هگست: ایران به تعهداتش عمل نکند حمله میکنیم / ترامپ: قدم بعدی پیمان ابراهیم است!
پشت پرده توافق ایران و آمریکا؛ واشینگتن تهدید کرد، تهران از «شکست آمریکا» گفت.
توافق ایران و آمریکا هنوز وارد مرحله اجرا نشده، اما نبرد سیاسی بر سر تفسیر آن آغاز شده است. در حالی که دولت آمریکا این تفاهمنامه را نتیجه فشارهای گسترده و محدودسازی برنامه هستهای ایران میداند، مقامهای جمهوری اسلامی از آن بهعنوان سندی یاد میکنند که دستاوردهای جنگ و مذاکرات را تثبیت کرده است.
همزمان واشینگتن هشدار داده در صورت نقض تعهدات، گزینه حمله مجدد آمریکا به ایران و محاصره دریایی همچنان روی میز باقی خواهد ماند.
توافق ایران و آمریکا در نقطه حساس؛ هشدارها درباره حمله مجدد آمریکا به ایران
توافق ایران و آمریکا وارد مرحلهای شده که اهمیت آن دیگر صرفاً در متن توافق نیست، بلکه در پیامدهای سیاسی، امنیتی و منطقهای آن تعریف میشود. اظهارات مقامهای دو کشور نشان میدهد هر طرف تلاش میکند این توافق را بهعنوان یک پیروزی راهبردی به افکار عمومی داخلی و بینالمللی عرضه کند.
دونالد ترامپ در تازهترین موضعگیری خود ضمن دفاع از رویکردش در قبال جمهوری اسلامی، منتقدانی را که معتقدند او در برابر ایران به اندازه کافی سختگیر نبوده مورد حمله قرار داد و ادعا کرد سیاستهای دولتش همزمان موجب ثبت رکوردهای جدید در بازار سهام آمریکا و کاهش قیمت نفت شده است.
رئیسجمهور آمریکا همچنین در نشست گروه هفت ادعا کرد که توافق ایران و آمریکا باید به پایان فعالیتهایی منجر شود که واشینگتن آنها را عامل بیثباتی منطقه میداند. او پرونده لبنان را بخشی فرعی از معادله بزرگتر توصیف کرد و گفت هدف اصلی رسیدن به یک چارچوب پایدار در روابط با ایران است.
توافق ایران و آمریکا؛ هشدار صریح واشینگتن درباره نقض تعهدات
در حالی که مذاکرات ایران و آمریکا به تفاهمنامهای سیاسی منتهی شده، مقامهای آمریکایی تأکید دارند اجرای کامل تعهدات شرط اصلی تداوم این مسیر است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، اعلام کرده اگر جمهوری اسلامی به مفاد تفاهمنامه ایران و آمریکا پایبند نباشد، واشینگتن آماده بازگرداندن فشارهای گسترده از جمله محاصره دریایی و حتی حمله مجدد به ایران خواهد بود.
بر اساس مواضع اعلامشده از سوی دولت آمریکا، محورهای اصلی مورد انتظار واشینگتن شامل توقف برنامه تولید سلاح هستهای، کنار گذاشتن اهداف هستهای نظامی، واگذاری مواد حساس هستهای و تعطیلی بخشی از زیرساختهای مرتبط است.
این مواضع نشان میدهد متن توافق ایران و آمریکا از نگاه واشینگتن صرفاً آغاز یک فرآیند نظارتی و اجرایی محسوب میشود و نه پایان اختلافات.
روایت تهران از تفاهمنامه ایران و آمریکا
در سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی روایت متفاوتی از نتایج مذاکرات ایران و آمریکا ارائه میکنند.
محمدباقر قالیباف با تأکید بر اینکه دستاوردهای هر جنگ زمانی ارزشمند است که در قالب سندی حقوقی و سیاسی ثبت شود، توافق حاصلشده را محصول دستاوردهای میدانی و سیاسی جمهوری اسلامی توصیف کرد.
او همچنین تفاهمنامه ایران و آمریکا را نشانه ناکامی راهبردهای واشینگتن دانست و گفت این توافق در عمل تثبیتکننده موقعیت ایران در مذاکرات بوده است.
همین تفاوت برداشتها نشان میدهد دو طرف اگرچه بر سر یک متن به تفاهم رسیدهاند، اما درباره معنای سیاسی و راهبردی آن همچنان اختلاف جدی دارند.
چرا متن توافق ایران و آمریکا پایان اختلافات نیست؟
تجربه توافقهای پیشین نشان داده دشوارترین بخش هر توافق، مرحله اجراست.
در شرایط کنونی، واشینگتن بر راستیآزمایی و کنترل تعهدات هستهای تأکید دارد و تهران نیز انتظار دارد محدودیتهای اقتصادی، تجاری و مالی کاهش یابد.
همین مسئله میتواند در ماههای آینده به مهمترین نقطه اصطکاک میان دو طرف تبدیل شود؛ زیرا هرگونه اختلاف در تفسیر مفاد توافق یا نحوه اجرای آن ممکن است روند فعلی را با چالش مواجه کند.
نکته مهم این است که توافق ایران و آمریکا اکنون بیش از آنکه یک پرونده صرفاً هستهای باشد، به یک پرونده ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.
اظهارات ترامپ درباره لبنان، حزبالله و احتمال گسترش پیمان ابراهیم نشان میدهد واشینگتن توافق را بخشی از پروژه بزرگتر بازآرایی نظم منطقهای میبیند.
در مقابل، تهران تلاش میکند توافق را بهعنوان سندی برای تثبیت بازدارندگی و حفظ موقعیت منطقهای خود معرفی کند.
بنابراین نبرد اصلی نه فقط بر سر متن توافق، بلکه بر سر شکلدهی به نظم سیاسی و امنیتی پس از توافق جریان دارد.
نبرد روایتها پس از امضای تفاهمنامه ایران و آمریکا
توافق ایران و آمریکا وارد مرحلهای حساس شده است؛ مرحلهای که موفقیت یا شکست آن نه در زمان امضا، بلکه در نحوه اجرای تعهدات مشخص خواهد شد. در حالی که واشینگتن از موضع قدرت سخن میگوید و تهدید بازگشت فشارهای نظامی و اقتصادی را مطرح میکند، تهران این توافق را نتیجه مقاومت و دستاورد مذاکرات میداند.
همین شکاف روایی نشان میدهد توافق ایران و آمریکا اگرچه توانسته خطر تشدید فوری تنشها را کاهش دهد، اما هنوز پایاندهنده اختلافات راهبردی دو کشور نیست.