شانس به نتیجه رسیدن مذاکرات چقدر است؟

خطوط قرمز ما کاملا روشن و از پیش اعلام شده است. یکی از این خطوط قرمز، حفظ حق غنی‌سازی است

گروه سیاسی مستقل آنلاین- دور دوم مذاکرات در ژنو در حالی برگزار شد که گمانه زنی ها درباره نتیجه این دور از مذاکرات در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. این در حالی است که استقرار تجهیزات نظامی آمریکا در منطقه، از جمله اعزام ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» و حرکت ناو «جرالد فورد» به سمت خاورمیانه، در کنار اظهارات دونالد ترامپ، که از یک‌سو بر تمایل به توافق و از سوی دیگر بر تهدید نظامی تأکید دارد، نشان‌دهنده تلاش واشنگتن برای پیشبرد مذاکرات در سایه تداوم تهدید است؛ راهبردی که تحت عنوان «دستیابی به صلح از طریق اعمال زور» شناخته می‌شود.

جی‌‌دی ونس، معاون رییس‌جمهوری آمریکا در همین رابطه به فاکس نیوز گفت: گفت‌وگوها با ایران در برخی جنبه‌ها به‌خوبی پیش رفت

وی افزود: ترامپ می‌خواهد راه‌حلی پیدا کند، چه دیپلماتیک باشد و چه گزینه‌ای دیگر.

ونس در ادامه بیان کرد: ایرانی‌ها هنوز آماده نیستند برخی از خطوط قرمزی را که ترامپ تعیین کرده است، بپذیرند.

منصور حقیقت‌پور، تحلیلگر اصولگرای سیاسی، درباره این موضوع به سایت نامه‌نیوز گفت: «خطوط قرمز ما کاملا روشن و از پیش اعلام شده است. یکی از این خطوط قرمز، حفظ حق غنی‌سازی است. همچنین به‌صراحت اعلام می‌کنیم که درباره بُرد، دامنه و حجم موشک‌ها هیچ‌گونه مذاکره‌ای انجام نخواهیم داد. موضوع دیگر، توانمندی‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی و روابط ما با متحدان و دوستانمان در منطقه است. سرنوشت آنها و نوع رابطه ما با آنها به هیچ کشور دیگری ارتباطی ندارد. در شرایط کنونی، موضوع هسته‌ای تنها محور گفت‌وگو و مسئله مشترکی است که می‌تواند میان ما و آمریکایی‌ها مطرح باشد. در کنار آن، بحث رفع تحریم‌ها نیز به‌عنوان یکی از مطالبات اصلی مطرح است. اگر بنا بود فضاسازی رسانه‌های غربی در مذاکرات حکم فرما باشد یا خطوط قرمز ما رعایت نمی‌شد، قطعا واکنش ما نسبت به مذاکرات طور دیگری بود اما تاکنون هیچ موضوعی خارج از چارچوب خطوط قرمز ما در مذاکرات مطرح نشده است».

او ادامه داد: «برآورد من از روند مذاکرات این است که احتمال موفقیت یا عدم موفقیت آن به‌صورت برابر، یعنی ۵۰-۵۰ است. به بیان دیگر، پنجاه درصد احتمال دارد بتوانیم به نقطه‌ای نسبتا مناسب برای کاهش دامنه اختلافات دست یابیم و به همان میزان نیز احتمال عدم دستیابی به نتیجه مطلوب وجود دارد».

این تحلیلگر مسائل سیاست خارجی همچنین بیان کرد: «همان‌گونه که مقام رهبری بیان کردند، ناو، ابزاری خطرناکی است اما خطرناک‌تر از آن سلاحی است که آن را به قعر دریا می‌فرستد. پیشنهاد ما هنوز مذاکره است اما چنانچه طرف مقابل بدعهدی کند، جمهوری اسلامی آمادگی هر نوع پاسخ نظامی را هم دارد. احتمال وقوع درگیری نظامی را نیز پنجاه درصد ارزیابی می‌کنم. با این حال، معتقدم آنچه ممکن است رخ دهد، جنگی فراگیر نخواهد بود، بلکه در صورت وقوع، در قالب یک نبرد محدود است. میان جنگ و نبرد تفاوت وجود دارد؛ نبرد معمولا بازه زمانی کوتاهی، حدود یک هفته تا ده روز، دارد، در حالی که جنگ ماهیتی گسترده، طولانی‌مدت و فراگیر دارد و آنچه احتمال وقوعش وجود دارد، نبرد است، نه جنگ».

حقیقت‌پور در پایان گفت: «آمریکا اهدافی را دنبال می‌کند که به ترتیب اولویت عبارت‌اند از: نخست، تغییر نظام دوم، تجزیه کشور سوم، تغییر رفتار نظام و چهارم، ایجاد بلوا و آشوب داخلی. این اهداف به‌ترتیب پیگیری می‌شوند و در صورت عدم تحقق هر یک، گزینه بعدی در دستور کار قرار می‌گیرد. رژیم صهیونیستی نیز ممکن است مانند گذشته شیطنت کند؛ همان‌طور که در موضوع برجام چنین اقداماتی انجام داد و در جنگ دوازده‌روزه نیز همین رویکرد را دنبال کرد. در شرایط کنونی نیز این رژیم می‌تواند بر تصمیمات ایالات متحده اثرگذار باشد اما مسئله این است که ما خطوط روشن خود را در مذاکرات داریم و نیز در صورت وقوع هر نوع عملیات نظامی آمادگی پاسخی قاطع را داریم».

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس هم در گفت وگو با سایت دیدبان درباره جزییات مذاکرات ایران و آمریکا، گفت: در توافق قبلی میان ایران و آمریکا یعنی برجام، دو مشکل وجود داشت که باعث شد این توافق به نتیجه نرسد. مشکل اول این بود که ترامپ می‌خواست به اوباما بفهماند که در دیپلماسی قوی‌تر از او عمل می‌کند. مشکل دوم این بود که آمریکایی‌ها بعد از توافق آمدند که با ایران کار اقتصادی انجام دهند، اما به هر دلیلی، ما نگذاشتیم که شرکت‌های آمریکایی در کشورمان فعالیت کنند. آمریکایی‌ها دوست نداشتند که فقط اروپایی‌ها از برجام سود ببرند. طبیعتاً آمریکا که به‌خاطر ناتو، کنفرانس‌ها و قراردادهای مختلف از اروپا پول می‌خواهد، حاضر نبود توافقی پابرجا بماند که فقط اروپا از آن نفع ببرد.

نماینده اردستان در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: آمریکا و اسرائیل چندان از هم جدا نیستند و نباید آن‌ها را جدا از یکدیگر در نظر گرفت. اگر هم در گذشته باهم اختلافاتی داشتند، اکنون در موضوع ایران تقریباً با یکدیگر اشتراک نظر دارند. بنابراین مسیر بسته شدن یک قرارداد جدید میان ایران و آمریکا به‌هیچ‌وجه هموار نیست؛ دلیل اول این است که باید قراردادی امضا شود که ترامپ بپذیرد، بخصوص که اکنون او تجهیزات نظامی سنگینی را به منطقه آورده است که به ایران فشار وارد کند. دلیل دوم هم این است که اگر قرار باشد قراردادی بین دو کشور امضا شود، این قرارداد باید برای ترامپ از برجام بهتر باشد.

وی همچنین خاطرنشان کرد: دلیل سوم ناهموار بودن مسیر حصول توافق میان ایران و آمریکا، این است که چنین توافقی باید برای ایران هم از برجام بهتر باشد. ایران خواهان رفع تحریم‌ها است و اگر تحریم‌ها به‌صورت واقعی و معنادار برداشته نشود، ایران حاضر به انجام توافق نیست. البته اکنون تیم مذاکره‌کننده ایران پیشنهاد شروع رابطه تجاری میان تهران و واشنگتن را داده است که این موضوع می‌تواند برای اقتصاد هر دو کشور مفید باشد؛ به نحوی که ما می‌توانیم در حوزه‌های نفت، گاز، معدن و صنایع بالادستی، فعالیت‌های مشترکی را با آمریکا انجام دهیم. آمریکایی‌ها ۴۷ سال بعد از انقلاب نتوانسته‌اند جمهوری اسلامی را از بین ببرند و بعید است که اگر در اقتصاد کشورمان حضور پیدا کنند، بتوانند مشکلی برای ایران ایجاد کنند.

بخشایش اردستانی با تأکید بر این که حتی در شرایط کنونی نیز هم آمریکا و هم ایران از جنگ استقبال نمی‌کنند، عنوان کرد: آمریکا علاقه‌ای به جنگ ندارد، چون هر روزی که ناوهای آمریکایی در نزدیکی خلیج فارس حضور دارند، حدود ۲۵۰ میلیون دلار هزینه صرف می‌کند. اگر هم آمریکا بخواهد به ایران ضربه بزند، حتی اگر این ضربات اصطلاحاً «سوزنی» و کوتاه‌مدت باشد، بازهم هزینه آن برای واشنگتن بسیار زیاد خواهد بود. ضمن این که مشخص نیست آمریکا بتواند با ضربه‌هایی که می‌زند، به‌سرعت به تمام خواسته‌های خود برسد و شاید یک جنگ فرسایشی رخ دهد. این در حالی است که ترامپ از جنگ فرسایشی فراری است، همان‌طور که از چنین جنگی با حوثی‌ها هم سریعاً خارج شد و خود ترامپ می‌داند که ایران قوی‌تر از نیروهای یمنی است.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با بیان این که ایران هم علاقه‌ای به ورود به جنگ با آمریکا ندارد، خاطرنشان کرد: اگر یک جنگ رخ دهد، آسیب‌های احتمالی که زیرساخت‌های ما می‌بینند، بالا خواهد بود که این مسأله می‌تواند در شرایط نابسامان کنونی، نارضایتی‌هایی را در کشور ایجاد کند. البته عموماً وقوع جنگ باعث افزایش انسجام ملی در کشوری می‌شود که مورد هجوم واقع شده است و مردم آن را با یکدیگر متحد می‌کند‌، اما وقوع جنگ میان ایران و آمریکا در شرایط کنونی، شاید این نتیجه را به همراه نداشته باشد.

وی در پایان در پاسخ به این پرسش که آیا در مجموع، مذاکرات کنونی میان ایران و آمریکا به نتیجه خواهد رسید یا خیر، گفت: به نظر می‌رسد که علی‌الحساب تیم مذاکره‌کننده ایران راه را خوب پیش می‌رود همین که جنگ نشود و بتوانیم با مذاکره، وقوع جنگ را به عقب بیندازیم، خوب است و حداقل تا این لحظه، تیم مذاکره‌کننده ایران توانسته