرط از تنگه میدانست.
۲. جنگ به سود هیچیک نیست
او معتقد است:
ایران جنگ را «تحمیلی» میداند و قصد آغاز آن را نداشت.
آمریکا نیز با ادامه جنگ، از هدف راهبردی خود یعنی تمرکز بر آسیا بازمیماند.
بنابراین تنها دیپلماسی میتواند جایگزین درگیری شود.
۳. تغییر نگاه ایران به تنگه هرمز
به گفته ظریف:
پس از حملات آمریکا و اسرائیل، ایران دیگر تنگه هرمز را صرفاً یک مسیر تجاری نمیبیند، بلکه آن را بخشی از امنیت ملی و بقای خود میداند.
از این رو ممکن است عبور کشتیهایی را که احتمال میدهد به عملیات نظامی علیه ایران کمک میکنند، محدود کند.
با این حال هشدار میدهد که بستن طولانیمدت تنگه به زیان خود ایران است، زیرا جهان به دنبال مسیرهای جایگزین خواهد رفت.
۴. پیشنهاد برای توافق جدید
ظریف پیشنهاد میکند:
آمریکا تمامیت ارضی ایران را به رسمیت بشناسد.
تحریمها را بهطور کامل لغو کند.
نام ایران و نهادهایش را از فهرستهای تروریستی خارج کند.
در بازسازی خسارتهای جنگ مشارکت کند.
در مقابل، ایران:
تضمینهای دائمی درباره صلحآمیز بودن برنامه هستهای ارائه دهد.
پروتکل الحاقی آژانس را بپذیرد.
ممنوعیت تولید سلاح هستهای را در قالب قانون تثبیت کند.
۵. نقش اسرائیل
یکی از اصلیترین ادعاهای مقاله این است که اسرائیل مهمترین مانع صلح میان ایران و آمریکا است. ظریف معتقد است دولتهای اسرائیل با هرگونه کاهش تنش مخالف بودهاند و آمریکا باید برای رسیدن به صلح، فشار بیشتری بر اسرائیل وارد کند.
۶. امنیت منطقه بدون قدرتهای خارجی
هسته اصلی مقاله این است که امنیت خاورمیانه باید توسط کشورهای منطقه و برای کشورهای منطقه تأمین شود، نه با حضور آمریکا یا سایر قدرتهای خارجی.
او پیشنهاد میدهد:
پیمان عدم تعرض میان کشورهای منطقه ایجاد شود.
گفتوگوی دائمی امنیتی شکل بگیرد.
همکاریهای اقتصادی، انرژی، حملونقل و زیرساختی گسترش یابد.
یک کنسرسیوم منطقهای غنیسازی هستهای با مشارکت کشورهای منطقه و حمایت قدرتهای بزرگ ایجاد شود.
۷. جمعبندی
پیام نهایی ظریف این است که:
نه فشار نظامی و نه تحریم، ایران را حذف نخواهد کرد.
ثبات پایدار تنها از طریق پذیرش نقش ایران، گفتوگو، همکاری منطقهای و کاهش حضور نظامی قدرتهای خارجی امکانپذیر است.
او از کشورهای عربی نیز میخواهد به جای اتکا به قدرتهای خارجی، با ایران وارد همکاری امنیتی و اقتصادی شوند.
در مجموع، این مقاله بیش از آنکه صرفاً درباره روابط ایران و آمریکا باشد، بیانیهای برای یک نظم امنیتی جدید در غرب آسیا است که در آن ایران به عنوان یکی از بازیگران اصلی منطقه پذیرفته میشود و امنیت بر پایه همکاری منطقهای، نه بازدارندگی و مداخله خارجی، تعریف میشود