سقوط ۷۵ درصدی تقاضا در طرح فروش ایرانخودرو
آمار سیزدهمین دوره فروش محصولات ایرانخودرو نشان میدهد تعداد متقاضیان خرید خودرو نسبت به دوره قبل حدود ۷۵ درصد کاهش یافته است. کارشناسان معتقدند افزایش قیمت کارخانهای خودروها و کاهش فاصله قیمت بازار و کارخانه، انگیزه سوداگرانه برای ثبتنام در طرحهای فروش را به شدت کاهش داده و بخش قابلتوجهی از تقاضای غیرمصرفی را از بازار خارج کرده است.
جدیدترین آمار فروش محصولات ایرانخودرو از افت چشمگیر تقاضا برای خرید خودرو حکایت دارد؛ بهطوری که تعداد ثبتنامکنندگان سیزدهمین دوره فروش این شرکت به یک میلیون و ۷۱۸ هزار و ۴۵۲ نفر رسیده، در حالی که در مرحله قبل که بهمنماه ۱۴۰۴ برگزار شد، بیش از ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در طرح فروش شرکت کرده بودند.
بر این اساس، تعداد متقاضیان نسبت به دوره قبل بیش از ۵ میلیون نفر کاهش یافته که معادل افت حدود ۷۵ درصدی تقاضا است. این در حالی است که در یازدهمین مرحله فروش محصولات خودروسازان نیز بیش از ۱۰ میلیون نفر برای خرید خودرو ثبتنام کرده بودند.
کارشناسان یکی از مهمترین دلایل این کاهش را افزایش قیمت کارخانهای خودروها و نزدیک شدن نرخ کارخانه به قیمتهای بازار آزاد عنوان میکنند. طی سالهای گذشته اختلاف قابلتوجه میان این دو نرخ، خرید خودرو از کارخانه را به فرصتی برای کسب سود تبدیل کرده بود و بسیاری از متقاضیان صرفاً با هدف بهرهبرداری از این اختلاف قیمت در طرحهای فروش شرکت میکردند.
با کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار، حاشیه سود ناشی از خرید و فروش خودرو نیز به حداقل رسیده و در نتیجه بخش قابلتوجهی از تقاضای سرمایهای و سوداگرانه از بازار حذف شده است.
با وجود افت شدید تعداد متقاضیان، همچنان میزان تقاضا چندین برابر ظرفیت عرضه است. در سیزدهمین دوره فروش، تنها ۶۲ هزار دستگاه خودرو عرضه شده و تعداد ثبتنامکنندگان حدود ۲۷ برابر ظرفیت در نظر گرفته شده است.
مرتضی افقه، اقتصاددان، در تحلیل این وضعیت میگوید کاهش تقاضا نتیجه طبیعی سازوکار عرضه و تقاضاست؛ زیرا با افزایش قیمتها، بخشی از خریداران از بازار خارج میشوند. به گفته وی، زمانی که اختلاف قیمت کارخانه و بازار زیاد بود، رانت قابلتوجهی برای خریداران ایجاد میشد، اما اکنون با کاهش این فاصله، جذابیت کسب سود از خرید خودرو به شدت افت کرده است.
در همین حال، حسن کریمیسنجری، کارشناس صنعت خودرو، معتقد است آمار ثبتنامها الزاماً نشاندهنده تقاضای واقعی بازار نیست. وی تاکید دارد که حل مشکلات بازار خودرو تنها با افزایش قیمت امکانپذیر نیست و در کنار اصلاح قیمتگذاری، باید عرضه متناسب با نیاز بازار نیز افزایش یابد.
این کارشناس همچنین یادآور شد تا زمانی که خودرو در اقتصاد ایران بهعنوان یک دارایی سرمایهای شناخته شود، قیمت آن همگام با نرخ تورم رشد خواهد کرد. به اعتقاد او توسعه حملونقل عمومی و حرکت به سمت اقتصادیتر شدن بازار خودرو میتواند به مدیریت تقاضا و کاهش التهاب این بازار کمک کند.